Pramāṇa · Search · About · API

Nirnayasindhu 8.2-5

Nirṇayasindhu 8.2-5

Language
Sanskrit

8.2-5

iti bṛhannāradīyokteḥ || "śaṃkhacakrādyaṅkanaṃ ca gītanṛtyādikaṃ tathā | ekajāterayaṃ dharmo na jātu
syāddvijanmanaḥ || śaṃkhacakre mṛdā yastu kuryāttaptāyasena vā | sa śūdravadvahiḥ kāryaḥ sarvasmādvijakarmaṇaḥ|| yathā śmaśānajaṃ kāṣṭhamanaīṃ sarvakarmasu | tathā cakrāṃkito vipraḥ sarvakarmasu
garhitaḥ" ||3||tathā- "śivakeśavayoraṅgāñchūlacakrādikān dvijaḥ| na dhārayeta matimānvaidike vartmani sthitaḥ” iti vaiṣṇavāśvalāyanādivacanāt ṛgvedādiśrutīnāmanyārthatvādandhaśrutīnāṃ cāsattvāt cakrādidhāraṇaṃ śūdraviṣayamityūcuḥ nṛtyaṃ codarārthaṃ niṣiddhamiti śrīdhara
svāmī yadyapiniṣedhasya prāptisāpekṣatvādvidhiṃ vinā ca tadayogādupajīvyavirodhena 'na tau
paśau karoti itivadvikalpo yuktastathāpi ekajāterayaṃ dharma ityanena sāmānyavākyānāmupasaṃhārādvijātiniṣedho nityānuvāda iti tadāśayaḥ || atra śiṣṭācāra eva saṅkaṭapāśāniḥsaraṇasṛṇiriti saṃkṣepaḥ
āṣāḍhaśuklapūrṇimāyāṃ kokilātratavidhiḥ
āṣāḍhapaurṇamāsyāṃ kokilātratamuktaṃ hemādrau bhaviṣye-“āṣāḍhapaurṇamāsyāṃ tu sandhyākāle hyupasthite | saṃkalpayenmāsamekaṃ śrāvaṇe pratyahaṃ hyaham || snānaṃ kariṣye niyatā
brahmacaryyasthitā satī | bhokṣyāmi naktaṃ bhūśayyaṃ kariṣye prāṇināṃ dayām ||” iti || asya
naktavratatvāt sāyāhnavyāpinī grāhyā
tatra śivaśayaneotsava nirṇayaḥ
atraiva śivaśayaneotsava ukto hemādrau vāmanapurāṇe-“ paurṇamāsyāmumānāthaḥ svapate carmasaṃstare| vaiyāghre ca jaṭābhāraṃ samudgrathyāhivarmmaṇā ||” madanaratnepyevam | iyaṃ ca pradoṣavyāpinī
vyāsapūjānirṇayaḥ
atraiva vyāsapūjoktā | tatra trimuhūrttā cet paraiveti saṃnyāsapaddhatau- 'trimuhūrttādhikaṃ grāhyaṃ
parva kṣaurapraṇāmayoḥ' iti vacanāt || iti śrīrāmakṛṣṇabhaṭṭātmajadinakarabhaṭṭānujakamalākarabhaṭṭakṛte nirṇayasindhau āṣāḍhamāsaḥ samāptaḥ
atha śrāvaṇamāsaḥ
karkasaṃkrāṃtinirṇayaḥ
karkasaṃkrāntau pūrvaṃ triṃśaddaṃḍāḥ puṇyakālaḥ| sūryodayottaraṃ saṃkrame tu parata eva puṇyaṃ rātrau
tu niśīthāt prāk parataśca saṃkrame'parārke hemādrayanantabhaṭṭādimate pūrvottaradinayoḥ pañca
nāḍyaḥ puṇyakālaḥ | "dhanurmīnāvatikramya kanyāṃ ca mithunaṃ tathā | pūrvāparavibhāgena
rātrau saṃkramate raviḥ || dinānte pañcanāḍyastu tadā puṇyatamāḥ smṛtāḥ | udayepi tathā
pañca daive pitrye ca karmaṇi"