Nirnayasindhu 8.2-8

8.2-8

iti devalokteḥ
yattu-“prathamaṃ karkaṭe devi tryahaṃ gaṅgā rajasvalā' ityādivacanam | tajjāhnavībhinnagodāvaryādigaṅgāntaraparamiti madanaratne| anye tvantargatajoviṣayam |“gaṅgā dharmadravaḥ puṇyā
yamunā ca sarasvatī | antargatarajodoṣāḥ sarvāvasthāsu cāmalāḥ ||” iti nigamokteḥ
tīravāsinām tu rajodoṣo nāsti | 'natu tattīravāsinām' iti nigamokteḥ | rajoduṣṭamapi jalaṃ gaṅgājalayoṃge pāvanam | 'gaṅgāmbhasā samāyogādduṣṭamapyambu pāvanam' iti
mātsyokteḥ || nūtanakūpārdau tu yogiyājñavalkyaḥ-“ajā gāvo mahiṣyaśca brāhmaṇī ca
prasūtikā | bhūmernavodakaṃ caiva daśarātreṇa śuddhayati ||” iti || kvacittvadoṣamāha vyāghrapādaḥ-“
abhāve kūpavāpīnāmanapāyipathosṛtām | rajoduṣṭepi payasi grāmabhogo na duṣyati ||” gauḍāstu-' anyenāpi samuddhṛtaḥ iti dvitīyapāde pāṭhaḥ | tenoddhṛte na doṣaḥ | tathā ca tāsu
snānaṃ neti prāguktamityāhuḥ | vasiṣṭhopi-“ upākarmaṇi cotsarge pretasnāne tathaiva ca
candrasūryagrahe caiva rajodoṣo na vidyate || " ityalaṃ vistareṇa
śrāvaṇaśuklatṛtīyānirṇayaḥ
śrāvaṇaśuklatṛtīyā madhusravākhyā | madhusravā gurjaraiṣu prasiddhā || sā parayutā grāhyeti
divodāsaḥ
śrāvaṇaśuklacaturthīnirṇayaḥ
śrāvaṇaśuklacaturthī pūrvayutā ‘mātṛviddhā gaṇeśvaraḥ ' ityādivacanāt
śrāvaṇaśuklapañcamī-( nāgapañcamīnirṇayaḥ )
śrāvaṇaśuklapañcamī nāgapūjādau paraiveti sāmānyanirṇaye uktam || camatkāracintāmaṇau
"pañcamī nāgapūjāyāṃ kāryā ṣaṣṭhīsamanvitā | tasyāṃ tu tuṣitā nāgā itarā sacaturthikā"
iti || “śrāvaṇe pañcamī śuklā saṃproktā nāgapañcamī | tāṃ parityajya pañcamyaścaturthīsahitā hitāḥ” iti || madanaratnebhidhānācca | tena paraiveti | atra viśeṣo hemādrau bhaviṣye“śrāvaṇe māsi pañcamyāṃ śuklapakṣe narādhipa | dvārasyobhayato lekhyā gomayena viṣolbaṇāḥ | pūjayedvidhivadvīra dadhidūrvāṅkuraiḥ kuśaiḥ | gandhapuṣpopahāraiśca brāhmaṇānāṃ ca
tarpaṇaiḥ || ye tasyāṃ pūjayantīha nāgān bhaktipuraḥsarāḥ | na teṣāṃ sarpato vīra bhayaṃ bhavati
kutracit " iti
śrāvaṇaśukladvādaśyāṃ dadhivratanirṇayaḥ
śrāvaṇaśukladvādaśyāṃ dadhivrataṃ prāguktam | takrādīnāṃ tvaniṣedhaḥ | tatra dadhivyavahārābhāvāditi vakṣyate
pavitrāropaṇanirṇayaḥ
atraiva viṣṇoḥ pavitrāropaṇamuktaṃ hemādrau viṣṇuharasye- “śrāvaṇasya site pakṣe karkaṭasthe
divākare | dvādaśyāṃ vāsudevāya pavitrāropaṇaṃ smṛtam || dvādaśyāṃ śravaṇe vāpi pañcamyāmatha vā dvija | ānukūlyeṣu kartavyaṃ pañcadaśyāmathāpi vā ”