Smritisaroddhara 1.p13
Smṛtisāroddhāra 1.p13
- Language
- Sanskrit
1.p13
viṣṇudharmottare| sā tithistadahorātraṃ yasyāmabhyudiyādraviḥ, tayā karmāṇi kurvīta hrāsavṛddhī na kāraṇam| sā tithistadahorātraṃ yasyāmastamiyādraviḥ, sā tithiḥ sakalā jñeyā hrāsavṛddhī na kāraṇam | atrodayagamititheḥ sampūrṇatvakathanaṃ paraviddhopādeyatithiviṣayam | astakālīnatitheḥ saṃpūrṇatvakathanaṃ pūrvaviddhopāsyatithiviṣayamiti nirṇayāmbhojabhānau | nirṇayāmṛte tu—udite daivataṃ bhānau pitryaṃcāstaṅgate ravau, dvitrirmuhūrttamanho yā sā tithirhavyakavyayoriti | udayātdvimuhūrttavyāpinyāṃ daivikaṃ karmma, astamayāntrimuhūrttavyāpinyāṃ pitryaṃ karma kāryyamiti | evamudayāstamayavyāpinīnāṃ tithīnāṃ sāmastyena prāśastyābhidhānātpūrvāparavedhopyudayāstamayakālīna evetyavasīyata iti vyākhyātam | rājamārtaṇḍe tu—etacca sākalyammanvādivyatiriktaviṣayam | tathāca saṃgrahakārikā | manvādigrahapātaivaidhṛtiyugādiṣveva satsu kriyā, noteṣāṃ sakalatvamiṣṭamṛṣibhiḥ sāyodayasthatvataḥ | yābhābhyañjanadantaśuddhijaladhisnāneṣu tātkālikī, tadvatpāraṇamṛtyujanmasu titheḥ sākalyamatrāpina, iti viśeṣodṛśyate | skānde | nāgo dvādaśanāḍībhi rdikapañcadaśabhistathā, bhūto'ṣṭādaśanāḍībhirdūṣayantyuttarāṃ tithim | nāgaḥ pañcamī, dikdaśamī, bhūtaścaturdaśī, etadvacanaṃ tu dinadvayepi karmakālavyāpitithisambhave draṣṭavyam | upavāsaviṣayatā tu tasya neṣṭeti hemādriḥ| kālādarśakṛtastu dvimuhūrttaghaṭikādivedhaṃ na manyante | kintu kaimutikanyāyena trimuhūrttavedhapraśaṃsāparamāhu stanna, lakṣaṇayārthavādakalpanāyāṃ ca nyāyyatvāt, kathaṃ tarhyatravirodha parihāraḥ, ucyate | upavāsavratādau tāvattrimuhūrttā hrāsavṛddhyanādareṇa grāhyā | tithestasyāstrikṣaṇāyā hrāsavṛddhī na kāraṇamityuktavacanāt | trimuhūrttā na karttavyā yā tithiḥ kṣayagāminītyādivākyasya śrāddhaviṣayatvam | upavāsādau ghaṭikāmātratithervidhipratiṣedhayorhrāsavṛddhī na kāraṇam, yadātu tither vṛddhiḥ sāmyaṃ vā syāttadā ghaṭikāmātrāpyupavāsādau grāhyā yadā tithikṣayastadāneti sarvamavadātam | yathāhośanā vyāghraśca | parvvo darpastathā hiṃsā trividhaṃ tithilakṣaṇam | parvvadarpau parau pūjyau hiṃsāsyātpūrvakālikīti vyāsanigamavacanam | dvitīyādiṣu yugmānāṃ pūjyatā niyamādiṣu, ekoddiṣṭavivṛddhyādau hrāsavṛddhyādinodanā, niyamādiṣvityādinā pitṛkarmavyatiriktopavāsavratādisamastakarmaṇāṃ saṃgrahaḥ | ekoddiṣṭādītyanena vivāhādyaṅgabhūtavṛddhiśrāddhavyatiriktaśrāddhānāṃ ca saṃgrahaḥ, vivṛddhyādāvityanena tithiviśeṣavidheyamāṅgalikaśrāddhaparigrahaḥ | nirṇayāmṛte tu-nāgodvādaśanāḍībhiriti vākyasya svottaratithiviṣayatvamuktam | sāmānyavihitatrimuhūrttavedhasya pūrvatithiviṣayatvam | caturdaśī pañcamī ca tathāca daśamī tithiḥ, pūrvāntiṃthiṃ dūṣayanti tribhireva muhūrttakairiti kaurmavacanāditi | nanu daśamī pañcadaśanāḍībhirekādaśīṃ vidhyatīti yaduktaṃ tadbhaviṣyapurāṇasmṛtivā-
Linked texts (2)
- Pratāpārka — Viśveśvarabhaṭṭa 1766, Sanskrit
- Cakranārāyaṇīyanibandha — Viśvambharatrivedin 1600, Sanskrit