Smritisaroddhara 2.p98

2.p98

chandogapariśiṣṭe'ājyaṃ dravyamanādeśe juhotiṣu vidhīyate | mantrasya devatāyāśca prajāpatiriti sthitiḥ'| anādeśe avidhāne homadravyasyeti śeṣaḥ | mantrasya devatāyāścānādeśa ityanuṣajyate | mantrasyānādeśe prajāpatidevatāko grāhyaḥ | mahāvyāhṛtimantra eva prajāpatirityukyate|devatāyāścānādeśe prajāpatirdevatetyarthaḥ| ekenaiva prajāpatipadenobhayoḥ saṅgrahaḥ|kalpatarusvaraso'pyevam| tathā 'homapātramanādeśe dravadravye sruvaḥ smṛtaḥ | pāṇinevetarasmiṃśca srucā cātra na hūyate' | anādeśe ādhārapātrasyeti śeṣaḥ | itarasmin dravadravyetarahome | ubhayatrāpyanupadeśe srucā homo na kāryyaḥ | sruvo juhūriti samākhyābalājjuhvā api vaikalpikahomakarmasādhanatvaśaṅkānirāsārthaṃ srucā na hūyata ityuktam | 'khādirovā'tha pālāśo dvivitastiḥ sruvaḥ smṛtaḥ | sugbāhumātrī vijñeyā varttulaḥ pragrahastayoḥ' | pragṛhyate iti pragraho daṇḍaḥ| saca sruksruvorvarttulò jñeyaḥ| 'samidādiṣu homeṣu mantradaivatavarjitāḥ| purastāccopariṣṭācca indhanārthaṃ samidbhavet | nāṃguṣṭhādadhikā grāhyā samitsthūlatarā kacit | na viyuktā tvacā caiva na sakīṭā na pāṭitā | prādeśānnādhikā nonā tathā na syādviśākhikā | na sapatrā na nirvīryyā homeṣu ca vijānatā' | viśākhikā vividhaśākhāyuktā, nirvīryyā niḥsārā | marīciḥ | 'prāgagrāḥ samidho deyāḥ puṣṭyarthaṃ hi vijānatā | śāntyartheṣu savalkārdrā viparītā jighāṃsatā | viśīrṇā vidalā hrasvāḥ vakrāḥ saśuṣirāḥ kṛśāḥ | dīrghāḥ sthūlā ghuṇairyuktāḥ karmasiddhivināṃśikāḥ' | samidadhikāre brāhme | 'palāśaśvatthanyagrodhaplakṣakaṅkatòdbhavāḥ | aśvatthodumbarau bilvaścandanaḥ saralastathā | śālaśca devadāruśca khādiraśceti yajñiyāḥ' | aśvatthanyagrodho 'śvatthasaṃpṛkto vaṭaḥ | vaikaṅkataḥ sruvāvṛkṣaḥ | āpastambaḥ | nāmokṣitamindhanamagnāvādadhyāt | viṣṇudharmottare | 'mantreṇoṅkārapūrveṇa svāhāntena vicakṣaṇaḥ | svāhāvasāne juhuyāddhyāyanva mantradevatām' | chandogapariśiṣṭe kātyāyanaḥ | 'pāṇyāhutirdvādaśaparvapūrikā ssruvādinā cetsruvamātrapūrikā | daivena tīrthena ca hūyate haviḥ svaṅgāriṇi svarcciṣi tatra pāvake | yo'narciṣi juhotyagnau mandārciṣi ca mānavaḥ | mandāgnirmandabuddhiśca daridraśca prajāyate | tasmātsamiddhe hotavyaṃ nāsamiddhe kadācana | ārogyamicchatā'yuśca śriyamātyantikīṃ tathā | juhūrṣaśca hute caiva pāṇisūrpasphayadārubhiḥ | na kuryyādagnidhamanaṃ na kuryyādvyajanādinā | mukhenaiva dhamedagni mukhāddeṣo'bhyajāyata | nāgniṃ mukheneti ca yallaukike yojayanti tat' | juhūrṣan hotumicchan