Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 104

Vīramitrodaya 104

Language
Sanskrit

104

}
iti baudhāyanokteḥ /
śrāddhamanvādhānasyāpyupalakṣaṇam /
ata eva mādhavena--
caturdaśyāṃ cutaryāme amā yatra na dṛśyate /
śvobhūte pratipad yatra bhūte kavyādikī kriyā //
iti baudhāyanavākye amā sampūrṇā na dṛśyate kintu svalpā dṛśyata iti vyākhyātamiti kecit /
hemādristu--
caturdaśī ca sampūrṇā dvitīyā kṣayagāminī /
caruriṣṭiramāyāṃ syādbhūte kavyādikī kriyā //
itivacanāccaturdaśyāmamāvāsyānanupraveśe 'pi pratipadi candradarśaṃne caturdaśyāmanvādhāya paredyuriṣṭirityāha /
dvitīyā kṣayagāminīti candradarśanopalakṣaṇam /
rātrisandhau tu sarvadānvādhānameva /
"aparāhṇe 'thavā rātrau"itilaugākṣivacanāt /
na caitasyāparāhṇasandheriva candradarśanābhāvaviṣayatvam /
candradarśanābhāve sati aparāhṇasandhāvanvādhānaṃ cet kimu vaktavyaṃ rātrisandhāviti kaimutikanyāyenaiva
prāpte rātrisandhiśāstrānarthakyāpatteḥ /
ata eva na paurṇamāsīmātraviṣayatvamapi /
aparāhṇagrahaṇenaiva siddheḥ /
atra ca sandhistithisāmye tāvadyathāsthita eva /
vṛddhikṣayayostu parvasandhimupakramya viśeṣamāha--
laugākṣiḥ:
titheḥ parasyā ghaṭikāstu yāḥ syurnyūnāstathaivābhyadhikāśca tāsām /
arddhaṃ viyojyaṃ ca tathā prayojyaṃ hāse ca vṛddhau prathame dine tat //
iti /
asyārtho mādhavena spaṣṭīkṛtaḥ /
vṛddhiḥ pratipado yāsti tadarddhaṃ parvaṇi kṣipet /
kṣayasyārddhaṃ tatā kṣiṣtvā sandhirnirṇīyatāṃ sadā //
iti /
kṣiptvā nyūnaṃ kṛtvetyarthaḥ /
nanu evaṃ yadā pūrvedyuraparāhṇasandhiḥ paredyuśca pratipadaścaturtha eva bhāgo 'vaśiṣyate tadā kathaṃ sandhiśāstrānnirṇayaḥ paredyuryāgakālābhāvāt iticet, satyam /
sandhiryatrāparāhṇe syādyāgaṃ prātaḥ pare 'hani /
kurvāṇaḥ pratipadbhāge caturthe 'pi na duṣyati //
itivṛddhaśātātapena doṣābhāvottyā caturthe 'pi bhāge prayogavidhānāt /
etacca paurṇamāsyāmū /
amāvāsyāyāṃ tu candradarśane yāgasya niṣedhādaparāhṇasandhau yāga evetyuktam /
hemādristu "sandhiryatrāparāhṇe syāt"ityetannārṣavacanaṃ kintu maṇḍanakārikeyamiti kṛtvā paurṇamāsyāmapi aparāhṇasandhau yadi paredyuryāgakālo 'sti tadaiva tatra yāgastadabhāve tu pūrvedyurevetyuktavān /
{

Linked texts (3)