Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 105

Vīramitrodaya 105

Language
Sanskrit

105

}
amāvāsyāyā tu candradarśaneneṣṭiriti sarvasammatam /
ata eva tatra prāyaścittamuktamū--
kātyāyanena:
yajanīye 'hni somaścedvāruṇyāṃ diśi dṛśyate /
tatra vyāhṛtibhirhutvā daṇḍaṃ dadyāddvijātaye //
iti /
na caivaṃ caturdaśyāmapi candradarśanasambhavāttatra ca"yadaivainaṃ na purastāt paśyat, tarhyevopavaset"iti gobhilenānvādhānasya paryudastatbāt kathaṃ tatra tadanuṣṭhānamiti vācyam /
"aṅgaguṇavirodhe ca tādarthyāt" (a. 12 pā. 2 adhi. 9) iti nyāyenaitādṛśe viṣaye tatrāpyaṅgabhūtānvādhānānuṣṭhānaucityāt /
ata eva śrutiḥ"taddhaike dṛṣṭvopavasanti"iti /
āpastambo 'pi upavasedityanuvṛttau--
yadaharna dṛśyate tadaharamāvāsyāṃ śvo na draṣṭāra iti veti /
na ca taittirīyabrāhmaṇe:
eṣā vai sumanānāmeṣṭiryamabhiyajānaṃ paścāccandmābhyudetyasminnevāsmai loke 'rdhukaṃ bhavati iti /
tathā aitareyibrāhmaṇe--
purastādamāvāsyāyāṃ candramasaṃ yudapaiti tadyajate /
iti candrodaye yāgavidhānasya prāśastyāvagamāt kathaṃ tatra yāganiṣedha iti vācyam /
atrābhyudayamātraśravaṇāttasya ca pratipadyapi sambhavānnaitasya candradarśanadine yāgakartavyatāparatvamiti kecit /
tanna /
abhipūrvasya udayateḥ pratyakṣadarśanaparatvāt /
ata eva śrutyantare 'pi"sa eṣa āhutibhyo
jātaḥ paścāddadṛśe"itispaṣṭaṃ candradarśane 'pi yāgapratītistasmācchāstrīyadarśanābhiprāyāṇyetānīti hemādriḥ /
vastutastu rātrisandhau candradarśanadine 'pi yāgānuṣṭhānasya pūrvaṃ sādhitatvāttadviṣayāṇīti yuktam /
mādhavāpastambabhāṣyārthasaṅgrahakārādayastu pūrvodāhṛtataittirīyaitareyivākyābhyāmāpastambāsvalāyanaśākhināmaparāhṇasandhau candradarśana eva yāgaḥ /
tadanyeṣāṃ tu baudhāyanakātyāyanādīnāṃ candradarśane yāgo na bhavatye vetyāhuḥ /
smṛtyarthasāre tu sandhiśāstreṇaiva sarvadā nirṇayastenāparāhṇasandhāvapi sarvadānvādhānameva /
yāni tu candradarśanadine yāganiṣedhavacanāni tāni tasyaivopolabdakāni na tu nirṇāyakānītyuktam /
{