Viramitrodaya 107

107

}
idamapi dvyahakālatve pratipattṛtīyāṃśalābha eva na caturthāṃśalābhe tasyāparāhṇasandhāveva"sandhiryadyaparāhṇe syāt"itivākyena vihitatvāditi /
atra ca yadā parvasandhau iṣṭistadā antimaḥ padārthaḥ pratipadyeva anuṣṭheyaḥ /
pratipadyapraviṣṭāyāṃ yadi ceṣṭiḥ samāpyate /
punaḥ praṇīya kṛtsneṣṭiḥ kartavyā yāgavittamaiḥ //
iti gārgyokteḥ praṇīya agnimitiśeṣaḥ /
iti prakṛteḥ kālanirṇayaḥ /
atha vikṛteḥ /
tatra darśapūrṇamāsavikṛtīnāmiṣṭipaśubandhādīnāmatideśato dvyahakālaprāptau--
yadaṣṭyi paśunā somena vā yajeta so 'māvāsyāṃ paurṇamāsyāṃ vā yajeta /
iti vacanena sadyaskālatā vidhīyate /
tathā darśavikṛtau paurṇamāsyapi pūrṇamāsavikṛtāvamāvāsyāpi ityavyavasthā ca vidhīyata iti vyutpāditaṃ pañcamopāntye /
baudhāyanastu nakṣatre vetyadhikaṃ nakṣatramapyāha /
tacca kṛttikādiviśākhāntam /
kṛttikāḥ prathamaṃ viśākhe uttamaṃ tāni devanakṣatrāṇi teṣu kurvīta yatkārī syāt /
iti taittirīyaśruteḥ /
revatī ca /
"yatkiñcārvācīnaṃ somāttadrevatyāṃ kurvīta"iti tatraivokteḥ /
etacca na darśapūrṇamāsau prati pravartate prākaraṇikena niravakāśena paurṇamāsyādikālenānārabhyādhītasya sāvakāśasya nakṣatrasya pāñcadaśyena sāptadaśyasya dīkṣaṇīyāsvareṇopāṃśutvasyeva bādhitvāt /
tatra parvaṇi viśeṣaḥ /
paurṇamāsyamāvāsyāśabdayoḥ /
yaḥ paramo viprakarṣaḥ sūryācandramasauḥ sā paurṇamāsī yaḥ paraḥ sannikarṣaḥ sāmāvāsyā /
iti gobilavacanāt paramasannikarṣaviprakarṣakṣaṇavācitvāgateḥ, tatra ca sāṅgaprayogānuṣṭhānāsambhavād"yadīṣṭyā"iti vākyena paurṇamāsyamāvāsyāpadalakṣitayoḥ sandhimadahorātrayorvikṛtervidhānādāvartane tataḥ prāgvā /
parvasandhau ca prakṛterapi tatraiva vidhānādyugapatprakṛtivikṛtyoḥ prasaktau prakṛteḥ pūrvedyuḥ prārabdhatvādantarā karmāntarānuṣṭhānāsambhavāt prakṛtau ca prātaḥkālasyaupadeśikatvāt prakṛtiṃ kṛtvā vikṛtiḥ kartavyeti yājñikā āhuḥ /
nyāyamūlakameva vākyaṃ codāharanti--
āvartanātprāk yadi parvasandhiḥ
kṛtvā tu tasmin prakṛtiṃ vikṛtyāḥ /
{