Viramitrodaya 117

117

}
pretaśrāddhe yaducchiṣṭaṃ grahe paryuṣitaṃ ca yat /
dampatyorbhuktaśeṣaṃ ca na bhuñjīta kadācana //
iti vacanāt /
tatraiva prāyaścittāmnānācca /
ata eva vihitakarmaṇyapi varjanīyam /
"yadāryāṇāmabhojanīyaṃ syānna tena yajeta"ityāpastambavacanāt /
yajirvihitakarmopalakṣaṇam /
grahaṇe svāpabhojananiṣedhaḥ /
śivarahasye--
sūryendugrahaṇaṃ yāvattāvat kuryājjapādikam /
na svapenna ca bhuñjīta snātvā bhuñjīta muktayoḥ //
iti /
atra śātātape viśeṣaḥ /
mukte śaśini bhuñjīta yadi na syānmahāniśā /
iti /
mahāniśā mārkaṇḍeyenoktā--
mahāniśā dve ghaṭike rātrimadhyamayāmayoḥ /
iti /
ubhayato dve dve militvā vā dve ekaikamubhayata ityarthaḥ /
sārddhapraharottaraṃ muhūrtacatuṣṭayaṃ mahāniśeti kalpataruḥ /
bhojanaṃ svagṛha eva /
nāśrnīyādatha tatkāle grastayoścandrasūryayoḥ /
muktayośca kṛtasnānaḥ paścād bhuñjyāt svaveśmani //
iti brahmapurāṇāt /
tena parānnanivṛttiḥ /
uparāgāt prāgapi bhojanaṃ niṣedhati--
bṛddhagautamaḥ:
sūryagrahe tu nāśnīyāt pūrvaṃ yāmacatuṣṭayam /
candragrahe tu yāmāṃstrīn bālavṛddhāturairvinā //
iti /
pūrvatvaṃ coparāgayāmāvadhikam /
grahaṇaṃ tu bhavedindoḥ prathamādadhiyāmataḥ /
bhuñjītāvartanāt pūrvaṃ prathame prathamādadhaḥ //
iti mārkaṇḍeyenendugrahe tathokteḥ /
prathamādadhi = prathamayāmādūrdhvaṃ dvitīye prahara ityarthaḥ /
prathame = rātriprathamayāme /
prathamādadhaḥ divasasya prathamayāma ityarthaḥ /
kālādarśe tu grahaṇaṃ tu bhavedindorityasyānantaram--
svestvāvartanādūrdhvamarvāgeva niśīthataḥ /
caturthaprahare catsyāt caturthapraharādadhaḥ //
iti ca vākyaṃ vasiṣṭhanāmnā paṭhitam /
ūrdhvaṃ cehnrahaṇaṃ rātreścaturthapraharādadho bhuñjītetyarthaḥ /
atra ca na bhojanaṃ vidhīyate kintu rāgataḥ prāpte bhojane kālo nithamyate /
na vā so 'pi /
mādhyāhnikakriyāpakarṣāpatteḥ /
kintu mūlakalpanālāghavāduktakālādūrddhvaṃ bhojanaṃ niṣidhyate /
{