Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 118

Vīramitrodaya 118

Language
Sanskrit

118

}
atha vā"nādyāt sūryagrahāt pūrvaṃ"iti niravadhikabhojananiṣedhasyāvadhisamarpaṇametat /
"rathantare prastūyamāne 'bhiṇī sammīlayet"iti vihitasammīlanasya"svardṛśaṃ prati vīkṣeta"iti svardṛśapadāvadhisamarpaṇavat /
(a. 1 pā. 6 adhi. 2) bhujistvanuvādo vīkṣaṇavat /
bālādīnāmannaṃ vināsthātumaśaktānāṃ viśeṣo mātsyamārkaṇḍeyayoḥ /
sāyāhne grahaṇaṃ cet syādaparāhṇe na bhojanam /
aparāhṇe na madhyāhne madhyāhne na tu saṅgave /
bhuñjīta saṅgave cet syānna pūrvaṃ bhojanakriyā /
iti /
grahaṇaṃ cediti aparāhṇa ityādau, bhojanamiti na madhyāhna ityādāvanuṣañjanīyam /
sāyāhnādau grahaṇe 'śaktānāṃ krameṇāparāhṇādāveva bhojananiṣedhastato 'rvāṅ na doṣa ityarthaḥ /
etacca sūryoparāge na candroparāge tasyāparāhṇādāvasambhavāt /
anenaiva nyāyena candroparāge 'pi bālādīnāṃ śeṣivirodho mābhūditi rātriṃ pañcadhā vibhajya pañcamabhāga uparāge caturthe na bhoktavyaṃ caturtha uparāge tṛtīye netyeva kalpanīyam /
sūryoparāge tathā darśanāt /
(*) "arthādvā kalpanaikadeśatvāt" (a. 1 pā. 4 adhi. 2 sū. 3)iti nyāyāt /
(*) suveṇāvadyati, svadhitināvadyati, hastenāvadyati, ityādiṣvavadeyeṣu ājyapaśupuroḍāśeṣu haviḥṣu avadānahetavaḥ sruvādyā avyavasthitā aviśeṣaśravaṇāditi prāpta ucyate-aśakyārthavidhyasambhavādavaśyaṃ vidhāyakasya śaktiḥ sahakāriṇītyaṅgīkartavyaṃ tasmācchaktisahāyo vidhireva yathāsāmarthyaṃ vidheyaṃ vyavasthāpayati /
tataśca dravadravyasyājyasya sruvo yogyaḥ chedanīyamāṃsasya svadhitiḥ śasraviśeṣaḥ, saṃkṛtasya puroḍāśasya hasta iti vyavasyā /
tadvadatrāpi /
arthātusāmarthyāt vidheḥ kalpanā = vyavasthitārthatvakalpanā syāt ekadeśatvātusāmarthyakalpitaśabdasya vidhivākyaikadeśatvāditi sūtrārthaḥ /
mādhave skānde--
yadā candragrahastāvanniśīthāt parato bhavet /
bhoktavyaṃ tatra pūrvāhṇe na madhyāhne kathañcana //
pūrvaṃ niśīthāhnrahaṇaṃ yadā candrasya ve bhavet /
tadā divā na kartavyaṃ bhojanaṃ śikhivāhana! //
iti /
yacca hemādriṇā brahanavaivartte--
candrasūryagrahe nādyādādyaṃ yāmacatuṣṭayam /
kecitritayamityāhurmunayo bhṛgunandana! //
iti /
tacchaktāśaktaparatayā vyavasthāpanīyam /
grastacandrodaye nāharmojanam /
grastodaye vidhoḥ pūrvaṃ nāharbhojanamācaret /
{