Viramitrodaya 120

120

}
ahorātroṣitaḥ snānaṃ śrāddhaṃ dānaṃ tathā japam /
yaḥ karoti prasannātmā tasya syādakṣayaṃ ca tat //
iti /
laiṅge 'pi--
ekarātrimupoṣyaiva snātvā dattvā ca śaktitaḥ /
kañcukādiva sarpasya nivṛttiḥ pāpakośataḥ //
iti /
atropoṣita iti niṣṭhayopoṣyeti ca pūrvakālavihitapratyayācca pūrvedyurupavāsa iti kecit /
apare tvayanādiprāyapāṭhāt ktamādikarmaṇilyapaṃ(*) ca "mukhaṃ vyādāya svapiti' itivat samānakarttṛkatāmātre 'bhipretya tadaharevopavāsamāhuḥ /
(*) ktam ktagratyayamityarthaḥ /
etadeva yuktam /
grahaṇe 'rkasya cendorvā bhujiḥ pūrvamupoṣitaḥ /
iti puraścaraṇe pūrvamupavāsavidhānāt /
ayaṃ ca putravadgṛhasthabhinnasya /
saṅkrāntyāmupavāsaṃ ca kṛṣṇaikādaśivāsare /
candrasūryagrahe caiva na kuryāt putravān gṛhī //
iti nāradena paryudāsokteriti /
atredaṃ vaktavyam /
nāyaṃ paryudāsaḥ /
"na hotāraṃ vṛṇīta"itivadekavākyatvābhāvāt /
(a. 1 pā. 8 adhi. 2)pratyuta"na tau paśau karoti"itivadasannihitatvācca /
(a. 1 pā. 8 adhi. 3)bhavatu vā paryudāsastathāpi saṅkrāntyādiprayukte svatantropavāsa eva yuktaḥ /
anyathā śuklaikādaśyādāvayanapāta ekādaśyupavāsa uparāge mahādānāṅgabhūtopavāse cāndrāyaṇādyupavāse 'pi paryudāsaḥ syāt /
aṅgatvaṃ cāsyāhorātroṣita itikarttṛsaṃskāratayopavāsāvagamāt /
"yo dīkṣito yadagnīṣomīyaṃ paśumālabhate"ityatra pūrvapakṣe dīkṣāyā iva karttṛsaṃskāradvārā srānārthatvāvagamāt /
ata evaikādaśīprakaraṇa uktaṃ saṅkrāntyādāvupavāsaniṣedhastu tatprayuktopavāsasyeti /
ata eva puraścaraṇāṅgabhṛtamupavāsaṃ putravanto 'pi gṛhasthā ācaranto dṛśyante śiṣṭā avigonana /
tammādahorātroṣitaḥ snātvetyādyaṅgabhūta upavāsaḥ putravadgṛ hasthasyāpi bhavatyeva /
yastvekādaśyādāviva
ekarātramupoṣyaiva rāhuṃ dṛṣṭvākṣayaṃ naraḥ /
puṇyamāpnoti kṛtvā ca snānaśrāddhaṃ vidhānataḥ //
iti mārkaṇḍeyoktaḥ svatantrastatprayukta upavāsastatraivāsya /
paryudāsa iti /
grahaṇaprayukto bhojananiṣedhastvasya kṛṣṇaikādaśyāmiva bhavatyeva bādhakābhāvāt /
etacca snānādi sarvaṃ cākṣuṣa evoparāge /
na tvabhrā dicchanne na cāndhānām /
{