Viramitrodaya 124

124

}
kiñca saṅkrame pūrvottarakālayoḥ puṇyatvam uparāge tu yāvaddarśanaviṣayatā tāvadeva /
cākṣuṣajñānaviṣayatāsamakālaṃ snānādyanuṣṭheyamityarthaḥ sampadyate /
na caitat sambhavati darśanasnānayorūrdhvādhomukhasādhyatvena virodhāt /
na ca dṛśerbhramapramāsādhāraṇatvājjale pratibimbabhramavataḥ sa evāyaṃ candra iti bimbapratyabhijñāpramāvato vā snānāvirodha iti vācyam /
śrāddhādivirodhasya duṣpariharatvāt /
"noparaktaṃ na vāristham"iti niṣedhācca /
ata eva nopaghātāgnivaddarśa naviśiṣṭa uparāgo nimittaṃ pūrvoktadoṣānativṛtteḥ /
viśiṣṭoddeśe vākyabhedācca /
na coddeśyaviśeṣaṇaṃ darśanaṃ vivakṣitaṃ havirubhayatvavadavi vakṣitatvāt /
nanvitthaṃ vyākulayato darśanasya māstu nimittatvaṃ kintu nīhārakarttṛkasandhyāharaṇe darśanaviśaiṣṭajapavidhivaduparāga eva nimitte darśanaviśiṣṭaṃ snānādi tattadvākyavihitasnānādyanuvādena darśanamātraṃ vā vidhīyate /
nimittaniścayastu bhavadiṣṭa evāstu /
naimittikasvarūpālocanenaiva cāndhodinivṛttiḥ ekaikāgnyādināśa ivāgnyādhānasya bhaviṣyati /
atha vāvagate 'ṅgatve dṛṣṭārthatvādāruṇyasyaikahāyanīparicchedakatayeva darśanasyaiva nimittaniścayatvenādhikārasampādanopayogitā bhaviṣyati, noparaktamityādiniṣedhasya vaidhe 'pravṛtternāśucī rāhutārakā iti niṣedhasyai tanmate darśanottaraṃ pravṛtteḥ sarveṣāmadhikāro bhaviṣyatīti yukto 'yaṃ panthā iti cet, na yuktaḥ /
tatra tāvanna darśanaśabdaścākṣuṣajñānavacanaḥ ṣaḍdarśanāni yājñikadarśanamityāderniścayamātre 'pyabhiyuktaprayogāt /
"ātmā vāre draṣṭavya"iti śruteśca /
"sa īkṣāñcakre" "ikṣaternośabdam"itīśvarajñānasya dṛśyarthekṣatinābhidhānācca /
aitareye 'pi-
ṛtā vā yasya rodasī iti śaṃsati cakṣurvākṣataṃ tasmādyataro vivadamānayorāhāhamanuṣṭayā cakṣuṣādarśamiti tasya śraddadhati /
ityatra cakṣurgrahaṇānarthakyācca /
adarśamityetāvataiva cākṣuṣajñānalābhāt itthambhūtalakṣaṇe tṛtīyāvidhānāt chātreṇopādhyāyamadrākṣīdityudāharaṇāt /
tasmāt jñānamātramapi dṛśyarthaḥ /
ata eva--
rajaso darśane nārī trirātramaśucirbhavet /
iti dharmaśāstram /
cākṣuṣaprayogaprācuryaṃ tu pūrvapūrvaprayogāt gośabdasyeva paśugavi /
astu vā cākṣuṣajñānavācitā tathāpi na darśane vidhiḥ sambhavati tasya pakṣaprāptatve 'pūrvavidhyasambhavāt, anekoddeśena vidhāne vākyabhedācca /
atha darśananiyamaviśiṣṭasnānādi vidhīyata iti matam, tathāpi nāndhādinivṛttiḥ suvacā /
{