Viramitrodaya 139

139

}
snānadānādikaṃ kāryaṃ niśi kāmyavrateṣu ca //
iti sāmānyato yājñavalkyavacanamapi ayanaviṣayam, anyathā itarasaṅkrāntiṣu divaiva puṇyatvavidhānādetasya nirviṣayatvāpatteḥ /
yadyapi codāhṛtabhabiṣyottarādivacanāt tatrāpi
divāpuṇyatvavidhirastyeva tathāpi"muktvā makarakarkaṭau"itiparyudāsādrātripuṇyatvamapyasti /
ataśca yuktaṃ sāmānyavacanasyāyanaviṣayatvam /
evaṃ cāyane rātripuṇyatvadivāpuṇyatvayorvikalpe deśācārādvyavastheti /
hemādristu--
prāhurdinadvayaṃ puṇyaṃ muttkā makarakarkaṭau /
itiparyudāso na sakalasya rātrinirṇayasya kintu sannihitasyārddharātrasaṅkramaṇanimittakasya dinadvayasyaiva /
ataścāyamarthaḥ /
yathā itarasaṅkrāntiṣu arddharātre jāyamānāsu dinadvayaṃ puṇyaṃ na tathā ayane tasmiṃstu arddharātre jāyamāne pūrvodāhṛtabhaviṣyottaravacanānmakare uttaraṃ dinaṃ karke pūrvaṃ puṇyam /
bhaviṣyottaravākye hi na pradoṣa arddharātre vā jāyamānāyā makarasaṅkrānteḥ paradine puṇyaṃ prabhāte 'rddharātre vā jāyamānāyāḥ karkasaṅkrānteḥ pūrvadine puṇyamiti pratipādyate /
tathā sati--
dhanurmīnāvatikramya kanyāṃ ca mithunaṃ tathā /
dinānte pañca nāḍyastu tadā puṇyatamāḥ smṛtāḥ //
udaye ca tathā pañca daive pitrye ca karmaṇi /
itiskandapurāṇavacanavirodhāpatteḥ /
ataśca bhaviṣyottaravacanamevaṃ vyākhyeyam"pradoṣe vārddharātre vā"ityatra vāśabdau yathātathārthe"vopamānavikalpayoḥ"iti nighaṇṭusmaraṇāt /
tenāyamarthaḥ /
yathā pradoṣe jāyamānāyā makarasaṅkrānteḥ pūrvadinārddhe puṇyaṃ tathā ardadharātre jāyamānāyāḥ pare 'hanīti /
evaṃ prabhātavākye 'pi /
ataścārddharātrasaṅkrame makare uttaraṃ dinaṃ karke pūrvam, ardharātrādadhaḥ paścādvā saṅkrame tu ubhayatrāpi itarasaṅkrāntisarūpa eva nirṇayaḥ /
na caivaṃ rātripuṇyatvapratipādakānāṃ yājñavalkyādivacanānāṃ nirviṣayatvāpattiḥ sarvasaṅkrāntiṣu rātrisaṅkrame divaiva puṇyakālābhidhānāditivācyam /
ubhayavidhavacanadarśanādrātrisaṅkrame rātrau divā ca puṇyakālaḥ /
"pāpāḥ sannihitā"itivacanāttu rātreḥ puṇyataratvamiti hemādrigrabhṛtayaḥ /
anantabhaṭṭastu divā pramādādinā asambhave rātrāvanuṣṭheyamityāha /
prācyāstu rātrisannihitadinabhāgasaṅkrāntau ṣoḍaśaghaṭikādirūpavihitasamayena rātrerapi vyāvṛttatvā ttadviṣayatayā rātripuṇyatvavacanānāmupapattirityāhuḥ /
atra ca vihitaṃ snānaśrāddhadānādi niṣiddhaṃ ca yātrāmaithunādi anyato 'nusandheyam /
{