Viramitrodaya 158
Vīramitrodaya 158
- Language
- Sanskrit
158
}
taddhi tatprakhyanyāyena nāmadheyam /
na ca piṇḍapitṛyajñottarakālatvasyāvidhāne tatsambhavati /
tena pitṛyajñapadaṃ piṇḍapitṛyajñaparam /
mātsyavacane tu pitṛyajñapadena tarpaṇamevācyate /
tacca na medhātithyuktaṃ pañcamahāyajñāntargatapitṛyajñarūpaṃ tarpaṇaṃ tasya śrāddhadine prasaṅgasiddhatvana tatpaścādbhāvavidhānānupapatteḥ /
kintu jalatarpaṇameva /
tatpaścāddhāvo 'pi ca yadyapi snātasya śrāddhavidhānāttarpaṇasya ca snānāṅgatvāt prāpta eva tathāpi--
pitṛyajñastu tarpaṇam /
śrāddhaṃ vā pitṛyajñaḥ syāt pitryo balirathāpi vā /
iti vacanoktatriprakārapitṛyajñaprāptau jalatarpaṇapunarvacanaṃ sāgnikasya śrāddhadine pitṛyajñāntaravyāvṛttyarthamiti gauḍāḥ /
anye tu snānaprayogāntargatasya tarpaṇasya kātīyānāmeva prāpteranyeṣāṃ snānaprayogāntarbhāve pramāṇābhāvāt prasajyeta kadācicchrāddhottaraṃ tarpaṇam /
ataśca tanniyamārthatve sambhavati parisaṅkhayāvidhyayogājjalatarpaṇottarabhāva eva matsyapurāṇavākye niyamyata
ityāhuḥ /
sarvathā manuvākye pitṛyajñaśabdaḥ piṇḍapitṛyajñapara eva /
ataśca tannimittakameva darśaśrāddhasya piṇḍānvāhāryakasamākhyānamiti siddham /
tādṛśaṃ ca tat piṇḍapitṛyajñādhikāriṇaḥ sāgnikasyaiva sambhavatīti tadbiṣayamevedaṃ jhandogapariśiṣṭavacanaṃ manuvacanaṃ ca /
na tu sarvaviṣayam itarān prati tatsamākhyāsambhavāt /
ata eva pariśiṣṭokto vāsaratṛtīyāṃśarūpo 'parāṅṇaḥ piṇḍapitṛyajñādhikāriṇa āhitāgnereva /
"nātisandhyāsamīpata"ityapi ca dināntyamuhūrta eva taṃ prati niṣidhyate na tu sāyāhnarūpastrimuhūrtaḥ //
tathātve pañcamamuhūrtātmakadinatṛtīyabhāgarūpāparāhṇamadhye 'vaśiṣṭayorekādaśadvādaśayoḥ piṇḍapitṛyajñaśrāddhayoranuṣṭhānāsambhavāt /
piṇḍapitṛyajñasyāpi tredhāvibhaktāparāhṇa eva vihitatvāt /
etena"nātisandhyāsamīpata"ityasya sāyāhnaniṣedhaparatvamiti mādhavoktirnirastā /
ayaṃ ca pariśiṣṭoktaḥ kālavidhiryeṣāṃ candradarśanavati pratipaddine darśeṣṭerniṣedhasteṣāmeveti pariśiṣṭaprakāśakāraḥ /
tena tādṛśānuṣṭhānakarttṝn sāgnikān prati yā gakālānurodhenāmāvāsyā parisiṣṭānusāreṇa mirṇīyate /
tatra ca tredhāvibhaktāparāhṇa eva kālaḥ /
candrakṣaye tu prāśastyamātraṃ"kṣīṇe rājani śasyate"iti vacanāt /
candraśakṣayaśca tatraivoktaḥ--
aṣṭameṃ'śe caturdaśyāḥ kṣīṇo bhavati candramāḥ /
amāvāsyāṣṭameṃ'śe ca punaḥ kila bhavedaṇuḥ //
iti /
{