Pramāṇa · Search · About · API

Viramitrodaya 159

Vīramitrodaya 159

Language
Sanskrit

159

}
kṣīṇaḥ = caturthabhāgonakalāvaśiṣṭaḥ /
tathaivāgre paramasūkṣmatābhidhānāt /
amāsaptamāṃse ca kṛtsnakṣayaḥ tenobhayaṃ kṣayaśabdavācyam /
mārgaśīrṣajyeṣṭhāmāvāsyayostu amāṣṭamāṃśa eva kṣaya ityuktam--
tatraiva:
āgrahāyaṇyamāvāsyā tathā jyeṣṭhasya yā bhavet /
viśeṣa ābhyāṃ bruvate candravāravido janāḥ //
atrendurādye prahare 'vatiṣṭhate caturthabhāgonakalāvaśiṣṭaḥ /
tadanta eva kṣayameti kṛtsna eva jyotiścakravido vadanti //
ābhyām = anayoḥ /
tadanta eva amānta eva /
malamāsayuktābde tvanayorapītaratulya eva kṣaya ityuktam--
tatraiva:
yasminnabde dvādaśaikaśca pavyayastasmiṃstṛtīyāparidṛśyo nopajāyeteti /
pavyo = māsaḥ /
tṛtīyayā caturthabhāgonatvāt tribhāgamātrāvaśiṣṭayā kalayā paridṛśyo 'nayorapi amāvāsyayorādyayāme na jāyeta kintu itaramāsavadatrānayoraṇyāmāvāsyayoḥ kṣaya ityarthaḥ /
atra paurṇamāsyantau jyeṣṭhamārgaśīrṣāviti pariśiṣṭaprakāśakāraḥ /
tadevaṃ tredhāvibhaktāparāhṇa eva mukhyaḥ
kālaḥ /
candrakṣaye tu prāśastyamātramiti siddham /
atrāparāhṇavyāptau trimuhūrtādhikavṛttikṣayābhāvena dine kṛtsnakālavyāptiritaradine tadasparśena ekadeśavyāptyā vā bhavati tatra tadasparśacaturdaśyapekṣayāmāvāsyāyāḥ sāmyena vṛddhyā kṣayeṇa vā /
tatra yā tāvat pūrvedyureva kṛtsnakālavyāpinī paredyuśca tadekadeśamapi na spṛśāti sā pūrvaiva /
yāpi tādṛsyevottaratra tade kadeśavyāpinī sāpi pūrvaiva /
paraṃ yadi yajanīyadine candradarśanādekadeśa vyāptidina eva yāgaḥ /
yadi tu tithivṛddhyā candrādarśanāt pratipadyeva yāgastadā ekadeśavyāptidina eva kāryam /
anyathā trayāṇāmanāvādhānādīnāmekakālatvānupapatteḥ gobhilabhāṣyasavaraso 'pyavaṃm /
yā tu
pūrvedyurevaikadeśabyāpina sā sutarā pūrvā /
yadā caturdaśī yāmaṃ turīyamanuprayet /
amāvāsyā kṣīyamāṇā tadaiva śrāddhamiṣyate //
iti pariśiṣṭavacanācca /
yā tu paredyureva kutsnakālavyāpinī pūrvedyustadekadeśasparśena tadasparśena vā vidyamānā sottaraiva /
{