Viramitrodaya 221

221

}
kecittu mṛtāhadine sapiṇḍane ābdikalopa eva mukhyakālasyābhāvāt, śeṣabhojanaṃ vinā sapiṇḍīkaraṇaśrāddhāparisamāpte śrāddhāntarārambhasyānucitatvācceti vadanti /
tanna /
nahi gauṇakāle 'nuṣṭhānaṃ niṣiddhamapi tu mukhyakāle 'nadhikṛtasya gauṇakāle /
na ca prakṛte mukhyakāle 'nadhikārapratipādakaṃ kiñcidasti /
yacca śeṣabhojanaṃ vinā karmāsamāpterna karmāntarārambha iti /
tanna /
visarjanenaiva prayogasya parisamāptatvāt /
taduttaraṃ ca rāgataḥ prāpte bhojane pratipattimākāṅkṣamāṇasya śeṣasya niyamo na tu śeṣabhojanaṃ śrāddhāṅgam /
bhavadvātadvi, na rātrigatabrahmacaryādivatprayogabahirbhūtamevāṅgaṃ tacca pratyābdikenāvaśyakartavyatayā vihitena vyavahitaṃ sadābdikaśrāddhāṅgakaśeṣabhojanena saha tantreṇaikasmin dine daivavaśāpannānekavārṣikaśeṣabhojanamivānuṣṭhātuṃ śakyamiti na kiñcidanupapannam /
vṛddhirabhyudayaḥ /
bhrātā vā bhrātṛputro vā sapiṇḍaḥ śiṣya eva vā /
sahapiṇḍakriyāṃ kṛtvā kuryādabhyudayaṃ tataḥ //
iti laghuhārītoktaḥ /
gomilo 'pi yadaharvā vṛddhirāpadyate iti vṛddhirvā yadahaḥ syāditi /
atra vṛdhdyahaḥ sannihitaṃ dināntarapamucyate /
anyathā tasminneva dine sapiṇḍīkaraṇāpattiḥ /
tacca viruddham /
sapiṇḍīkaraṇasya madhyāhnakālatvāt vṛddhiśrāddhasya ca prātaḥ kālikatvāt /
spaṣṭaṃ coktam--
nāgarakhaṇḍe:
pituḥ śapiṇḍīkaraṇaṃ vatsarādūrdhvataḥ sthitam /
vṛddhirāgāminī cetsyāt tadarvāgapi kārayet //
upalakṣaṇaṃ caitannāndīnimittasya karmamātrasya /
tathā ca--
śāṭhyāyaniḥ:
pretaśrāddhāni sarvāṇi sapiṇḍīkaraṇaṃ tathā /
apakṛṣyāpi kurvīta karttāṃ nāndīmukhaṃ dvijaḥ //
iti /
ayaṃ cāpakarṣaḥ sapiṇḍanaṃ vinā pitrādīnāṃ pārvaṇārhapitṛtvaprāptyabhāvena nāndīśrāddhasya kartumaśakyatvāt
jñeyo na tu vācanika iti kecit /
apare tu na hyadṛṣṭārthe hetunā prayojanam /
na hyapakarṣe devatāsambhavaḥ prayojakaḥ kintu vidhiḥ /
devatāyā abhāve tu jīvatpitṛkasyeva karmalopa eva yuktaḥ /
devatānurodhenaivāpakarṣe tīrthaśrāddhādyanurodhenāpakarṣāpatteḥ /
tasmādvacanādevāpakarṣaḥ /
{