Viramitrodaya 236

236

}
iti matsyapurāṇāt /
na cedaṃ vacanamekoddiṣṭaviṣayam /
tadviṣayatve prārambhagrahaṇasya vaiyarthyāpatteḥ /
etasyāpi ca vikṛtibhūte pārvaṇe vyavasthā smaryate mārkaṇḍeyena--
śuklapakṣasya pūrvāhṇe śrāddhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ /
kṛṣṇapakṣāparāhṇe tu rauhiṇaṃ tu na laṅghayet //
iti /
śūlapāṇyādibhistu vāpupurāṇatvenedaṃ vacanaṃ likhitam /
idaṃ hi vacanaṃ śuklapakṣasambandhināṃ yugamanvādisāṃvatsarikādīnāṃ sarveṣā sarvasya prayogasya pūrvāhṇakālatvaṃ kṛṣṇapakṣasambandhināṃ cāparāhṇakālatvaṃ na vidadhāti /
ekatrāparāhṇāderbādhaprasaṅgāt aparatra ca prāptatvāt /
naca kṛṣṇapakṣāṃśe 'nuvādaḥ śuklapakṣāṃśa eva tu prakṛtiprāptāparāhṇabādhenaiva pūrvāhṇavidhiriti vācyam /
abādhenopapattau tasyāpyanyāyyatvāt /
tena dvedhāvibhaktapūrvāhṇāntargatasya kutapapūrvabhāgasya tādṛśāparāhṇāntargatasya ca taduttarabhāgasya pakṣabhedenopakramakālatvavyavasthāpanamevānena vākyena kriyata iti siddham /
etenaivaitadvacanasiddhamevārthaṃ yugādiṣu pratipādayat--
dve śukle dve tathā kṛṣṇe yugādī kavayo viduḥ /
śukla paurvāhṇike grāhye kṛṣṇe caivāparahṇike //
iti smatyantaravacanaṃ vyākhyātam /
anye tu yathāśrutānyeva vacanānyetāni vyācakṣate /
tadevaṃ pārvaṇaikoddiṣṭabelā /
devaśrāddhādau tu"pūrvāhṇe daivikaṃ śrāddhaṃ"ityādivacanātpūrvāhno grāhyaḥ /
devaśrāddhaṃ ca--
devānuddiśya yacchrāddhaṃ taddaivikamucyate /
ityādinā viśvāmitroktam /
pūrvāhṇaśabdenātra saṅgavo gṛhyate /
prātaḥ--kālaniṣedhasyātrāpi pravṛttau bādhakābhāvāt /
evamāmaśrāddhaṃ tu pūrvāhne ityatrāpi sa eva /
kālātprātastanādūrdhvaṃ trimuhūrtā tu yā tithiḥ /
āmaśrāddhaṃ tatra kuryāddvimuhūrtāpi vā tithiḥ //
iti vyāghrapādavacanāt /
ayaṃ cāmaśrāddhe pūrvāhnavidhirdvijātikarttṛkāmaśrāddha eva na tu śūdrakarttṛkāmaśrāddhe 'pi /
dvijātikarttṛke 'hni prayoge āmasyāniyatatvācchradrakarttṛkaprayoge ca
niyatatvādubhayatra pūrvāhṇavidhau nityānityasaṃyogavirodhāpatteḥ /
evañca--
madhyāhvātparato yastu kutapaḥ samudāhṛtaḥ /
āmamātreṇa tatrāpi pitṝṇāṃ dattamaśrayam //
iti śātātapavacanasyāpi saviṣayakatvaṃ bhavediti hemādriḥ /
tanna /
{