Viramitrodaya 59

59

}
abhiṣṭuvanti te gatvā satataṃ dinapañcakam /
utsavaṃ caiva kurvanti gītanṛtyasamākulam //
tatastu caturo māsān yoganidrāmupāsate /
suptaṃ ca tamupāsante ṛṣayo brahmasammitāḥ //
karttikasya site pakṣe tadeva dinapañcakam /
vibodhayanti deveśaṃ gatvā sendrā sendrā divaukasaḥ //
tasmāttathaiva kurvīta tadāpi ca mahotsavam /
na cātra svāpaprabodhau ekādaśyāmeva dinacatuṣṭayaṃ tu pūjeti kasyaciduktiryuktā /
"tatastu caturo māsān"iti"vibodhayanti deveśam"iti ca pañcadinasādhyotsavānantaraṃ tayoḥ kartavyatvapratīteḥ /
tenedamapi ekaṃ kālāntaramiti yuktam /
ete ca kālāḥ śaktyanusāreṇa yathāsampradāyaṃ ca vyavasthitāḥ /
ete ca svāpaparivartanaprabodhāḥ rātrisandhyādineṣu kāryāḥ /
niśi svāpo divotthānaṃ sandhyāyāṃ parivartanam /
iti bhaviṣyokteḥ /
viṣṇurdivā na svapiti na ca rātrau vibudhyate /
iti viṣṇudharmottarācca /
evaṃ ca "prasuptaṃ bodhayedrātrau' iti brahmapurāṇaṃ rātrau prasuptaṃ divā bodhayedityeva bhaviṣyavacanaikavākyatayā vyākhyeyam /
anyathā vikalpāpatteḥ /
tadapekṣayā ca padadharmasya sannidhānasyaiva bādhaucityāt /
anyathā tadvaśena padadharmasyāpyabādhe padasya sutarāmabādhāpatteḥ paryudāsocchedāpattiḥ /
kecittu niśi svāpa ityasminnanāśvāsādrātrāvapi prabodhamācaranti /
tattu vacanasya hemādrayādisakalanibandhādṛtatvādasamañjasam /
atra ca dvādaśyāṃ rātryādibhāgeṣu krameṇa anurādhāśravaṇarevatīnāmādimadyāvasāneṣu jāyamāneṣu prasvāpāvartanodbodhāḥ praśastāḥ /
tathā ca--
bhaviṣye:
maitrādyapāde svapitīha viṣṇuḥ śruteśca madhye parivartameti /
pauṣṇāvasāne ca surārihantā prabudhyate māsacatuṣṭayena //
ābhākādyeṣu māseṣu nṛpate! mādhavasya ca /
dvādaśyā śuklapakṣe ca prasvāpāvartanotsavāḥ //
yadā dvāśyāṃ rātryādibhāgeṣu tattannakṣatrabāgānāmayogo nakṣatramātrasyaiva tu yogastadā nakṣatramātrayuktarātryādibhāgeṣveva śayanādikaṃ kāryam /
pādayogo yadā na syādṛkṣeṇāpi tadā bhavet /
{