Viramitrodaya 8

8

}
lakṣaṇaṃ cāparāhṇādeḥ kutapasya nirūpaṇam /
śrāddhavelāpiṇḍadānaniṣiddhasamayāstataḥ //
prakīrṇakālāḥ pratipadādyā puṇyatithistataḥ /
nakṣatravārādivaśātpuṇyāśca tithayastataḥ //
ataḥ paraṃ niśāyāṃ tu kṛtyākṛtyavivecanam /
catuṣpathasya sevāyā niṣedhastadanantaram //
varjjanīyāni coktāni tithikālviśeṣayoḥ /
parvakṛtyaṃ yugadharmā yugavarjvāni cāpyatha //
kalidharmāḥ kalivarjyānyathoktāni viśeṣataḥ /
dīkṣākālastatastasyāpavādaḥ parikīrttitaḥ //
nāmakī ttanakālaścādhānakālāstataḥ param /
paśoḥ kālastataḥ kālaścāturmāsyeṣṭisāmayoḥ //
evamatra viśeṣeṇa mitramiśreṇa sūriṇā /
smṛtīḥ sarvāḥ samālokya samayo 'tra nirūpitaḥ //
tatra tāvatkālasadbhāve pramāṇāni śrutyādīni /
tathāhi /
tasmātkāla eva dadyātkāle na dadyāditi ṛgvedaśrutiḥ /
atra kāla ityatra yathākramaṃ vihite pratiṣiddhe ityadhyāhāraḥ /
"taṃ kāle kāla āgate yajata"iti yajuḥ /
tathā, "samvatsaramāsādikāla āgate 'vijāyata"iti ca /
"ahameva kālo nāhaṃ kālasya"iti ca /
"kāca sandhyā kaścasandhyāyāḥ kāla"iti sāmavedaḥ /
"kālaṃ kāla vibhaktiṃ ca"iti manusmṛtiḥ /
"śrāddhakālāḥ prakīrttatā"iti yājñavalkyaḥ /
tathā dhāraṇādhyānasamādhitrayarūpātsaṃyamaviśeṣādyogino 'tītādikālaṃ pratyakṣataḥ paśryantīti yogaśāstre pratyakṣamapi mānamuktam /
sukhamahamasvāpsaṃ na kiñcidavediṣamiti suptotthitasmaraṇānyathānu papattikalpitaṃ sākṣipratyakṣamapi pramāṇamityaupaniṣadāḥ /
sarvendriyavedya iti jaiminīyāḥ /
anādireṣa bhagavān kālo 'nanto 'jaraḥ paraḥ /
iti purāṇamapi mānam /
tasmādasti kālaḥ /
sa dvividhaḥ akhaṇḍaḥ sakhaṇḍaśca /
ādya īśvarādbhinna iti tārkikāḥ /
abhinna iti vedāntino navī-natārkikāśca /
īśvārabhede--
śrutiḥ, sa viśvakṛdviśvavidātmayonirjñaḥ kālakālo guṇī sarvavidyaḥ /
pradhānakṣetrajñapāterguṇeśaḥ sesāramohasthitibandhahetuḥ //
iti /
kālakālaḥ = janyasya samvatsarādirūpasya kālasyākalanāt /
{