Pramāṇa · Search · About · API

Vivadacintamani 2.p180

Vivādacintāmaṇi 2.p180

Language
Sanskrit

2.p180

tuśca mātuśca sametya bhrātaraḥ samaṃ | bhajerannautṛkaṃ rikthamanī śāste hi jīvatoḥ || samaṃ tulyaṃ na tu viṃśāddhāro viṣa yā vat | na ca pramītapitṛvibhāgamupakramyaiva manunā viṃśā rādikathanātkathaṃ tulyāṃśateti vācyaṃ tasya guṇavajjyeṣṭhaparatvāt viṃśoddhārākāṅkṣi jyeṣṭhaparatvādvā | nanu yaddanaṃ pituḥ svātantryaviṣa yamāsa tattasmiṃstadicchayaiva vibhāgaiti | tadvibhāgaḥ piturūrddhaṃ mityasta mātuścarddhamiti kathaṃ mātusvātantryāt na ca vibhāgamupakramya asvatantrāḥ pitṛmantomāturapyevamavasthitāyā iti śaṅkhavacanādbhavitavyamiti vācyaṃ asya guṇavanmātṛstutipara tvāt na hi askhāmino'pyapekṣā yuktimatīti cennaivaṃ paitṛka mityakaśeṣeṇa mātṛdhanasyāpyupasthiteḥ mātṛdhanaeva tadūrddhagama nāpekṣāyāaneneoktatvāt | atha pitaryurddhaṃ gate putrāvibhajeyurddha naṃ pituḥ | māturduhitaro'bhāve duhitṛṇāṃ tadanvayāḥ || iti nāradavacanena mātṛdhane duhitṛṇāṃ tadabhāve dauhitrāṇāme va grahaṇādhikāravodhanānna putrasya grahaṇādhikāraiti cenna asyānvayogavyavacchedābhāvāt | ataeva jananyāṃ saṃsthitāyāñca samaṃ sarvve sahodarāḥ | bhajeranmātṛkaṃ rikthaṃ bhaginyaśca sanā bhayaḥ || iti manurapi samuccayamevāha evañca pituḥ khāta ntryaviṣayadhanaṃ pitari pramīte vibhajanīyaṃ sati tu tasminna jñaṇīya | taduktaṃ śaṅkhena nākāme pitari rikthabhāgo'nvaṣṭe viparītacetasi rogiṇi veti || viparītacetasi viplutantaḥ karaṇe kṣame tu tasmin jīvati ca tadicchayaiva vibhajanīya miti vakṣyate | athavā mṛte pitari jyeṣṭhaṃ puraskṛtya vaseyu stadāha manuḥ jyeṣṭhaeva tu gṛhṇīyātpitryaṃ dhanamaśeṣataḥ | śeṣā stamupajīveyuryathaiva pitaraṃ tathā || yovāśaktastaṃ puraskṛtyastadāha nāradaḥ vibhṛyādicchataḥ sarvvān jyeṣṭhobhrātā yathā pitā | bhrātā śaktaḥ kaniṣṭhovā śaktyapekṣā kule sthitiḥ || dharmārthaṃ vā vibhajeraṃstadāha manuḥ evaṃ saha vaseyurvvā pṛthagvā dharmmakāmya yā | pṛthagvivarddhate dharmmastasmāddharmmāpṛthakkriyā || kathaṃ vibhā ge dharmmavṛddhiścatravṛhaspatiḥ ekapākena vasatāṃ pitṛdevadvijārtta naṃ | ekaṃ bhavedvibhaktānāṃ tadeva syādgṛhe gṛhe || asādhāraṇī bhūtena vibhaktena dhanena bhrātrantarānairapekṣyeṇa samānecchayejyā dyanuṣṭhānena vibhāge dharmavṛddhiḥ

Linked texts (7)