Virasimhavalokana p3.2

p3.2

saṃdhiśaithilyamā lasyaṃ syaṃdanaṃpiḍakodgamaḥ jānujaṃghorukavyaṃśahastapādāṃ gasaṃdhiṣu nistodaḥ sphuraṇaṃ bhe dogurutvaṃsuptirevaca kaṃḍūḥ saṃ dhiṣurugdāhobhūtvā naśyativāsarut vaivarṇyaṃ maṃḍalotpa ttirvātāsṛkpūrva lakṣaṇaṃ athavṛṃdasaṃgrahāt vātaśoṇi tinoraktaṃsnigdhasyabahuśoharet alpālaṃparakṣayedvāyuṃ yathādoṣaṃyathābalaṃ divāsvapnaṃsasaṃtāpaṃvyāyāmaṃmaithunaṃta thā kaṭūṣṇaṃgurvābhiṣyaṃdilavaṇāmlaṃcavarjayet purāṇā yavagodhūmānīvārāḥ śāliṣaṣṭikāḥ āḍhakyaścaṇakāmudgā masūrāḥ samakuṣṭhakāḥ sūpārthebahusarpiṣkāḥpraśastāvātaśoṇi te vāsāguḍūcīcaturaṃgānāmeraṃḍatailenapibetkaṣāyaṃ krame ṇasarvāṃgajamapyaśeṣaṃjapedasṛgvātabhavaṃvikāraṃ guḍūcyāḥ svarasaṃ kalkaṃcūrṇavvākkāthamevaca prabhūtakālamāsevyaṃmucyate vātaśoṇitaṃ amṛtānāgaradhānyakakarṣatritayenapācanaṃ siddhaṃ jayatisaraktavātaṃmāsaṃkuṣṭānyaśeṣeṇa vatsādanyu dbhavaḥkvāthaḥpītoguggula miśritaḥ samīraṇasamāyuktaṃśo ṇitaṃsaṃpraṇāśayet tisrothavāpaṃcaguḍenapathyājagdhvāpi becchinnaruhākaṣāyaṃ tadvātaraktaṃśamayatyudīrṇamājānubhi nnacyutamapyavaśyaṃ sārivāsarjjamaṃjiṣṭhāyaṣṭīsikthaiḥ payonvitaiḥ tailaṃpaktvāprayoktavyaṃpiṃḍāravyaṃvātaśoṇite piṃḍatailaṃ vanamahiṣalocanodarasannibhavarṇasyagugguloḥ prasthaṃ prakṣipyatoyarāśautriphalāmamṛtāṃyathārūpaparimā ṇāṃ saṃsādhayetprayatnāddarvyāsaṃghaṭṭayeccatadyāvat arddhakṣa pitaṃjātaṃ toyaṃ jvalanasyasaṃparkāt avatāryyavastrapūtaṃpuna rapi saṃsādhayedapaḥ pātresāṃdrībhūtetasminnavatāryahimòpa lasparśe pathyācūrṇārddhapalaṃ trikaṭukacūrṇaṣaḍakṣaparimāṇaṃ kṛmiripucūrṇārddhapalaṃ karṣakarṣaṃ trivṛddaṃtyoḥ palamekaṃchinnaruhaṃ datvāsaṃmūrchadyatnena saṃsthāpayecchubhaṃsrigdhebhāṃḍeghṛtena surabhīṇāṃ ādāyatasyamātrāṃvihitātithidevatāpraṇatiḥ khādedyathāgnimanujovyādhibalāpekṣayāsampak idāhāra vihāro bheṣajakālāścasarvvesyuḥ tnurodhiyātaśoṇitame kadvighnyulbaṇavirotthamapica bhagnastutapariśuṣkaṃsphuṭi tamapinihaṃtiyatnena vraṇakāsakuṣṭhagulmaśvayathūdarapāṃḍu rogamedāṃsi maṃdāgnitvaṃvibaṃdhaṃpramehadoṣāṃścanāśayati sa tataṃniṣevyamānaṃkālenanihaṃtidoṣagaṇaṃ abhibhūyajarā doṣaṃkarotikaiśorakaṃrūpaṃ,kaiśorakogugguluḥ bhūniṃbābuda niṃbavatsakakaṇātrāsa nanaṃtāmṛtātiktābhīruphalatrika prativiṣāmūrvāviśālājalaiḥ pāṭhāparpaṭasārivādvayani śāyugyaṣṭikāpadmakaiḥ sosīraiḥsapaṭolacaṃdanavacāsamyā kasaptachadaiḥ ityebhirgaditairjalaiāṣṭaguṇitaṃprasthaṃpacetsarpi ṣaḥ gavyasyāmalakīrasadviguṇitaṃnāmnāmahātiktakaṃ haṃ tyetadgalagaṃḍamaṃḍalarujaḥkaṃḍūsapāṃḍyāmayaṃśophaślīpadavā taraktavikṛtīḥkuṣṭhānicāṣṭādaśa tiktakaghṛtaṃ maṃjiṣṭhā kuṭajāmṛtāghanavacāśuṃṭhīharidrādvayaṃ kṣudrāriṣṭapaṭolapa trakaṭukābhārgīviḍaṃgāgnikaṃ mūrvādārukaliṃgabhṛṃgama gadhātrāyaṃtipāṭhāvarīgāyatrītriphalākirātakamahāniṃ bāsanāragvadhāṃ śyāmāvalgujacaṃdanaṃvaruṇakaṃpūtīkasā khoṭakaṃ vāsāparpaṭasārivāprativiṣānaṃtāviśālāja laṃ maṃjiṣṭhādimamuṃkaṣāyavidhinānityaṃpumānyaḥ pivet tvagdoṣāacireṇayāṃtivilayaṃkuṣṭhānicāṣṭādaśa vātarakteprasuptaucavisarpevidradhautathā sarveṣuvā tarogeṣumaṃjiṣṭhādiḥpraśasyate maṃjiṣṭhādikvāthaḥ i tiśrītomaravaṃśāvataṃsaripubhūtabhairavaśrīvīrasiṃhadevavi racitevīrasiṃhāvalokegraṃthejyotiḥśāstrakarma vipākāyurvedaprayogovātaraktādhikāraḥ athedānīṃūrū staṃbhāmavātayoḥ sāmānyadoṣadūṣyatvāt jyotiḥśāstrā bhiprāyeṇahetumāha tatpratīkāraṃca yaduktaṃjātakè aṣṭa mayogururāmakṛttītivacanāt aṣṭamasthānasyagurujanitāmavātarogopaśāṃtayetatprītayepūrvoktamevahomapū jādānādikaṃkuryāt tenopaśāmyati ūrūstaṃbhaā mavātopasṛṣṭasyakarmavipākamāha hutāgninirvāpaka āmavātavānitismaraṇāt taduktadoṣopaśāṃtaye'yu tasaṃkhyāko gāyatryā japastilairājyenacahomaḥ suvarṇānnadānaṃ yatrayatracasaṃkīrṇamātmānaṃmanyatedvijaḥ tatratatratilairhomogāyatryāścajapastathetismaraṇāt athakramaprāptasyorustaṃbharoga syasanidānaṃciki tsitamāha rugviniścayāt śītoṣṇadravasaṃśuṣkaguru snigdhairniṣevitaiḥ jīrṇājīrṇaistathāyāsasaṃkṣobhasvapna jāgaraiḥ saśleṣmamedaḥ pavanaḥsāmamatyarthasaṃcitaḥ abhi bhūyetaraṃdoṣamūrucetya tipadyate sakthyasthīniprapūryā ntaḥśleṣmaṇāstiminenaca tadāstambhātitenorūstabdhau sītāvacetanau parakīyāvivagurūsthātāmatibhṛśaṃvya thau yasyātkaphapra śamanaṃtaccamārutakopanaṃ tattatsarvadā kāryamūrustaṃbhasyabheṣajaṃ sarvvauṣadhaṃkramaḥ kāryyotatrādau kaphanāśanaṃ paścādvātavināśāya kṛtsnaḥ kāryyaḥ kriyākra maḥ kṣaudrasarṣapavalmīkamṛttikāsaṃyutaṃ bhiṣak gāḍhamācchā danaṃkuryyā dūrustaṃbhesavedane triphalācavyakaṭukāgraṃthi kaṃmadhunālihet ūrustaṃbhavināśāya puraṃmūtreṇavāpibet lihyādvātriphalācūrṇaṃ kṣaudreṇakaṭukāyuraṃ tatsu khāṃbupivedvāpi cūrṇaṃ ṣaḍaraṇaṃ naraḥ pippalīvarddhamā naṃvāmākṣikenaguḍenavā ūrustaṃbhepraśaṃsaṃti gāṃḍārā riṣṭamevaca saiṃdhavādyahitaṃ tailamamṛtāravyopiguggulaḥ ityūrūtaṃbhādhikāraḥ athāmavātarogasyanidā naṃsacikitsitamāha rugviniścayāt viruddhāhāceṣṭasyamaṃdāgnerniśñcalasyaca snigdhaṃbhuktavatohyannaṃ vyāyāmaṃkurvatastathā vāyunāpreritohyāmaḥ śleṣmasthānaṃpradhāvati tenātyarthaṃvidagdhosaudhamanīḥ pratipadya te dhātūnāmābhrayotyeṣa āmasaṃjñotidāruṇaḥ yuga patkupitaṃvettau trikasaṃdhipraveśakau stabdhaṃca kurute gātramāmavātaḥ saucyate vṛṃdasaṃgrahāt laṃghanaṃsveda naṃtiktaṃdīpanānikaṭūnica virecanaṃsnehapānaṃvastaya ścāmamārute rūkṣasvedovidhātavyovālukāpuṭakaista thā upanāhāścakarttavyāstepisnehavivarjjitā saṭhī suṃṇṭhyabhayācogrādevadāruvṛṣāmṛtā kaṣāyamāmavātasya pācanaṃrūkṣabhojanaṃ citrakaṃkaṭukā pāṭhākaliṃgātiviṣā mṛtāḥ devadāruvacāmustanāgarātiviṣābhayāḥ pivedūṣṇāmbu nānityamāmavātasyabheṣajaṃ rāsnāguḍūcīmeraṃḍadevadāruma hauṣadhaṃ pivetsarvāṃgagevātesāmesaṃdhyasthimajjage rāsnā paṃcakaṃ rāsnāmṛtāragvadhadevadārucitrakairaṃḍaṃpunarnavā nāṃ kvāthaṃpivennāgaracūrṇamiśraṃjaṃghorupṛṣṭhatrikapārśvaśū lī sūm̐ṭhīgokṣarakaḥkvāthaḥ prātaḥprātarniṣevitaḥ āmavā tekaṭīśūlepācanorukpraṇāśanaḥ daśamūlīkaṣāyeṇa pive dvānāgarāṃbhasā kukṣivastikaṭīśūletailameraṃḍasaṃbhavaṃ palaṃśataṃra sonasyatilasyakuḍavaṃtathā hiṃgutrikaṭukaṃkṣārau dvaupaṃcalavaṇānica śatapuṣyātathā kuṣṭhaṃpippalīmūlaci trakaṃ ajamodājavānīca dhānyakaṃcāpibuddhimān pratye kaṃcapalaṃ caiṣāṃsūkṣmacūrṇānikārayet ghṛtabhāṃḍehṛḍhenaicasthāpayeddinaṣoḍaśaṃ prakṣipyatailamānīcaprasthāīṃkāṃjika syaca khādetkarṣapramāṇaṃtu toyaṃmadyaṃpivedvanu āmavāte tathāvātesarvāṃgaikāṃgasaṃsthite apasmārenalemaṃdekāsa śvāsagareṣuca unmādevātabhagneca śūle jaṃtuṣuśasyate rasonapiṃḍaḥ pippalīpippalīmūlaṃcavyacitrakanāgaraiḥ pāṭhāviḍaṃgeṃdrayavairhiṃgu bhārgivacānvitaiḥ sarṣapātivi ṣājājīreṇukākṛṣṇajīrakaiḥ gajakṛṣṇājamodāncamū rvākaṭukamiśritaiḥ samabhāgaiḥ kṛtairetaistriphalādvigu ṇābhavet triphalāsahitaiḥ sarvaiḥ samodeyastuguggulaḥ etaccūrṇīkṛtaṃsarvamadhunācapariplutuṃ yogarājamimaṃvidvā nbhakṣayetprānarutthitaḥ arśāṃsivātagulmaṃcapāṃḍuroga marocakaṃ nābhiśūlamudāvarttānpramehānvātaśoṇitān kuṣṭhaṃkṣayamapasmāraṃhadrogaṃgrahaṇīgadaṃ mahāṃnmagnisādaṃ cakāsaṃśvāsaṃbhagaṃdaraṃ retodoṣāṃścayepuṃsāṃyonidoṣāṃśca yoṣitāṃ nihanyāduśatānsarvāndurnnivārānnasaṃśayaḥ eṣaniḥparihārastupānabhojanamaithune satatābhyāsayogenavalīpalitanāśanaḥ itiyogarājogugguluḥ amṛ tāyākaṣāyeṇakalkenacamahauṣadhaṃ mṛdvagnināghṛtaṃsiddhaṃ vātaraktaharaṃparaṃ āmavātāhvavātādīnkṛmiduṣṭavraṇā napi arśāṃsigulmāṃścatathānāśayedāśuyojitaṃ i tiguḍacīghṛtaṃ itiśrītomaravaṃśāvataṃsāripubhūnabhai ravaśrīvīrasiṃhadevaviracitegraṃthevīrasiṃhāvalokejyo tiḥśāstrakarmavipākāyurvedaprayoga āmavātādhikāraḥ athaśūlarogasyajyotiḥśāstrābhiprāyeṇahetuṃpratīkāraṃ cavyākhyāsyāmaḥ mūlādvikalaśarīraṃmāturanarthāvahaṃpriyaṃdakṣaṃ kṣititanayavīkṣitatanurjanayaticaṃdronaraṃkulī ragṛhe anyañca śirasoruggalarogaṃśvitraṃsahasājvaraṃ śūlaṃ tapanadaśāyāṃśatrukedeśatyāgobhavedaribhiḥ karkaśi sthitabhūsutāvalokitāṣṭamasthānasthitacaṃdrajanitaśū laśāṃtayepūrvoktamevacaṃdraprītayesakalamapikuryāt kiṃcata ppanadaśāyāṃśukrajanitaśūlopaśāṃtaye śukraprītaye prāgukta mevajapahomadānādikaṃkuryāt athaśūlarogasya karmavipā kamāha yācitāramakiṃcanaṃ brāhmaṇaṃśrutādhyāyanasaṃpannā niśāṃtāyāvhyāyayonaprayacchatisajaṭharaśūlarogavānbhavati sakṛcchātikṛcchracāṃdrāyaṇānikuryāt vastrāṇidadyāt yathā vibhavabrāhmaṇabhojanaṃhiraṇyuṃcadadyāt yomātāpitṛbhyāṃ pravṛttaṃmaithunaṃśṛṇotisakarṇaśūlībhavati paścāddhiraḥ kiṃciddevaśṛṇotivātadviṣṇoriti aṣṭottarāyutaṃjapet puru ṣasūktaṃvā apāmārjanastotrādibhirmaṃtritaṃjalaṃpivet śū lenaśūlībhavati manuṣyāṇāṃcahiṃsakaḥ palenāthatadarddhena tadarddhārddhenavāhnataṃ sauvarṇaṃrājataṃvāpiśūlaṃkuryātprayatnataḥ tāmreṇavāyasāvāpikhādireṇāpiśaktitaḥ raktavastreṇasaṃ veṣṭyatilānāmuparinyaset tilānāṃtuparimāṇaṃdroṇaṃgāpi tadarddhakaṃ tadarddhaṃvāyathāśaktyāpūjayedbrāhmaṇaṃśaktiḥ arghā diśūlamaṃtreṇa ṣoḍaśecopacārakṛt kriyāvidbrāhmaṇapūjāṃ kṛtvāhomaṃprakalpayet śūlasyadakṣiṇepārśvesthaṃḍilogniḥ praṇīyate samidājyatilānhutvāpuruṣaevetimaṃtritaḥ tryaṃbakeṇājyahomaṃcavidvāṃstatraprakalpayet yanaiṃdrabhayā mahaitiiṃdrenevatilāmpunaḥ tataḥśāṃtiṃprakalpayet tenoda kenavāsiṃcettu śūlinaṃrogiṇaṃnaraṃ tatohutavatebhūlaṃsaṃpū jyevasvaśaktitaḥ dadyātsadakṣiṃṇaṃtaṃtuprāṅmukhāyaudaṅmukhaḥ maṃtreṇānenaparayābhaktyāsaṃvaharismaret tvaṃśūlabramha ṇāsṛṣṭaṃtaṃpuratrayanāśanaṃ daityānāṃdānavānāṃcaśaṃkarasyāyudhaṃtathā kukṣisyamathapārśvasthamathavāpṛṣṭhasaṃgataṃ śūlaṃvināśayatvaṃmemahādevenadhārita dānamaṃtra tataḥsnātvātubhuṃjīta - brāhmaṇairbahubhiḥsaha śūlahiṃsāṃsamutpannāṃvedanāmāśūnā śaya itiśūlarogaharaḥtriśūlavidhiḥ athakramaprāptasya śūlarogasyasanidānacikitsitamāha rugviniścayāt doṣaiḥpṛthaksamastāmadvaṃdvaiḥ śūloṣṭadhābhavet sarveṣveteṣu śūleṣuprāyeṇapavanaḥprabhuḥ vyāyāmayānādatimaithunāccapra jāgarācchītajalātipānāt kalāyamudgāḍhakikoradūṣā datyartharūkṣādhyaśanābhighātāt kaṣāyatiktātivirūḍhajānnaviruddhavallūrakaśuṣkaśākāt viṭsukramūtrānila vegarodhātśokopavāsādanilāsyabhāṣyāt vāyuḥpravṛddho janayedviśūlaṃhṛtpārśvapṛṣṭhatrikavastideśe jīrṇepradoṣecagha nāgamecaśītecakopaṃsamupaitigāḍhaṃ athavṛṃdasaṃgrahāt va manaṃlaṃghanaṃsvedaḥpācanaṃphalavarttayaḥ kṣāracūrṇāniguṭikā śasyaṃtebhūlaśāṃtaye 1 āśukārīhipavanastasmāttaṃpari pācayet vātasyānujayetpittaṃpittasyānujayetkaphaṃ 2 jñātvātuvātaśūlaṃhisnehasvedairupācaret pāyasaiḥśarkarā piṃḍaiḥsnigdhairvāsikatotkaṭaiḥ 3 tasyaśūlābhipannasyasve dāevasukhāvahaḥ vātātmakaṃhaṃtyacireṇaśūlaṃsnehenayuktastukulatthayūṣaḥ sasaiṃdhavavyoṣayutaḥsalāvaḥsahiguṃsau varcaladāḍimādyaḥ 4 tuṃvarunyabhayāhiṃgupauṣkaraṃlava ṇatrayaṃ pivedūṣṇāmbunāvāpiśūlagulmāpataṃṃtrake 5 vi śvameraṃḍatailaṃvākvāthayitvājalaṃ pivet hiṃgusauvarcalo petaṃsadyaḥ śūlanivāraṇaṃ 6 hiṃgupuṣkaramūlābhyāṃhiṃgusau varcalenavā viśvairaṃḍayava kvāthaḥ sadyaḥ śūlanivāraṇaḥ 7 guḍaśāliyavaḥ kṣīraṃsarpiḥpānaṃvirecanaṃ jāṃgalānicamāṃ sānibheṣajaṃpittaśūlinaḥ 8 vāmayetpittaśūlārttaṃ pato lekṣurasādibhiḥ paścādvirecayetsamyak pittahṛdbhirvirecanaiḥ 9 śītāvagāhāḥpulināḥsavātāḥbhāṃḍānikāṃścā nijalputāni anyāniśśastānicaśītalānitoye naśūloparinikṣipecca 1 virecanaṃpittaharaṃcaśastaraṃsā ścaśastāśaśalāvakānāṃ saṃtarpaṇaṃlājamadhūpapannaṃyo gāḥsuśītāmadhusaṃprayuktāḥ śatāvarīkṣayacyāhnavāṭyākukuśagokṣuraiḥ sṛtaṃśītaṃ pivettoyaṃsaguḍakṣaudraśa rkaraṃ pittāsṛkadāhaśūlaghnaṃsadyohyajvarāpahaṃ dhātryārasaṃvidāryāvātrāyaṃtīgostanāṃbunā pivetsaśarka raṃsadyaḥpittaśūlaniṣūdanaṃ lavaṇatrayasaṃyuktaṃkaphaśūlaha raṃparaṃ mātuliṃgarasovāpisigrukvāthastathāparaḥ sakṣā romadhunāpītaḥpārśvahṛttvastiśūnanut śleṣmaśūlaharā peyāpaṃcakolenasādhitā bidārīdāḍimarasaḥsavyoṣo lavaṇānvitaḥ kṣaudrayuktopahaṃtyāśūlaṃdoṣatrayodbhavaṃ eraṃḍabilvabṛhatīdvayamātuliṃga pāṣāṇabhinnikaṭum lakṛtaḥkaṣāyaḥ sakṣārahiṃgulavaṇorubu tailamiśraḥ śroṇyūramedṛhṛdayastanarukṣupeyaḥ eraṃḍasaptakaṃ hiṃgusau varcalaṃ pāṭhā hau kṣārau lavaṇatrayaṃ cūrṇīkṛtyapradātavyaṃbhe ṣajaṃlasunenaca hatśūlepārśvaśūlecamanyāstaṃbhecadā ruṇe prayojyaṃkukṣiśūletukoṣṭhaśūleviśeṣataḥ vyāyā maṃmaithunaṃmadyaṃlavaṇaṃkaṭukānica vegarodhaṃśukurodhaṃśūlī jahyāttuvaidalaṃ vedanāvatṛṣāmūrcchāsānāhāvedanāruciḥ kāsaśvāsaścahikkāca śūlasyopadravāḥsmṛtāḥ iti vīrasiṃhāvaloke śūlādhikāraḥ athakramaprāptasyapariṇāmaśūlasyasanidānaṃcikitsitamāha bhuṃktejī ryatiyatśūlaṃtadevapariṇāmajaṃ tasyalakṣaṇamityeta tsamāsenābhidhīyate ādhyānāṭopaviṇmūtravivaṃdhā rativepanaiḥ snigdhopaśamanopāyaṃvarttikaṃcakvācitbhiṣa k svairnidānaiḥprakupitovāyuḥ sannihitastathā kapha pittesamāvṛtyaśūlakārībhavedvalī laṃghanaṃprathamaṃkuryā tvamanaṃsavirecanaṃ vastikarmaparaṃcātrapaṃktiśūlopa śāṃtaye kṛṣṇā'bhayelohacūrṇalilyāsaṃdhuśarkaraṃ pariṇāmabhavaṃśūlaṃsadyohaṃtisudāruṇaṃ pathyāloharajaḥ śuṃṭhīcūrṇamākṣikasarpiṣā pariṇāmarujaṃhaṃti vātapittakaphātmikāṃ triphalālohacūrṇaṃtuyaṣṭīma dhukamevaca madhusarpiryutaṃlihyāt śūlaṃhatitridoṣajaṃ sapippalīguḍaṃsarpiḥpacetkṣīraṃcaturguṇaṃ jvaropetāṃhihaṃtyāśuśūlaṃcapariṇāmajaṃ itivīrasiṃhāvaloke pariṇāmaśūlādhikāraḥ athedānīṃādhmānodāva rttarogayorvotaprābalyātsākalyenaivajyotiḥśāstrā bhiprāyeṇaprakārobhidhīyate tathoktaṃ madhyapāpagrahayoḥ caṃdremadanasthiterddhajejaṃtoḥ śvāsakṣayavidradhināgulma plīhādipīḍitaḥsanaraḥ atrādiśabdenaādhmānodāvartta rogāvāpagṛhyetetataḥ pāpagrahrāṃtavarttīcaṃdrajanitādhmā nodāvarttarogopaśāṃtayepūrvoktamevajapahomadānādida dyāt athādhmānodāvarttarogayoḥkarmavipākamāha tatpratīkāraṃca devadvijakṣetrataḍāgavalmīkakūpyā dīnāṃyobhedaṃkarotivāyasonāmagrahāgṛhṇāti tat kṣaṇamādhmānīudāvarttījvarīarucimānpādadāhī cajāyate asyaprāyaścittaṃkṛchramācaret vyāhṛti bhirājyenajuhuyāt hiraṇyaṃdadyāt śvetakṛṣṇapī tādyanekavarṇadhvajādibhirdīpādibhiḥ sahapradoṣeca tuṣpathebaliṃmaṃtreṇanidadhyāt anenamaṃtreṇa pragṛhṇī ṣvabaliṃcemaṃvāyasākhyamahāgraha āturasyasukhaisi ddhiṃprayacchatvaṃmahābala ityādhmānodāvarttarogaharaka rmavipākavidhiḥ athakramaprāptasyodāvarttarogasyasani dānaṃcikitsitamāha rugviniścayāt vātaviṇmūtra jṛṃbhāthu.kṣavodgāravamīṃdriyaiḥ kṣattṛṣṇocchvāsanidrāṇāṃdhṛtyodāvarttasaṃbhavaḥ vātamūtrapurīṣāṇāṃsaṃgādhmāna klamoSheet:rujaḥ jaṭharevātajāścānyārogāḥsyurvātanigrahā t āmaṃsakṛdviniścitaṃkrameṇa bhūyonibaddhaṃviguṇā'ni lena pravarttamānanayathāsvametaṃvikāramānāhamudāharaṃti vṛṃdasaṃgrahāt harītakīyavakṣārapilunītrīphalātathā cūrṇyaitatsarpiṣāpītamudāvarttavināśanaṃ hiṃgukuṣṭavalā svarjiviḍaṃcotidviruttare pītamadyenatatcūrṇamudāvartta haraṃparaṃ madanaḥpippalīmūlaṃkuṣṭaṃgaurāścasarṣapāḥ guḍkṣā rasamāyuktāphalavarttiḥpraśasyate surāṃsauvarcalavatīmū tretvabhihitepibet paṃcamūlīśritaṃkṣīraṃdrākṣārasama thāpivā mūtrakṛchrāśmarībaṃdheprayuṃjītabhiṣaksadā snehasvedairudāvarttaṃjṛṃbhājaṃsamupācaret asramokṣo srajekāryaḥsnigdhasvedaścayatnataḥ kṣavajemūtravartyā caghrāṇasthenānayetkṣavaṃ udgārajekramaścātrasnaihi kaṃdhūmamācaret chardijāteyathādoṣaṃnailasnehādibhirjayait vastiṃśṛṅkakaraṃvāpicaturguṇajalaṃpayaḥ ā rvarināśātkathitaṃpītaṃtaccaprakāmataḥ ramayeyuḥpriyā nāryaḥ śukrodāvartinaṃnaraṃ anvābhyaṃgāvagāhāścamadirā ścaraṇāṃyudhāḥ śāliḥ payo nirūhāścahaṃti maithunamevaca śuddhighāte hitaṃ snigdhamalpamalpaṃca bhojanaṃ tṛṣṇāghātepi venmadhyaṃyavāgūṃvāsuśītalaṃ nidrāghātepivetkṣīraṃ śrotavyā ścādbhutāḥ kathā ānāhetuprayuṃjīta udāvarttaharakriyāṃ dviruttaraṃ hiṃguvacācakuṣṭhaṃ savarcikā caiva viḍaṃgacūrṇaṃ mukhāṃ bunānāhaviśūcikā kṣithṛdrogagulmorddhasamīraṇaṃ hna hiṃ gūgragaṃdhāhabuṣāajājī harītakī puṣkaramūlakuṣṭhaṃ bhāgo ttaraṃcūrṇitametadiṣṭaṃgulmodarānāhavibhūcikāsu rāmaṭhaṃ dhūmaviḍavyoṣaguḍmūtrairvipācitaṃ gudeṃguṣṭhasamāvarttirvi baṃdhānāhaśūlanut staṃbhaḥ kaṭīpṛṣṭapurīṣamūtraiḥ śūlothamūrcchāśakṛttaścacharddi śvāsaścapakvāśayajebhavati tathā lasoktānivalakṣṇāni tṛṣṇācharddipariklinnaṃkṣīṃṇaṃbhū lairupadrutaṃ saruḍūmataṃpratimān udāvartinamutsṛjet itivīrasiṃhāvaloke udāvarttādhikāraḥ athagulmarogasya jyotiḥ śāstrābhiprāyeṇapratīkārolikhyate yathā ya duktaṃjāṭake madhyepāpagrahayoḥ caṃdremadanasthiterkajejaṃ tauḥ śvāsakṣayavidradhibhirgulmaplīhādipīḍitaḥsanaraḥ atrapāpadvayābhyaṃtaravartticaṃdra janitagulmarogopaśa manāyapūrvoktamevakuryāt tenopaśāmyati athagulmaroga syakarmavipākeprakāramāha tatpratīkāraṃca yathoktaṃgu rupastyarthaṃvātagulmavānbhavati asyapratikriyāṃ vāta gulmavānyadibhavati tarhimāsamekaṃpayovratamācaret muṃcāmītyanena oṃnamòparamātmanemṛtapratyaṃcacarughṛtā bhyāṃsaṃyutaṃ juhuyāt vātaāvānubheṣaja mitijapet annadānaṃcakuryāt prakārāṃtaramapidarśayati padmapu rāṇe gulmīsyādaṃtyajāgamane bauddhāyanaḥ sauvarṇaṃrājataṃtāmraṃkārayet kāṃsyatopivā tathārkamūlakāṣṭhenavi ghneśaṃkalpayennaraḥ puṣkaraṃkārayeddhaimaṃsauvarṇaṃlocanadvayaṃ ārādhyaṃkalpayettasyayathādevavinirmitaṃ nāgayajñopavī taṃcakalpayettasyagulmavān anaṃtaraṃsvāsobhiścaṃdanāga rudhūpitaṃ sahiraṇyaṃbrāhmaṇāyasvaśaktyāpūjitāyaca kṛtahomāyaśāṃtāyasarvaśāstrārthavedine maṃtreṇānenavidhi vat‌dakṣiṇābhimukhāyaca vināyakagaṇeśatvaṃsarvadeva namaskṛta pārvatīṃnaṃdana śreṣṭha mamagulmaṃvināśaya dāna maṃtraḥ kṛtahomenadānenanirogòjāyatenaraḥ itigulma rogaharavināyakadānavidhiḥ athakramaprāptasyagulmaroga syasanidānaṃcikitsitamāha rugviniścayāt duṣṭāvā tādayotyarthaṃmithyāhāravihārataḥ kurvaṃtipaṃcadhāgulmaṃko ṣṭhāṃtargathirūpiṇaṃ tasyapaṃcavidhaṃsthānaṃpāśvahṛnnābhi vastayaḥ taddhastyoraṃtaraṃgraṃthiḥ saṃ cārīyadivācalaḥ vṛ ttaścayāpacayavān sagulmaitikīrttitaḥ savyastairjā yatedoṣaiḥ samastairapicocchritaiḥ puruṣāṇāṃtathāstrīṇāṃ jñeyoraktenavāpunaḥ udgārabāhulyapurīṣabaṃdha tṛṣṇākṣama tvāṃtravikūjanāni āṭopamādhmānamapaktiśaktimāsanna gulmasyavadaṃticinham aruciḥkṛcchraviṇmūtraṃmārutāṃtravikūjanaṃ ānāhaṃcorddhavātaṃcasarvagulmeṣulakṣayet rṣadasaṃḥ grahāt laṃghanaṃdīpanaṃsnigdhamuṣṇaṃvātānulomanaṃ vṛhaṇaṃ cabhavedanaṃtaddhitaṃsarvagulmināṃ sauvarcalaṃ śṛṃgaveraṃ dāḍimaṃ cāmlavetasaṃ śvāsahṛdrogaśamanaṃsyādetaddhigupaṃcaka sa rjikākuṣṭhasahitaḥ kṣāraḥ ketakijopivā pītastailenaśamayedgulmaṃpavanasaṃbhavaṃ svaravoṣṇojāṃgalarasaḥ sasnigdhovyakttasaiṃdhavaḥ kaṭutrikasamāyuktohitaḥ pāneṣugulmi nāṃ pivederaṃḍatailenavāruṇīṃmaṃḍamiśritāṃ tadeva tailaṃpaya sāvātagulmīpivennaraḥ yadi kupyativāpittaṃvirekasta trabheṣajaṃ doṣaghnaiairapyaśīteṣugulma śoṇitamokṣaṇaṃ kā kolyādikasiddhenasarpiṣāpittagulmināṃ snehitaṃsaṃ sayetpaścātprayojayedvastikarmaṇā snehopanāhanasve dastīkṣṇasraṃsanavastibhiḥ yogaiścavātagulmoktaiḥśle ṣmagulmamupācaret paṃcamūlīścitaṃtoyaṃ purāṇaṃvāruṇī rasaṃ kaphagulmīpivetkāle jīrṇamādhvīkamevaca yavānī cūrṇitaṃtakraṃ viḍena lavaṇīkṛtaṃ pivetsaṃdīpanaṃhṛdyaṃvātava rconulomanaṃ triphalā trivṛtādaṃtī daśamūlaṃ palonmitaṃ jalecaturguṇepaktyācaturbhāgasthiterase sarpireraṃḍajaṃtailaṃ kṣīraṃcaikatrasādhayet saṃsiddhonmiśrakasnehaḥsakṣaudrpha lagulmanut kaphavātavikāreṣukuṣṭhaplīhodareṣuca prayojyo miśrakasnehoyoniśūleṣucādhikaṃ iti miśrakasnehaḥ vyāmiśradoṣeṣvyāmiśraeṣaevakriyākramaḥ sannipāta sthitedoṣetridoṣaghnovidhirhitaḥ pūtīkapatragajacirbhaṭaca vyavanhi vyoṣaṃcasaṃstarayutaṃlavaṇopadhānaṃ dagdhvāvicūrṇya dadhimastuyutaṃprayojyaṃgulmodaraśvapathupāṃḍugadoddraveṣu va cāharītakīhiṃgusaiṃdhavaṃcāmlavetasaṃ paṃcakṣāraṃjavānīcapi beduṣṇenavāriṇā etaddigulmanicayaṃsamūlaṃsaparigrahaṃ bhinnaṃ bhisamarātreṇavanheddīptikaraṃparaṃ nādeyīkuṭajā rkaśigrubṛhatīsnugvilva bhallātakavyāghrīkiṃśukapāribha draka jaṭāpāmārganīpāmikān vāsāmuṣkakapāṭalā salavaṇādagdhvājalepācitaṃ hiṃgvādiprativāpametaduci taṃgūlmodarāśīliṣu itinādeyīkṣāraḥ vallūraṃbhūlakaṃ matsyāṃśuṣkaśākānivaidalaṃ nakhādenmūlakaṃgulmīmadhurāṇiphalānica viḍaṃgājājikācavyābhiphalāvyo ṣacitrakaiḥ dvaukṣāraupaṃcalavaṇaṃgraṃthikaṃ puṣkaraṃsaṭhī yavā nyaḥ kuṃcikākuṣṭhaviśālādhānyakaṃvacā śatapuṣpāśva gaṃdhācahemakṣīrīsunīlikā hapuṣātṛvṛtādaṃtīsātalā dviguṇottarā cūrṇanārācakaṃpītamadyamāṃsāmlakāṃjikaiḥ gulmārśo grahaṇīrogaśvāsakāsodaraṃ nayet itivīrasiṃ hāvaloke gulmādhikāraḥ athajyotiśāstrāmiprāyeṇahṛdrogasyahetumāha tatpratīkāraṃca yathoktaṃjātake pīḍi tahṛdayo hibuke nirvāhinabāṃdhavosatisaurabhyaḥ vālyevyā dhitadeho naravaromagharo bhavetsauraiḥ anyacca hṛdrogībahuputraḥ sukhānvito dṛḍhaviro dharoṣaśca paradāreṣussabhaga karmakkāviniścito bhavati kuṃbhadharerkajāta itiśeṣaḥ athacaturthasthānasthitasyaśanijanitahṛdrogopaśāṃta ye pūrvoktamevaśāniprītayeprāguktameva vidhānaṃvidadhyā t tenopaśāṃtirbhavati athahṛdrogasyakarmavipākepra kāramāha tatpratīkāraṃca yathoktaṃ parahṛdayapīḍākā rīhṛdrogīcajāyate tasyaprāyaścittamekaṃ prājāpatyaṃ kuryā t tadaśaktaugāṃ suvarṇaṃcadadyāt udyannadyetisūktaṃja pet tilājyenacajuhuyāt sahasranāmastotraṃjapet nā matrayaṃvājapet kūṣmāṃḍa homaṃcakuryāt athakramaprāpta syahṛdrogasyasanidānaṃ cikitsitamāha rugviniścayāt atyuṣṇagurvannakaṣāyatiktaiḥ śramābhighātādhyayanaprasaṃ gaiḥ saṃciṃtanairvegavidhāraṇaiścahṛdāmayaḥ paṃcavidhaḥ pradi ṣṭaḥ śoṣayitvārasaṃdoṣāviguṇā hṛdayaṃ gatāḥ hṛdivādhāṃ prakurvaṃtihṛdrogaṃtaṃpracakṣate vātopasṛṣṭehṛdaye vāmayesnigdhamāturaṃ dvipaṃcamūlī kvāthenasasnehalavaṇenaca taga raṃvāpibeduṣṇāṃkaṣāyaṃvāgnivarddhanaṃ kāsaśvāsānilaharaṃ śūlahṛdroganāśanaṃ śrīparṇimadhukaṃkṣaudrasitāguḍajalairva met pittopasṛṣṭehṛdayevametamadhuraiḥsṛtaṃ śītāḥpradehāḥpa riṣevanā nitathāvirekohṛdipittaduṣṭe drākṣāsitākṣau drapurīṣakaiścaśuddhethapittāpahamannapānaṃ arjunasyatvacāsiddhaṃkṣīraṃyojyaṃhṛdāmaye ghṛtenadugdhenaguḍāṃbhasāvāpivaṃ ticūrṇaṃkakubhatvacoye hṛdrogajīrṇajvararaktapittaṃhatvābha veyuścirajīvinaste vacāhiṃgukaṣāyābhyāṃbātehṛdikapho tthite vātahṛdrogahṛtcūrṇaṃ pippalyādicapācayet cū rṇaṃpuṣkarajaṃlihyānmākṣikeṇasamāyutaṃ hṛt śūlaśvā sakāsaghnaṃkakubhasyacavalkalaṃ hiṃgūgra gaṃdhāviḍaśuṃthi kṛṣṇākuṣṭhābhayācitrakayāvaśūkaṃ pivetsasauvarcalapu ṣkarāhvayaṃyavāṃbhasābhūlahṛdāmayaghnaṃ kamijecapivenmū traṃviḍaṃgāmayasaṃyutaṃ hṛdisthitāpatatyevaṃmadhyasthā kramayonṛṇāṃ pārthasyakalkena rasenasiddhaṃ śastaṃghṛtaṃsa rvahṛdāmayeṣu itivīrasiṃhāvalokehṛdrogādhikāraḥ athamūtrakṛcchrarogasyajātakābhiprāyeṇaabhiprāyobhi vyajyate tatpratīkāraścayaduktaṃjanmakāleyadāyasyasmarebhavatibhāskariḥ rāhudṛṣṭaḥprakurutemūtrakṛcchrādikā rujaḥ saptamasthānarāhudṛṣṭaśanijanitarogopaśāṃtaye śaniprītayepūrvoktenaivajapahomadānādikaṃkuryāt i dānīṃmūtrakṛcchrarogasyakarmavipākaśca kāramāha tat pratīkāraṃca guruṇāsārddhasaṃtatamatsaraṃstrīdivāgāmī mūtrakṛcchravānbhavati gurutalpānideśaprāyaścittaṃkuryā t anyaccavāyupurāṇe surāpomūtrakṛcchrīsyāditi athāhabauddhāyanaḥ sauvarṇaṃkārayetpadmaṃpalenāīpale navā yathāvanmatimānkuryātpadmamaṣṭadalaṃśubhaṃ vi ttaśāṭhyaṃnakurvītabhavenniṣphalamanyathā droṇetilāḍha kevāpitāmrapātraṃjalānvitaṃ tasyamadhyetutatpadmaṃvida dhyātkuṃkumānvitaṃ brāhmaṇaṃ śrutisaṃpannaṃdaridraṃcāgni hotriṇaṃ āhūyagaṃdhamālyādyaiḥvidhinācātibhaktitaḥ tataḥsvarṇamayaṃ padmaṃdadyānmaṃtreṇasaṃyuktaṃ bhagaḥpūṣāpataṃ gosaudvādaśātmātrayītanuḥ padmenānenadattenaprītobhava tubhāskaraḥ dānamaṃtraḥ kṛtenānenamanujomūtrakṛcchrā tpramucyate mūtrakṛcchrāturastasmādetatkuryātprayatna taḥ itimūtrakṛcchraharaṃstilapadmadānavidhiḥ athakra maprāptasyamūtrakṛcchrarogasyasanidānaṃcikitsitamāha rugviniścayāt vyāyāma tīkṣṇauṣadharūkṣamadyaprasaṃ ganityadrutapṛṣṭayānāt ānūpamatsyādhyaśanādajī rṇātsyurmūtrakṛcchāṇinṛṇāṃtathāṣṭau pṛthagmalairvaikupi tānidānaiḥ sarvethavākopamupetyavastau mūtrasyamārgaṃpa ripīḍayaṃtiyadātadāmūtrayatīhakṛcchrāt aśmarīśāṃtividyayoyauktāprasamīkṣyatān yathāyogaṃprayuṃjīta snehādimapicakramaṃ abhyaṃjanasnehanirūhavastisvedo panāhottaravastisekān sthirādibhirvātaharaiścasiddhā ndadyādrasāṃścānilamūtrakṛchre amṛtānāgaraṃdhātrīvājigaṃdhātrikaṃṭakaṃ prapibedvātarogārttaḥ śūlavānmūtrakṛcchranut śekāvagāhāḥśiśirāḥ pradehāstreṣṭovidhirvastipayovirekaiḥ drākṣāvidārīkṣurasairdhṛtaiścakṛchreṣupittaprabhave ṣukāryaḥ kuśakāsaśarodarbhaḥrajaśvatitṛṇodbhavaṃ pittaru kkṛharaṃpaṃcamūlaṃ vastiviśodhanaṃ etatsaddhaṃpayaḥpītaṃmedū gahaṃtiśoṇitaṃ harītakīgokṣararājavṛkṣapāṣāṇabhi ddhanvayavāsakānāṃ kvāthaṃpivenmākṣikasaṃprayuktaṃkṛchre sadāhesarujevibaṃdhe mūtreṇasurayāvāpikadalīsvarasena vā kaphakṛcchravināśāyasūkṣmaṃpiṣṭvātruṭiṃpivet takreṇayuktaṃ śitimārakasyabījaṃpivetkṛcchravināśahetau pivettathātaṃduladhāvanenapravālacūrṇaṃkaphamūtrakṛcchrī guḍena miśritaṃkṣīraṃkaduṣṇaṃkāmataḥ pivet mūtrakṛchreṣu sarveṣuśarkarāroganuttathā yavakṣārasamāyuktaṃpivet takraṃcakāmataḥ mūtrakṛcchravināśāyatathaivāśmarināśa naṃ tathāpighātajekuryātsadyovraṇacikitsitaṃ lehyaṃ śukravivaṃdhottheśilājatusamākṣikaṃ elāśmabhedakaśi lājatupippalīnāṃcūrṇānitaṃdulajalairluṭhitānipītvā yadvāguḍena sahitānyavalihyasadyaḥ āsannamṛtyurapijī vatimūtrakṛcchrī sitātulyoyavakṣāraḥ sarvakṛcchravināśanaḥ ni digdhikārasovāthasakṣaudraḥkṛcchranāśanaḥ śatāvarīkāśakuśa śvadaṃṣṭrāvidārakai ścāmalakenasiddhaṃ ghṛtaṃcakṛcchrāṇinihaṃti sadyaḥ pītaṃkulatthaprabhavaistuyūṣaiḥ itivīrasiṃhāvalokemūtrakṛ cchravināśanaḥ athamutrāghātasyasanidānaṃcikitsitamāha ru gvi niścayāt jāyatekupitairdoṣaiḥ mūtrāghātāstrayodaśa prāyomūtravighātādyaiḥ vātakuṃḍalikāhyaḥ raukṣyādvegavighātā dvāvāyurvastausavedanaḥ mūtramāviśyacarativiguṇaṃ kuṃḍa līkṝ taḥ mūtramalpalpamathavā sarujaṃsaṃpravarttate vātakuṃḍalikāṃ tāṃtuvyādhiṃvidyātsudāruṇāṃ vṛṃdasaṃgrahāt paṭolāyāva śūkābhbapāribhadrātilāapi kṣārodakena madirāṃgvageloṣa ṇasaṃyutāṃ pivedūṣodakaṃsamyak lihyāccaitānpṛthak pṛthak triphalākalkasaṃyuktaṃlavaṇaṃvāpiyaḥ pivet nidigdhikā yāḥsvarasaṃpivedvātaṃdulāṃbunā jalekuṃkumakalkaṃcasakṣaudraṃ bhakṣitaṃniśi satailaṃpāṭalābhasmakṣārādvāpipariśrutaṃ dhānyāmlayuktaṃpītvaivamūtrāghātādvimucyata rasaṃdurālābhā yāścakaṣāyaṃvāsakasyaca trikaṃṭakairaṃḍaśatāvarīṇāṃmpūsaṃ payovātṛṇapaṃcamūlaiḥ guḍapragāḍhaṃsaghṛtaṃpayovārogeṣukṛ cchrādiṣuśastametat strīṇāmatiprasaṃgenaśoṇitaṃyasyasi cyate maithuneparamastasyavṛṃhaṇīyovidhirhitaḥ citrakaṃmā rikhā caiva valā kālānusārivā drākṣā viśālā pippalyastathā ca triphalā bhavet tathaiva madhukaṃ dadyātpuṣṭānyāmamakā ni ca ghṛtāḍhakaṃ pacedetaiḥ kalkairakṣasamanvitaiḥ kṣīradroṇejaladroṇe tatsiddhamavatārayet śītaṃ pariśritaṃ caiva śarkarāprasthasaṃyuktaṃ tugākṣīryāśca tatsarvva matimānparimiśrayet - tato mitaṃ pivetkāle yathādoṣaṃ yathāvalaṃ vātaretāḥ pittaretāḥ śleṣmaretāśca yo bhavet raktaretā graṃthiretāḥ pivedacchinna rogatāṃ saṃjīvanaṃ tu vṛṣyaṃ ca sarpiraitanmahāguṇaṃ prajāhitaṃ ca dhānyaṃ ca sarvvarogaharaṃ śivaṃ sarpiraitatprayuṃjānā strīgarbhala bhate cirāt asṛgdoṣāśca ye cāpi yonidoṣāśca saṃtataḥ mūtradoṣeṣu sarvveṣu kuryyādetatcikitsitaṃ carakāt citrakādyaṃ ghṛtaṃ iti vīrasiṃhāvaloke mūtrāghātādhikāraḥ atha jyo tiḥ śāstrābhiprāyeṇa aśmarīrogasya hetumāha tatpratīkāraṃ ca krūraṃpramehapīḍitamaśmaryyopahatamānasaṃ kṣāṃtaṃ ja nayati raviṇā dṛṣṭo jīvagṛhe caṃdrajaḥ puruṣaṃ gurugṛhe vartta mānaravidṛṣṭabudhajanitāśmarīrogapratīkārāya budhaprītaye pūrvoktameva japahomasnānādikaṃ kuryyāt athāśmarīrogasya karmavipāke hetumāha tatpratīkāraṃ ca yathoktaṃ parastrī gāmī aśmarīvānbhavati aśmarīvān vā cāṃdrāyaṇatrayaṃ kuryyā t yadyapikāṇyoktāśmarīharatvedānābhihitaṃ tathāpi sva rṇadānaṃ karttavyaṃ tasya sarvvapāpaharatvānnathoktaṃ brahmāṃḍapurā ṇe sarvarogopaśamanaṃsauvarṇadānamucyate ityaśmarīro gaharaṃsvarṇadānaṃ athakramaprāptasyāśmarīrogasyasani dānacikitsitamāha rugviniścayāt vātapittakaphai stisraścaturthīśukrajāśmarī prāyaḥ śleṣmāśrayāḥ sarvā aśmaryaḥsyuryamopamāḥ viśodhayedvastigataṃsaśakraṃmūtraṃ sapittaṃpavanaṃkaphaṃca yadānadāśmaryupajāyatecakrameṇapi tteṣvivarocanāgoḥ naikadoṣāśrayāḥsarvāḥ athāsyāḥ pūrva lakṣaṇaṃ vastyādhmānaṃtadāsannadeśeṣuparitotiruk mū trevastisagaṃdhitvaṃmūtrakṛcchraṃjvaroruciḥ sāmānyaliṃgaṃ rugnābhisevanīvastimūrddhasu viśīrṇadhāraṃmūtraṃsyāttathā mārganirodhane tadvyapāyā tsaravaṃmedhedacchaṃgomedakopa maṃ varuṇasyatvacāṃ śreṣṭhāṃśuṃṭhīgokṣura saṃyutāṃ yavakṣāraṃguḍaṃdatvākvāthayitvāpibeddhitāṃ aśmarī vātajāṃhaṃticirakālānubaṃdhanīṃ suśrutāt vīratarusahacaradvayadabharvṛkṣādanīguṃjānalakuśakāśāśmabhedāgni maṃthamosṭavasukavasiṃraṃbhābhallūkakuraṃṭakeṃdīvarakapotava krasvadaṃṣṭrāceti vīratarvādirityeṣagaṇovātavikāranu t aśmarīśarkarākṛcchramūtrāghātarujāpahaḥ trapusairvāru kārdīnāṃbījaiścaivāpiteśubhaṃ vīratarvādikaṃkvāthaṃpaṃcatṛ ṇasamanvitaṃ bhinattipittasaṃbhūtāmaśmarīṃkṣipramevatu va ruṇatvakśilābhedaḥśuṃṭhīgokṣurakaiḥ kṛtaḥ kaṣāyaḥ kṣīra saṃyuktaḥ śarkarāṃcabhinatyapi varuṇatvakkaṣāyaṃcapītaṃtugu ḍasaṃyutaṃ aśmarīṃghātayatyāśuvastiśūlavināśanaṃ elopa kulyāmadhukāśmabhedakauṃtīśvadaṃṣṭrāvṛṣakorubūkaiḥ ścitaṃpi bedaśmajarukpragāḍhaṃsaśarkaresāśmarimutrakṛchre kulatthasiṃdhu tthaviḍaṃgasāraṃsaśarkaraṃsānaliyāvaṣūkaṃ bījānikūṣmāṃka gokṣurābhyāṃdhṛtaṃpacettadvaruṇasyatoye duḥsādhyasarvāśmari mūtrakṛchramūtrābhighātaṃcasamūtrabaṃdhaṃ etānisarvāṇinihaṃti śīghraṃprarūḍhavṛkṣānivavajrapātaḥ kulatyādyaṃghṛtaṃ itiśrī vīrasiṃhāvalokeaśmarīadhikāraḥ athaprameharogasya jyotiḥśāstrābhiprāyeṇahetuṃdarśayati tatpratīkāraṃca yathoktaṃ bhūraṃpramehapīḍitamaśmaryopahatamānasaśāṃtaṃ ja nayatiraviṇādṛṣṭojīvagṛhecaṃdrajaṃpuruṣaṃ gurugṛhavarttamāna budhajanitaprameharīgopaśāṃtayedānaṃkuryāt tenopaśāṃti rbhavati athaprameharogasyakarmavipākehetumāha tatpratī kāraṃca kanyāgāmī vātapramehībhavati sacāṃdrāya ṇatrayaṃ kuryāt pratirūpadānaṃ mātṛgāmīsvasṛgāmīmadhu mehīsatataṃjāyatenaraḥ bhrātṛ bhāryābhigāmīcajalamehīnarādhipaḥ yogacchedbhaginīṃni tyamikṣumehītiniścitaṃ itivacanāt atrapūrvoktovi dhiḥkaṃ prāyaścittaṃprakalpaṃmātrādīnāmaṃtimātrāniṣiddhatvāt yatrāśaktaḥ tatrakṛcchratrayaṃ pratidinaṃcatvāriṃśatbrāhmaṇa bhojanaṃkārayet puruṣasūktaṃsahasranāmastotraṃgāyatrīṃca japet āneraudrasūktenājyahutīhomaṃjapaṃvāaṣṭottarasa hasraṃkārayet caṃḍālīgāmīsarvamehīvyādhimānbhavati sa tataṃkṣutpipāsāturaśvasapippalīkāmadhyacāṃdrāyaṇāniku ryāt idamāpaḥpravahataḥ'duttamaṃvaruṇetyādibhirmatrairjape jjuhuyāñcatiryaggāmīpramehībhūlīsaśāṃtapanānikuryāt vyādhigurulaghutvabhāvenaprāyaścittaṃgurulaghubhāvodṛṣṭavyo itisarvapramehe vāyupurāṇe brāhmaṇasvarṇahārīcapramehī jāyatedhruvaṃ brāhmaṇasvarṇahiraṇaprāyaścittābhiprāyetinā rāyaṇavyākhyā athavṛddhagautamaḥ dhenuṃsvarṇamayīṃkuryā tpūrveṇavidhināṃtataḥ svarṇabhṛṃgīṃcaratnāḍhyāṃtathārūpyakhurānvitāṃ tathaivatarṇakaṃ kuryātaṣṭabhāgena pūrvavat brā mhaṇaṃ śrutisaṃpannaṃ vaiṣṇavaṃcakuṭaṃbinaṃ ācāravaṃtaṃdharmiṣṭhaṃ dvijaśuśrūṣaṇerataṃ gṛhamāgatyavidhivatpūrvavatpūjayettṛtaṃ homāṃte tāṃpradadyātpumaṃtreṇānenamehavān cakraṃsudarśanaṃyasyarājate'taṃtathaivaca pramehaṃharamekṣipraṃviṣṇogaruḍavāha na dānamaṃtraḥ dānaṃprameharogaghnametat kāryaṃmanīṣibhiḥ kṛte nānenaśāmyaṃtipramehādāruṇāapi atrapūrvavaditijñe yaṃitiprameharasvarṇadhenudānavidhiḥ athakramaprāptasyaprameharogasyasanidānaṃcikitsitamāha rugviniścayā t āsyāsukhaṃsvapnasukhaṃdadhīnigrāmyodakānūparasāḥ payāṃsinavānnapānaṃguḍavaikṛtaṃcapramehehetuḥkapharuccasarvaṃ medaścamāṃsaṃcaśarīrajaṃca kledaṃkaphovastigataṃpradūṣyakaro timehānsamudīrṇamuṣṇe stāneṣupittaṃparidūṣyacāpi kṣī ṇeṣudoṣeṣuvikṛṣyadhātūnsaṃdūṣyamehānkurutenilaścasādhyāḥkaphotyādaśapittajāḥṣaṭyāpyānasādhyāpavanāścatuṣkāḥ samakriyatvādviṣamakriyatvānmahā kriyatvāccayathākramaṃte kaphaḥsapittaḥpavanaśca doṣāmedaścaśukrāṃ buvasālasīkā majjārasaujaḥpiśitaṃcadūṣyapramehiṇāṃviṃśa tirevamehāḥ daṃtādīnāmalāḍhya tvaṃprāgrūpaṃpāṇipādayoḥ dā haścigṇatādehetṛdśvāsaścaprajāyate sāmānyalakṣa ṇaṃcaiṣāṃprabhūnāvilamūtratā doṣadūṣyaviśeṣeṇatatsaṃyogāvi śeṣataḥ mūtravarṇādibhedenabhedomeheṣukalpayet sarāvikā kacchapikājālinīvinatā lujī samūrikāsarṣapikāputri ṇīcavidārikā vidradhiścetipiṭikāḥprameho padravādaśa saṃdhimarmasujāyaṃtemāṃsaleṣucadhāmasu athavṛdsaṃgrahā t śyāmākakodravoddālagodhūmacaṇakāḍhakī kulatthā ścahitābhojyepurāṇāmehināṃsadāmehināṃtiktaśākā jaṃ galāhariṇāṃḍajāḥ yavānnavikṛtīrmudgāḥśasyaṃteśāliṣa ṣṭikāḥ pariyātrajaṭāniṃbavahigāncatṛṇipṛthak pāṭhā yāḥsaguḍāpītākvāthāḥśreṣṭhāḥsamākṣikāḥ triphalādāru dārvvabdakvāthaḥ kṣaudreṇamehahā niśākalkayutodhātrīra sovāmākṣikānvitaḥ madhunātriphalācūrṇamathavāśmajatūdbhavaṃsakaṃṭakārītriphalācitrakaiśvasamaiḥkṛtaḥ kvāthaḥkṣaudreṇadātavyaḥpramehānāṃvināśanaḥ phalatrikaṃdāruniśāṃviśālāṃmustāṃcaniṣkkāthyaniśāṃsakalkāṃ pivetkaṣā yaṃmadhusaṃprayuktaṃsarvaprameheṣusamudditeṣunyagrodhoduṃbarāśva tthaśyonākāragvadhāsanaṃ āmraṃkapitthajaṃbūcapriyālaṃka kubhaṃdhavaṃ madhukaṃmadhukarobhaṃvaruṇaṃpāribhadrakaṃ paṭolaṃ meṣaśṛṃgīcadaṃtīcatrikamāḍhakaṃ karaṃjaṃtriphalāśakrabha llātakaphalānica etānisamabhāgāniślakṣṇacūrṇā nikārayet nyagrodhādyamidaṃcūrṇamadhunāsahalehayet phalatrayaṃcānupivettenamūtraṃviśudhyati etenaviṃśati mehāmūtrakṛcchrāṇiyānica praśamayāṃtiyogenapiṭikāca najāyate itinyagrodhādyaṃcūrṇa māsiśśukleśrucauvā piśilāsūryābhrutāpitāḥ jatuḥprakāśaṃsvarasaṃśilābhyaḥ praśravediti śilājītivirakhyātaṃmahāvyādhivināref naṃ tatrayatkṛṣṇāmamalaṃsnigdhaṃniśarkaraṃcayat gomūtragaṃ dhiyaccāpitatpradhānaṃpravakṣyate sārasālādikvāthenata dviyojyaṃyathābalaṃ jāṃgalena rasenānnaṃtasminjīrṇe tubhojanaṃ māsamekaṃprayoktavyorasāyanośmayoṣaṇaḥ vināśyamadhumehākhyamaṃtakaṃrogasaṃkaraṃ kāṃtivarṇabalo petaṃ śataṃjīvatyanāmayaḥ dadhimatsyakulatthāṃścakapotāṃ śvavivarjayet itimeheśilājituprayogaḥ trikaṭukā smaṃtakasomavalkaiḥ bhallātakaiḥ mātiviṣaisalājaiḥ kvāpa ṭolārjunaniṃbamustairharidrayāpadmakadīpakaiścamaṃjiṣṭhayā cāgarucaṃdanaiścavyastaiḥ samastaiḥkaphavātajeṣumeheṣutelaṃbipa cetghṛtaṃtu dvaṃdeṣumiśraṃtriṣulakṣaṇeṣu itivīrasiṃhāvaloke trikaṭukādyaṃghṛtaṃtailaṃyamakaṃca sarāvikādyāḥpiṭikāḥ sādhayechophavadbhiṣak ṣatkāṃcikitsedvraṇavattāsāṃpāne puśasyate kvāthovanaspatervāstaṃ nīśyāṃmūtraṃcaśodhanaṃ elā dikenaprakurvītatailaṃcavraṇaropaṇa sauvīrakaṃskarāsuktaṃtailaṃ kṣīraṃguḍaṃghṛtaṃ āmrekṣurasajānpiṣṭānyānūpānicavarjayet vellavyoṣaphalatrikāṃbrilavaṇadvekṣāracavyānalaśyāmapi ppalimūlamustakakaṭīmākṣīkadhānyaṃtvacaṃ ṣaḍṃthāmara dāruvāraṇakaṇābhūniṃbadaṃtīniśā patrailātiviṣoḥpicu pramitayorlohisyakarṣāṣṭakaṃ tvakkṣīrīpalikāsakarād śapalānyaṣṭausilājanmanaḥ mīmāṃḍīkuḍakonmitetiguṭi kāsaṃyogyakuryādbhiṣak taccaikāṃ prativāsaraṃsahaviṣākṣau dreṇalittvāhinaṃ takraṃmastupayorasaṃmadhutatastāvatpive nmātrayā arśāsipradaraṃjvaraṃsaviṣamaṃnāḍīvraṇānaśma rīṃ kṛchraṃvidradhimagnimāṃdyamudaraṃpāṃḍvāmayaṃkāmalāṃ ya kṣmāṇaṃsabhagadaraṃsapiṭakaṃ gulmaṃpramehārucī retodoṣamu raḥkṣataṃkaphamarutpittārttimugrāṃjayet dṛḍhaṃsaṃjanayedyu bānamasamaujaskaṃvaṃlaṃvarddhayet etasmānnāniṣiddhamanna masakṛnnādhyāgamaṃmaithunaṃ vikhyātāgurikeyamāṃcitatarācaṃdra prabhānāmataḥ sāṃdrānaṃdakarī karotirucirāṃcaṃdreṇatulyāṃ tanuṃ.