Shraddhacandrika (Divakarabhatta) 2.p150

2.p150

parāśaramādhave gālavaḥ, ūnaṣāṇmāsikaṃ ṣaṣṭhe māse'rdhe nyūnamāsikam | traipakṣikaṃ tripakṣe syādūnābdaṃ dvādaśe tathā || iti | kālāntaramāhaślokagautamaḥ, ekadvitridinairūnaistribhāgenona eva vā | śrāddhānyūnābdikādīni kuryādityāha gautamaḥ || atra saptamyāṃ mṛtasyaikāhanyūnapakṣe pañcamyāṃ vyahanyūnapakṣe caturthyā tryahanyūnapakṣe tu tṛtīyāyāmūnamāsikādi kāryam | ṣaṣṭhyāṃ māsapūrtteḥ | evaṃ ca satiekāhena tu ṣaṇmāsā yadā syurapivā tribhiḥ | nyūnāḥ saṃvatsaraścaiva syātāṃ pūrvedyureva te || ityūnaṣāṇmāsikādiśrāddhakālavidhāyakavacanaṃ saṅgacchate | yattu hemādriparigṛhītaṃ paiṭhīnasivacanamṣāṇmāsikābdike śrāddhe syātāṃ pūrvedyureva te | māsikāni svakīye tu divase dvādaśe'pi vā || iti, tanmāsasamāpteḥ pūrvedyurityevaṃparamunneyam | vivecanakārāstu ekāhanyūnapakṣe'smādeva vacanānmṛtāhapūrvatathāvevonamāsikādi karttavyamityūcuḥ | ūnamāsikasya dvādaśāhe'pi kāla ityāhagobhilaḥ, maraṇāddvādaśāhe syānmāsyūne vonamāsikam | iti | ṣoḍaśaśrāddheṣvāhitāgnerviśeṣaḥchandogapariśiṣṭe, śrāddhamagnimataḥ kāryaṃ dahādekādaśe'hani | dhruvāṇi tu prakurvīta pramītāhani sarvadā || iti | dhruvāṇi traipakṣikāduttarāṇi tṛtīyādimāsikāni | jātūkarṇye'pi— ūrdhvaṃ tripakṣāccacchrāddhaṃ mṛtāhanyeva tadbhavet | ādyastu kārayedāhādāhitāgnerdvijanmanaḥ || iti | tathā ca traipakṣikaparyantānyāhitāgnerdāhādinamārabhyānāhitāgnermaraṇadinamārabhya śrāddhāni kāryāṇi, tadūrdhvāni tūbhayorapi maraṇadinādeveti siddham | idaṃ ca śrāddhaṃ vighnavaśātsvakāle antaritaṃ ceduttareṇa saha kāryam | māsikaṃ codakumbhaṃ ca yadyadantaritaṃ bhavet | tattaduttarasātantryādanuṣṭheyaṃ pracakṣate || iti kaṇvavacanāt | sātantryaṃ=samānatantratā | hemādrau smṛtyantare— āśiṣo dviguṇā darbhā japāśīḥ svastivācanam | pitṛśabdaśca sambandhaḥ śarmaśabdastathaiva ca || pātrālambho'vagāhaśca ulmukollekhanādikam | tṛptipraśnaśca vikiraḥ śeṣapraśnastathaiva ca || pradakṣiṇāvisargaśca sīmāntagamanaṃ tathā | aṣṭādaśa padārthāṃstu pretaśrāddhe vivarjayet || iti | gṛhyapariśiṣṭe'pi— pretaśrāddheṣu sarveṣu na svadhā nābhiramyatām | svastyastu visṛjeddevaṃ sakṛtpraṇavavarjitam || tathā— anudakamadhūpaṃ ca gandhamālyavivarjitam | navaśrāddhamamantraṃ ca piṇḍodakavivarjitam || anudakamanarghyam | piṇḍodakamavanejanarūpaṃ tena śūnyamiti hemādriḥ | (1) athodakumbhaśrāddham | hemādrau smṛtisamuccayeekādaśāhātprabhṛti ghaṭastoyānnasaṃyutaḥ | dine dine pradātavyo yāvatsyādvatsaraḥ sutaiḥ || iti | etacca saṃvatsaramakṛte sapiṇḍīkaraṇe ekoddiṣṭavidhinā kāryam | kṛte tu sapiṇḍīkaraṇe pārvaṇavidhinā kāryam | ata evapadmapurāṇe, udakumbhaśca dātavyo bhakṣyabhojyasamanvitaḥ | yāvadvarṣaṃ naraśreṣṭha ! satilodakapūrvakam || tataḥ saṃvatsare pūrṇe sapiṇḍīkaraṇaṃ bhavet | sapiṇḍīkaraṇādūrdhvaṃ pretaḥ pārvaṇabhāgbhavet || iti | saṃvatsarādarvāgapi sapiṇḍīkaraṇe kṛte yāvatsāṃvatsarikaṃ tāvadidaṃ kāryameva | arvāk sapiṇḍīkaraṇaṃ yasya saṃvatsarātkṛtam | tasyāpyannaṃ sodakumbhaṃ dadyādvarṣaṃ dvijanmanaḥ || iti yājñavalkyokteḥ | asmiṃśca śrāddhe piṇḍadānaṃ vaikalpikam | aharaharannamasmai brāhmaṇāyodakumbhaṃ ca dadyātpiṇḍameke nivṛṇanti | iti pāraskaravākyāt | piṇḍakaraṇapakṣe viśeṣamāha madanaratnegautamaḥ, adaivaṃ pārvaṇaśrāddhaṃ sodakumbhamadharmakam | kuryātpratyābdikaśrāddhātsaṅkalpavidhinānvaham || iti