Shraddhacandrika (Divakarabhatta) 2.p97.2

2.p97.2

iti mātsyāt | pradakṣiṇamanuvrajya bhuñjīta pitṛsevitam | iti yājñavalkyavākyācca | nanvayaṃ bhojanavidhiṃruta rāgaprāptabhojanānuvādena śrāddhaśeṣavidhiḥ | tatra bhojanasya rāgatāe nityamaprāpternityavacchravaṇābhāvānna śrāddhaśeṣavidhirvaktuṃ śakyaḥ | ataḥ payovrataṃ brāhmaṇasyetivatprakaraṇācchrāddhāṅgatvena bhojanakriyaiva vidhīyate | itarathātrāpi vratānuvādena payasa eva vidhiḥ syāt | bhojanaṃ ca yadā brāhmaṇaiḥ śeṣamannamabhimataṃ tadā, śeṣābhāvāllupyate nyāyāt, tathāpi śrāddhakartustaddine upavāse devalavacanena doṣaśravaṇātpākāntaramutpādya kāryameva aśeṣanāśe ājyena sviṣṭakṛdyāga iva | tatra bhojanakālamāha— jātūkaṇryaḥ, ahanyeva tu bhoktavyaṃ kṛte śrāddhe dvijanmabhiḥ | anyathā hyāsuṃraṃ śrāddhaṃ parapāke ca sevite || athāsagotraśrāddhe śeṣānnaṃ na bhoktavyamityāha - jābāliḥ, viprastvanyagṛhe śrāddhaśiṣṭānnabhojanaṃ caret | prājāpatyaṃ viśuddhiḥ syāt jñātigotre na doṣakṛt || sa eva - śvaśurasya gurorvāpi mātulasya mahātmanaḥ | jyeṣṭhabhrātuśca putrasya brahmaniṣṭhasya yoginaḥ || eteṣāṃ śrāddhaśiṣṭānnaṃ bhuktvā doṣo na vidyate | iti | śrāddhadine upavāsaniṣedhamāha-devalaḥ, śrāddhaṃ kṛtvā tu yo vipro na bhuṅkte'tha kadācana | devā havyaṃ na gṛhṇanti kavyāni pitarastathā || iti | nityopavāsaprāptau vyāsaḥ, upavāso yadā nityaḥ śrāddhaṃ naimittikaṃ bhavet | upavāsaṃ tadā kuryādāghrāya pitṛsevitam || iti | atra nitya ityavivakṣitam anuvādyaviśeṣaṇatvāt | ataḥ kāmyopavāse'pyāghreyameva | atha śrāddhadātṛbhoktorniyamaḥ |