Pramāṇa · Search · About · API

Tirthacintamani 3.p28

Tīrthacintāmaṇi 3.p28

Language
Sanskrit

3.p28

maṇḍalābhyantare sthale tadanuṣṭhānaṃ nanvidaṃ muṇḍanaṃ kevalakāmyañcet tatra snānavat pratidinamāpadyeta | prāptinimittakamiti cet— prathamāha eva kriyate nimitta-kāmanayostadahareva sannipātāt samayasya cepāyogāditi | atra kecit— saṃvatsaraṃ dvimāsonaṃ punastīrthaṃ vrajedyadi | muṇḍanañcopavāsañca tato yatnena kārayet || iti vacanādekopādhiprayuktaṃ muṇḍanaṃ daśamāsābhyantare punastattīrthe na karttavyam | na caivaṃ prayāgīyaprathamamuṇḍanamapi na syāttasyāpi tadavacchinna gaṅgāmuṇḍanāpekṣayā dvitīyatvāditi vācyam | tasya prayāgavihitasya gaṅgāmuṇḍanena bhinnādhikārikeṇa prasaṅgatastantrato vā na niṣpattiriti pṛthaganuṣṭhānasya tatra nyāyyatvādityāhuḥ | tanna— etadvacanasya nirmūlatvāt samūlatve'pi prāptinimittakamuṇḍanaparatvānnanimittakopavāsasāhacaryyādvrajedityabhidhānācca iti | tatrocyate— gaṅgāyāṃ bhāskarakṣetre muṇḍanaṃ yo na kārayet | sa koṭikulasaṃyukta ākalpaṃ raurave pacet || ityādinā akaraṇe nindāśravaṇātkaraṇe phalaśravaṇācca | . prayāgamuṇḍanaṃ nitya-kāmyatayā niṣpannam | tacca sakṛtkaraṇādeva śāstrārthasiddherekasyāṃ yātrāyāmekameva niyatakālañcetyavasīyate | evaṃ tadavacchinnagaṅgāmuṇḍanamapīti | anye tu,– prayāga-gaṅgayoḥ prāptinimittakamekaikaṃ muṇḍanam— tathā svargaphalamekaikam—ato naimittikayoḥ kāmyaprasaṅgena kāmyayośca tantreṇānuṣṭhānamiti prāptidina eva sakṛdeva muṇḍanaṃ prayāgamaṇḍalābhyantaragaṅgāyāmiti caturṇāmapi nirvāha ityāhuḥ | atra strīṇāṃ prayāgaprāptānāṃ muṇḍane prāpte,— sarvvān keśān samuddhṛtya chedayedaṅgulidvayam | evameva tu nārīṇāṃ muṇḍanaṃ 'varamādiśet || ityādeḥ prāyaścittaprakaraṇe śrutasyāpyākāṅkṣāto'nenānyathāpannayāt prayāge'pi tāsāṃ dvyaṅgulakeśāgrakarttanamātraṃ vapanamiti vadanti | tanna,— keśamūlānyupāśritya sarvvapāpāni dehinām | tiṣṭhanti tīrthasnānena tasmāttānyatra vāpayet || ityādinā tīrthe keśamūlavapanasyaiva viśiṣya vihitatvāditi | anye tu prayāgaprāptinimittakameva muṇḍanaṃ phalaśravaṇāt kāmyamapi bhede pramāṇābhāvādevaṃ gaṅgāprāptinimittakamapi phalaśravaṇena kāmyamapi, kāmyañcobhayatra svarga eveti