Pramāṇa · Search · About · API

Tirthaprakasha 1.p30

Tīrthaprakāśa 1.p30

Language
Sanskrit

1.p30

catvaṃ camāsādūrdhvamanāyuṣyaṃ pakṣādarvāk ca sampadaḥ | iti jyotiṣādavaseyam | “triḥ pakṣasya keśaśmaśrunakhalomāni saṃhārayet” iti sadvṛttādhyāye carakeṇābhidhānācca | śrāddhānantaraṃ gamanasaṅkalpaḥ tataḥ kārpaṭikaveṣadhāraṇaṃ kāryam | taduktamvāyupurāṇe, udyataścedgayāṃ gantuṃ śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ | vidhāya kārpaṭīveṣa kṛtvā grāmaṃ pradakṣiṇam || tato grāmāntaraṃ gatvā śrāddhaśeṣasya bhojanam | tataḥ pratidinaṃ gacchetpratigrahavivarjitaḥ || pade pade'śvamedhasya phalaṃ syādgacchato gayām | kārpaṭīveṣaḥ, tāmramudrātāmrakaṅkaṇakāṣāyavastradhāraṇam | gamanaphalaṃ ca yadyapi gayāyāmeva śrūyate tathāpi tīrthāntarayātrāyāmapi draṣṭavyam ekatra nirṇīta itinyāyāt | phalākāṅkṣāyāṃ ca gamanaphalatvena śrutasyāsyaivānyatrāpi gamanaphalatvamucitamantaraṅgatvāt na tu viśvajinnyāyādatra phalakalpanaṃ tasya bahiraṅgatvenopasthitigauravāditimiśrāḥ | vastutaḥ upakramopasaṃhārābhyāṃ gayāyātrāyāmeva taditi pratibhāti | “udyataścedgayām” ityanenopakramāt “phalaṃ syādgacchato gayām” ityanenopasaṃhārāt | yaccoktaṃ tīrthāntarayātrāyāmapyetadeva phalaṃ, tadapi cintyam | dānadharme golokaṃ prakṛtyamanasvinastīrthayātrāparāyaṇāste hyatra modanti gavāṃ nivāse | iti sāmānyatastīrthayātrāphalābhidhānāt tasyaiva tīrthāntarayātrāyāmanvayāt | tathā prabhāsādīnupakramyasarasvatīdṛṣadvatyau yamunāṃ ye'nuyānti ca | tatra te divyasaṃsthānā divyamālyadharāḥ śivāḥ || prayānti puṇyagandhāḍhyāḥ - iti viśeṣato'pi yātrāphalaśravaṇāt iti | ataśca kārpaṭīveṣadhāraṇamapi gayāyātrāṅgameva yuktam | śrāddhānantaraṃ yadyapi grāmāntaragamanaṃ niṣiddham | punarbhojanamadhvānaṃ dyūtamāyāsi maithunam | śrāddhakṛcchrāddhabhuk caiva sarvametadvivarjayet || iti mātsyāt | tathāpi grāmāntaragamanamatra sati sambhave krośābhyantaragrāma eveti bodhyam | “adhvāni ca krośapūraṇe”ityādinā śrāddhānantaraṃ hārītena krośagamananiṣedhāditi | asambhave krośādūrdhvagamane'pi na doṣaḥ | evaṃ pratipadāśvamedhajanyaphalasajajātīyaphalādiprāptikāmo'hamamukatīrthayātrāṃ kariṣya iti saṅkalpya tattattīrthayātrāṃ kuryāt | yadi tu anirddhāritāni tīrthāni gantavyānītyabhiprāyastadā viśeṣamanabhidhāya tīrthayātrāṃ kariṣya ityeva vācyam | kārpaṭīveṣadhāraṇaṃ yātrāṅgam | ataḥ snānabhojanatīrthasnānādikāle tasyanāvaśyakatā | snānādikāle kāṣāyavastrādidhāraṇe'pi na kṣatiḥ karmmakāle raktavastraniṣedhasya dhāturaktābhinnaviṣayatvāt | dhāturaktasya svabhāvaśuddhatvakathanāt | yathāvyāsaḥ, acchinnāgraṃ tu yadvastraṃ mṛdā prakṣālitaṃ ca yat | ahataṃ dhāturaktaṃ ca tatpavitramiti sthitiḥ || iti | hemādrau śrāddhakhaṇḍe gayāprakaraṇe bhārate, keśaśmaśrunakhādīnāṃ vapanaṃ ca na śasyate | ato na kāryyaṃ vapanaṃ gayāśrāddhārthinā sadā || ye bhārate'smin pitṛkarmatatparāḥ sandhārthya keśānatibhaktibhāvitāḥ ṛṇakṣayārthaṃ pitṛtīrthamāgatāsteṣāmṛṇaṃ saṅkṣayameṣyati dhruvam

Linked texts (1)