Tirthaprakasha 1.p32

1.p32

tasmādyātrādiviśiṣṭasya tīrthasyaiva tat phalam | ataḥ “evaṃ kurvatastasya tīrthādyaduktaṃ phalaṃ tatsyānnātra saṃdehastita” ityuktam | na ca tīrthaṃ prāpyānuṣaṅgeṇa snānaṃ tīrthe samācaran | snānajaṃ phalamāpnoti tīrthayātrāphalaṃ na tu || iti vacanādyātrāyāṃ api phalamavagamyate iti vācyam | yātrādiviśiṣṭasya yādṛśaṃ phalaṃ tādṛśaṃ phalaṃ na labhata iti tadarthāt | tasmādyātrāyāḥ phalaśravaṇaṃ “yasya parṇamayī” ityādivadarthavāda eveti | maivam | vinaśyati mahāyajñairathavā tīrthacaryyayā | ityanena, aśvamedhena śuddhyanti tīrthānusaraṇena vā | ityādinā ca tīrthayātrāyā eva tṛtīyayā phalasādhanatvāvagamāt | śṛṇvantu munayaḥ sarve tīrthasnānaphalaṃ mahat | gamanaṃ smaraṇaṃ caiva sarvakalmaṣanāśanam || iti vāmanapurāṇācca | bhārate tīrthayātrāyām, śravaṇāccaiva teṣāṃ tvaṃ puṇyamāpsyasi pāṇḍava | gatvā śataguṇaṃ caiva tebhya eva narottama || iti vacanam, vāraṇasyāṃ mahātīrthe naraḥ snātvā vimucyate | saptajanmakṛtāt pāpādagamanādeva mucyate || iti vacanaṃ ca prāgevopanyastamiti | na caitāni vacanāni prāyaścittārthayātrāyā eva phalamabhidadhati nānyasyā iti vācyam | tīrthāni tu yathoktena vidhinā sañcaranti ye | sarvadvandvasahā dhīrāste narāḥ svargagāminaḥ || ityādivacanādyātrāyāḥ svargārthatāyā api pratīteḥ| "yasya parṇamayī juhūrbhavati na sa pāpaṃ ślokaṃ śṛṇoti" ityādau tu kāmaśabdābhāvādāśrayābhāvācca na phalārthatā | prakṛte tu yātrāyāḥ kriyārūpatvānnāśrayāpekṣā ataḥ phalārthatvameva yuktam | na ca kriyārūpāṇāmapi prayājānāṃ prakaraṇena kratvaṅgatvāvagamāt phalaśravaṇasyārthavādatvamiṣṭameveti vācyam | "varma vā etadyajñasya kriyate” ityarthavādata eva prayājādīnāṃ kratvaṅgatvāvagamāttatraiva śrutasya phalasya yuktamarthavādatvam | prakṛte tu tīrthasnānādeḥ yātrāyāśca tulyavatphalārthatvapratīterna parasparāṅgatvamiti viśeṣaḥ | evaṃ ca— snānajaṃ phalamāpnoti tīrthayātrāphalaṃ na tu | ityatrāpi kaṣṭakalpanā nocitetyanucintanīyamāyuṣmadbhiriti | evaṃ ca prāptatīrthasya rājabalātkārādinā'kṛtatīrthasnānasyāpi yātrāphalaṃ siddhyatyeveti dhyeyam | kecittu yātrāyāḥ pradhānatvamaṅgatvaṃ ca khādiratvavattattadvacanabalāt siddhyatītyāhuḥ | na cānyānarthakyadoṣaḥ karmānusāreṇa phale tāratamyakalpanāt | ataścāśvamedhaphalasamānajātīyameva phalaṃ svalpaṃ bhavatīti kalpyate iti na kaścidvirodhaḥ | atha tīrthayātrāyāṃ yānavicāraḥ | matsyapurāṇe mārkaṇḍeyavākyam— kathayiṣyāmi te vatsa tīrthayātrāvidhikramam | ārṣeṇaiva vidhānena yathādṛṣṭaṃ yathāśrutam || balīvardsamārūḍhaḥ śṛṇu tasyāpi yatphalam | narake vasate ghore gavāṃ krodho hi dāruṇaḥ