Pramāṇa · Search · About · API

Tirthaprakasha 1.p33

Tīrthaprakāśa 1.p33

Language
Sanskrit

1.p33

salilaṃ ca na gṛhṇanti pitarastasya dehinaḥ | aiśvaryalobhamohādvā gacchedyānena yo naraḥ || niṣphalaṃ tasya tattīrthaṃ tasmādyānaṃ vivarjayet | aiśvaryādyabhidhānādaśaktyā yānena gamane na doṣa iti pratibhāti | narayānaṃ cāśvatarīhayādisahito rathaḥ | tīrthayātrāsvaśaktānāṃ yānadoṣakaraṃ nahi || iti kūrmapurāṇācca | ayaṃ ca niṣedhaḥ prayāgamātraparaḥ tatprakaraṇa eva matsyapurāṇe śrutatvāditi kalpataruḥ | vastutaḥ prayāgopakrame'pi— evaṃ kuruṣva kaunteya sarvatīrthābhiṣecanam | yāvajjīvakṛtaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati || ityupasaṃhāre evamityanena prayāgadharmasya sarvatīrtheṣvatideśadarśanāt sarvatīrthaparatvanirṇayaḥ | na ca prayāgavāntaratīrthaparaṃ sarvapadamiti yuktam | anye tu bahavastīrthāḥ sarvapāpaharāḥ smṛtāḥ | teṣu snātvā divaṃ yānti ye mṛtāste'punarbhavāḥ || iti pūrvameva tadabhidhānāt | ata eva sarvatīrthapadaṃ bahuvrīhiṇā prayāgaparamiti nirastam | vakṣyate cādhikamupariṣṭāt | paṭhanti ca— goyāne govadhaḥ prokto hayayāne tu niṣphalam | narayāne tadarthaṃ syāt padbhyāṃ tacca caturguṇam || padbhyāmiti pādukāśūnyābhyāṃ padbhyāṃ sātiśayatīrthaphalaṃ bhavati na tu tatparidhāne doṣo niṣedhāśravaṇāt iti kecit | varṣātapādike chatrī daṇḍī rātryaṭavīṣu ca | śarīratrāṇakāmo vai sopānatkaḥ sadā vrajet || iti viṣṇupurāṇīyavacanena niṣpratipakṣasadāśabdasvarasāttīrthayātrāyāmapyupānatparidhānamāvaśyakamiti tu miśrāḥ | vastutastu yānamardhaphalaṃ hanti tadartha chatrapāduke | vāṇijyaṃ trīṃstathā bhāgān sarva hanti pratigrahaḥ || iti vacanādupānadviśiṣṭagamane phalasya pādahrāsaḥ | evaṃ ca “padbhyāṃ tacca caturguṇam” ityatra guṇaśabdaḥ pādaparaḥ “kṛte caturguṇo dharma” iti vat | etena yāne'rdhaphalaṃ pādukāsāhitye pādaphalaṃ nyūnaṃ padbhyāṃ yāne caturguṇamiti yadi tadā sampūrṇaṃ phalaṃ kutreti śaṅkābhāso nirastaḥ | padbhyāṃ caturguṇaṃ catuṣpādaṃ sampūrṇa phalamityarthāt | yattu yathā “etena rājapurohitau sāyujyakāmau yajeyātām” ityatra dvandvalabhyasāhityavivakṣā tathā'trāpīti chatrasahitopānatparidhāna eva pādahrāso na tu kevalopānatparidhāna iti, tanna | tatra hyupādeyakartṛgatatvena vivakṣaucityāt | iha tūddeśyagatatvena tadavivakṣaṇāt | ata eva “yasya puroḍāśau kṣāyataḥ” ityatra sāhityāvivakṣeti | “naukāyānamayānaṃ syāt” itivacanānnaukāyāne na doṣa ityeke | naukāṃ vinā yatra gaṅgāsāgarādau gamanaṃ na sambhavati tatparamidamityanye

Linked texts (1)