Tirthaprakasha 2.p1.3
Tīrthaprakāśa 2.p1.3
- Language
- Sanskrit
2.p1.3
vyutkramāt pretaśrāddhāni yo naro dharmamohitaḥ | dadāti narakaṃ yāti pitṛbhiḥ saha śāśvatam || iti devalavacanāt sapiṇḍīkaraṇottaraṃ pretaśrāddhakaraṇādyogādastu teṣāṃ tathātvam | prakṛte tu “muṇḍanaṃ copavāsaṃśca sarvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ” ityanena tīrthaprāptidine vihitamuṇḍanasya vacanāntarabalādupavāsasya pūrvadine prāptāvapi nāpakarṣo mānābhāvāt | iti | atha tīrthe muṇḍanam | muṇḍanaṃ copavāsaśca sarvatīrtheṣvayaṃ vidhiḥ | varjayitvā kurukṣetraṃ viśālāṃ virajāṃ gayām || iti devalavacanāt |skandapurāṇe'pyevam | kvacittu 'naimiṣaṃ puṣkaraṃ gayām' itipāṭhaḥ | virajākṣetraṃ utkaladeśe prasiddham | yatra gayāsurasya nābhiḥ | taduktamvāyupurāṇe, ākrāntaṃ daityajaṭharaṃ dharmeṇa virajādriṇā | nābhikūpasamīpe tu devī tu virajā sthitā || iti | muṇḍanaṃ ca snātakasya śikhāvarjaṃ “tasyaitadapidhānaṃ yacchikheti” darśanāt| evaṃ yasya brahmacāyryādeḥ śikhārakṣaṇaṃ tasyāpi śikhāyāḥ parimāṇaviśeṣānabhidhānāt svecchayā śikhā dhāryā yāvatā lokānāṃ vapanabuddhirbhavati tāvadvapanīyam | muṇḍanaṃ tyāgārhāṇāṃ keśaśmaśrunakhānāṃ sarveṣām | tyāgānarhatā ca snātakasya śikhādimātrasya śāstraprāmāṇyāt | na tu svecchādhṛtakeśaśmaśrunakhaviśeṣādeḥ | vapet keśāṃśca śmaśrūṇi nakhāni ca nikṛntayet | iti brahmapurāṇokteriti | yadyapi kalpatarukāreṇa tīrthe muṇḍanaṃ noktaṃ na vā tatra pramāṇamādarśitaṃ, tathāpi “muṇḍanaṃ copavāsaśca” ityādivākyasya sakalaśiṣṭaparigṛhītatvāttatkarttavyameva | uktavacanabalāt strīṇāṃ vidhavāṃnāṃ sadhavānāṃmapi muṇḍanamaviśeṣādityeke | sadhavānāṃ muṇḍanaṃ nāstītyanye |