Pramāṇa · Search · About · API

Tirthaprakasha 2.p2.1

Tīrthaprakāśa 2.p2.1

Language
Sanskrit

2.p2.1

sarvatīrthapade prayāgaparatve bahuvacanānupapatteśca | na caikapāśake'pi “aditiḥ pāśān” iti yathā bahuvacanaṃ lakṣaṇādinopapādyate tathātrāpyastviti vācyam | uktarītyā sarvatīrthagatabahutvavācakatvena bahuvacanatvopapattau lakṣaṇāderanyāyyatvāt | na ca devaprayāgādīnāmapi prayāgaśabdavācyānāṃ sattvādvahuvacanopapattiriti vācyam | devaprayāgādau sarveṣāṃ tīrthānāṃ sadbhāve pramāṇābhāvena tatra sarvatīrthadvyutpattyasambhavāt | yadapi “grahaṃ samāṣṭiṃ”itivattadavivakṣetyuktaṃ, tadapi na | tatra hi grahāṇāṃ pratyekamekatvasattvādekavacanaṃ sambhavatyeva parantu sarvagrahasaṅgrahāyaikatvāvivakṣaṇaṃ yujyate | atra tu sarvatīrthapadasya prayāgaparatvena vṛttyarthe bahutvārbhāvādvahuvacanasyaivāsādhutayā'niṣpattau tadvivakṣā'vivakṣādivicārāprasaṅgāt | na caivaṃ “saptadaśa prājāpatyān paśūnālabheta” ityatrāpi na saṅkhyāvivakṣā syāt dvitīyāyāḥ pradhānatvabodhakatvena yuktisāmyāditi vācyam | tatra dvitīyāyāstṛtīyāsamānārthakatvāt saptadaśabhiḥ paśubhirālabhanaṃ kāryyamityarthāt | evam “agnīṣomīyaṃ paśumālabheta” ityādāvapi | kiñca yadi sarvāṇi tīrthāni vasantyatretivyutpattyā sarvatīrthapadaṃ prayāgabodhakaṃ tadā “sarvatīrthāni devāśca vasantyatrāvimuktake | sarvatīrthamayī gaṅgā” ityādidarśanāt kāśīgaṅgābodhakatvamapi na tasya kutaḥ | nanu prayāge vapanaṃ kuryyāt itiviśeṣavidhiviṣaya eva sarvatīrtheṣvityādisāmānyavidhestātparyaṃ yathā “puroḍāśaṃ caturddhā karoti” itisāmānyavidheḥ “āgneyaṃ caturddhā karoti” itiviśeṣavidhiviṣayaviṣayatvam |