Tirthaprakasha 4.p191

4.p191

kaurme, yatra gaṅgā mahābhāgā bahutīrthasamāgatā | siddhikṣetraṃ hi tajjñeyaṃ nātra kāryā vicāraṇā || kṣitau tārayate martyānnāgāṃstārayate'pyadhaḥ | divi tārayate devāṃstena tripathagā smṛtā || tathā tatraiva, sarvatra sulabhā gaṅgā triṣu sthāneṣu durlabhā | gaṅgādvāre prayāge ca gaṅgāsāgarasaṅgame || iti | kāśīkhaṇḍe, yajvanāṃ punarāvṛttirna prayāgārdravaṣmaṇām | yatra sthitaḥ svayaṃ sākṣācchūlaṭaṅko maheśvaraḥ || tatrāplutānāṃ jantūnāṃ mokṣamārgopadeśakaḥ | tatrākṣayavaṭo'pyasti saptapātālamūlavān || pralaye'pi yamāruhya mṛkaṇḍutanayo'vasat | hiraṇyagarbho vijñeyaḥ sa sākṣādvaṭarūpadhṛk || tattsamīpe dvijān bhaktyā sambhojyākṣayapuṇyabhāk | yatra lakṣmīpatiḥ sākṣādvaikuṇṭhādetya mānavān || śrīmādhavasvarūpeṇa nayedviṣṇoḥ paraṃ padam | atra kecit- sarvatrādimaṃ tīrthamuddiśya yātrā kāryyā | āntarālikāni tīrthāni prāsaṅgikāni | tathā ca prācyaiḥ prayāgamuddiśyaiva yātrā kāryyā | gayā kāśī ca teṣāṃ prāsaṅgikī | tatra cārddhaphalam | arddhaṃ tīrthaphalaṃ tasya yaḥ prasaṅgena gacchati | itivacanāt | evaṃ dākṣiṇātyairgayāmuddiśya yātrā kāryyā kāśyādikaṃ prāsaṅgikamityāhuḥ | tatra pramāṇaṃ na paśyāmaḥ | na hi baladevayudhiṣṭhirādīnāmatibahulatīrthayātrāyāṃ kiñcidekaṃ mukhyamāsīdityatra sādhakamupalabhāmahe | tasmādyairbahūni tīrthāni gantavyāni taiḥ "tīrthayātrāmahaṃ kariṣye" ityeva saṅkalpanī yam | yadvā prācyairgayāmuddiśya yātrā kāryyā tatrāgatya kāśīmuddiśya | evamanyatrāpi | etenānekagṛhadāhādinimittakakṣāmavatyādīṣṭerastu tantratā naimittikatvāt, nityanaimittikayorhi sā dṛṣṭā, kāmyānāṃ tu yugapatprasakterabhāvāt kathaṃ sā syāt, nyūnātiriktamārgamamanarūpatayā prakṛte'sambhavāccetyapāstam | kāmye'pi yugādyaśrāddhādau ekasmin brāhmaṇe pitṛpitāmahādiśrāddhatantradarśanāt | “arghye'kṣayodake caiva"ityādinā'nnadāne'pi tantratāsiddheḥ | kāmyadarśa'pi payoyāge tantreṇānuṣṭhānadarśanāt | gayāprāptisvarūpayogyagamanasyaiva kāśīprāptisvarūpayogyatvācca | na hi tanmārgagamanasamaye gayāṃ gacchatīti na vyavahāra iti | atha prayāgaśabdārthanirvacanam | bhārate, yatrāyajata bhūtātmā pūrvameva pitāmahaḥ | prayāgamiti vikhyātaṃ tasmādbhāratasattama || iti