Tirthaprakasha 4.p208

4.p208

yāṃ maulau nidadhe sudhāṃśutilako mallīmatallīmitra snānadhyānanijābhidhānavidhibhiryā kalmaṣaṃ lumpati | vīcībhirvidadhāti yā surapurīsopānapālīmitra kṣemāya trijagajjanakajananī sā jāhnavī varṇyate || niḥśeṣasantāpanivṛttibījaṃ vigāhya gāḍhaṃ manujā yadambhaḥ | apāsya pāpmānamatipramāṇaṃ māghe maghonaḥ puramutpatanti || yā duṣkṛtaṃ darśanato dhunīte jagatpunīte ca nijaiḥ pṛṣadbhiḥ | mukundapādābjamarandadhārā hārānukārā hṛdaye'stu sā naḥ || vibhormukuṭacāriṇī duritarāśisaṃhāriṇī digantaravihāriṇī praṇatalokanistāriṇī | surapraṇayinīstanaskhalitacandanollāsinī ciraṃ tripathagāminī patitapāvanī pātu naḥ || atha gaṅgāmāhātmyam | tatra mahābhārate dānadharme, śilavṛttiruvāca | ke deśāḥ ke janapadāḥ ke grāmāḥ ke ca parvatāḥ | prakṛṣṭāḥ puṇyataḥ kāśca jñeyā nadyastaducyatām || siddha uvāca | te deśāste janapadāste grāmāste ca parvatāḥ | yeṣāṃ bhāgīrathī gaṅgā madhyenaiti saridvarā || tapasā brahmacaryeṇa yajñaistyāgena vā punaḥ | gatiṃ tāṃ labhate janturgaṅgāṃ saṃsevya yāṃ labhet || spṛṣṭāni yeṣāṃ gāṅgeyaistoyairgātrāṇi dehinām | vyastāni na punasteṣāṃ tyāgaḥ svargādvidhīyate || sarvāṇi yeṣāṃ gāṅgeyaistoyaiḥ karmāṇi dehinām | gāṃ tyaktvā mānavā vipra ! divi tiṣṭhanti te janāḥ || pūrve vayasi pāpāni kṛtvā karmāṇi ye narāḥ | paścādgaṅgāṃ niṣevante te'pi yāntyuttamāṃ gatim || snātānāṃ śucibhistoyairgāṅgeyaiḥ prayatātmanām | vyuṣṭirbhavati yā puṃsāṃ na sā kratuśatairapi || yāvadasthi manuṣyasya gaṅgātoyeṣu tiṣṭhati | tāvadvarṣasahasrāṇi svargaloke mahīyate || apahṛtya tamastīvraṃ yathā bhātyudaye raviḥ | tathā'pahṛtya pāpmānaṃ bhāti gaṅgājalokṣitaḥ || visomā iva śarvaryo vipuṣpāstaravo yathā | tattadeśā diśaścaiva hīnā gaṅgājalaiḥ śivaiḥ || varṇāśramā yathā sarve dharmajñānavivarjitāḥ | kratavaśca yathā'somāstathā gaṅgāṃ vinā jagat || yathā hīnaṃ nabho'rkeṇa bhūḥ śailaiḥ khaṃ ca vāyunā | tathā deśā diśaścaiva gaṅgāhīnā na saṃśayaḥ || triṣu lokeṣu ye kecitprāṇinaḥ sarva eva te | tarpyamāṇāḥ parāṃ tṛptiṃ yānti gaṅgājalaiḥ śubhaiḥ || yastu sūryeṇa niṣpūtaṃ gāṅgeyaṃ pibate jalam | gavāṃ nihāranirmuktādyāvakādviśiṣyate || induvratasahasraṃ tu yaścaret kāyaśodhanam | pibedyaścāpi gaṅgāmbhaḥ samau syātāṃ na vā samau || tiṣṭhedyugasahasraṃ tu pādenaikena yaḥ pumān | māsamekaṃ tu gaṅgāyāṃ samau syātāṃ na vā samau || lambenāvārkśirā yastu yugānāmayutaṃ pumān | tiṣṭhedyathecchaṃ yaścāpi gaṅgāyāṃ sa viśiṣyate || agnau prāptaṃ vidhūyeta yathā tūlaṃ dvijottamāḥ ! | tathā gaṅgāvigāḍhasya sarvapāpaṃ pradhūyate || bhūtānāmiha sarveṣāṃ duḥkhopahitacetasām | gatimanveṣamāṇānāṃ na gaṅgāsadṛśī gatiḥ || bhavanti nirviṣāḥ sarpā yathā tārkṣyasya darśanāt | gaṅgāyā darśanāttadvat sarvapāpaiḥ pramucyate || apratiṣṭhāśca ye ke cidaśarmaśaraṇāśca ye | teṣāṃ pratiṣṭhā gaṅgeha śaraṇaṃ śarmavarma ca || prakṛṣṭairaśubhairgrastānanekauḥ puruṣādhamān | patato narake gaṅgā saṃśritān pretya tārayet || te'saṃvibhaktā munibhirnūnaṃ devaiḥ savāsavaiḥ | ye'bhigacchanti satataṃ gaṅgāmabhimatāṃ suraiḥ || vinayācārahīnāśca aśivāśca narādhamāḥ | te bhavanti śivā viprā ye vai gaṅgāmupāśritāḥ || yathā surāṇāmamṛtaṃ pitṝṇāṃ ca yathā sudhā | sudhā yathā ca nāgānāṃ tathā gaṅgājalaṃ nṛṇām || upāsate yathā bālā mātaraṃ kṣudhayārditāḥ | śreyaskāmāstathā gaṅgāmupāsantīha dehinaḥ || svāyambhuvaṃ yathā sthānaṃ sarveṣāṃ śreṣṭhamucyate | sarvāsāṃ saritāṃ śreṣṭhā gaṅgā tadvadihocyate || yathopajīvināṃ dhenurdevādīnāṃ dharā smṛtā | tathopajīvināṃ gaṅgā sarvaprāṇabhṛtāmiha || devāḥ somārkasaṃsthāni yathā satrādibhirmakhaiḥ | amṛtānyupajīvanti tathā gaṅgājalaṃ narāḥ || jāhnavīpulinotthābhiḥ sikatābhiḥ samukṣitaḥ | ātmānaṃ manyate loko diviṣṭamiva śobhitam || jāhnavatīrasambhūtaṃ mṛdaṃ mūrdhnā bibhartti yaḥ | bibhartti rūpaṃ so'rkasya tamonośāya kevalam || gaṅgormibhiratho digghaṃ puruṣaṃ parvato yadā | spṛśate so'sya pāpāni sadya evāpakarṣati || vyasanairabhitaptasya narasya vinaśiṣyataḥ | gaṅgādarśanajā prītirvyasanānyapakarṣati || iti