Pramāṇa · Search · About · API

Tirthaprakasha 4.p239

Tīrthaprakāśa 4.p239

Language
Sanskrit

4.p239

tatra kaurme, gayātīrthaṃ paraṃ guhyaṃ pitṝṇāṃ cātivallabham | kṛtvā piṇḍapradānaṃ tu na bhūyo jāyate naraḥ || sakṛdvayābhigamanaṃ kṛtvā piṇḍaṃ dadāti yaḥ | pitarastāritāstena yāsyanti paramāṃ gatim || tatra lokahitārthāya rudreṇa paramātmanā | śilātale padaṃ nyastaṃ pitṝṃstatra prasādayet || gayābhigamanaṃ kartuṃ yaḥ śakto nābhigacchati | śocanti pitarasteṣāṃ vṛthā tasya pariśramaḥ || gāyanti pitaro gītāḥ kīrttayanti maharṣayaḥ | gayāṃ yāsyati yaḥ kaścitso'smān santārayiṣyati || yadi syāt pātakopetaḥ svadharmarativarjitaḥ | gayāṃ yāsyati vaṃśyo yaḥ so'smān santārayiṣyati || eṣṭavyā bahavaḥ putrā balavanto guṇānvitāḥ | teṣāṃ tu samavetānāṃ yadyeko'pi gayāṃ vrajet | tasmātsarvaprayatnena brāhmaṇastu viśeṣataḥ || pradadyādvidhivat piṇḍān gayāṃ gatvā samāhitaḥ | dhanyāstu khalu te martyā gayāyāṃ piṇḍadāyinaḥ || kulānyubhayataḥ sapta samuddhṛtyāpnuyātparam | matsyapurāṇe, yatraiṣā pitṛbhirgītā gāthā bhogamabhīpsubhiḥ | eṣṭavyā bahavaḥ putrā yadyeko'pi gayāṃ vrajet || yajeta vāśvamedhena nīlaṃ vā vṛṣamutsṛjet || iti | nanu putrakṛtaśrāddhena kathaṃ pitṛgāmi phalaṃ ‘śāstradeśitaṃ phalamanuṣṭhātari’itiniyamāt | ata eva— gayāṃ gatvā prakurvīta śrāddhaṃ putraḥ samāhitaḥ | ityātmanepadamapi saṅgacchate | tasya kartṛgāmiphala eva sādhutvāt | na cāsya putreṣṭivat paragataphalajanakatvam | ata evānuṣṭhātaryyeva phalamiti na niyamaḥ kintu paragataphalabodhakaśāstrādutsargarūpa eva sa itivācyam | tathā'pi kriyāyā devatāniṣṭhaphalajanakatvaniyamāt | prakṛte ca śrāddhadevatāyāṃ pitrādau phalotpatterasambhavāditi | na cāvāhanādibhirdevatāyāmapi saṃskārākhyaphalajananānna doṣaḥ | yatphalamuddiśya hi pradhāne pravṛttiḥ tanna devatāvṛttītiniyamāt | tacca svargādi, na ca taddevatāyāmiti | na ca vasvādya eva śrāddhadevatāḥ “vasavaḥ pitaro rudrāḥ pitāmahāḥ” itipaiṭhīnasivacanāditivācyam | vasvādīnāṃ devatātvavirahasya prāgeva vyavasthāpanāditi | maivam | atra devatāyāmapi phalotpattestattatpurāṇādivacanainopagamāttādṛśaniyame mānābhāvāt, niyamagrāhakasya vacanāpekṣayā durbalatvāt | nanvevaṃ “kurvīta”ityātmanepadānupapattiḥ | “svaritañitaḥ kartrabhiprāye kriyāphale(1|3|72)”itipāṇinisūtravirodhāt | na ca kartrabhiprāya ityasyābhiprāyaviṣaya ityarthaḥ pitṛphalaṃ putrābhipretamiti na doṣa itivācyam | “karttāraṃ cet kriyāphalamabhipreti sambadhnāti”iti mahābhāṣyavyākhyānāt | tadapyākṣipyata iti maha-