Kamasutra 5.24

5.24

punaḥśabdo viśeṣaṇārthaḥ | anāvṛtatvāditi | rakṣaṇādyāvaraṇābhāvāt strījātiḥ svatantrā; kiṃ tatropāyenetyanupāyaḥ pratyaya iti sambandhaḥ | pratyayaśabdenobhayarūpo'pi samprayoga uktaḥ; tasya kāmotpattau nimittatvāt, tatrāvaraṇābhāvādācāryoktopāyaśūnyaḥ samāgama ityarthaḥ | ṛtau yāvadarthamiti | ṛtukāla eva te tiryañcaḥ samprayujyante, manuṣyāstu prajārthamṛtau, strīramaṇārthaṃ cānṛtāvapītyasamānam , tathā coktam—'ṛtāvupeyātsarvatra vā pratiṣiddhavarjam' iti, tatrāpi yāvadarthaṃyāvadeva tṛptilakṣaṇo'rtho niṣpadyate tāvadeva samprayujyante; na tu dvitīyaṃsamprayogamapekṣante-kimasya tṛptirbhūnna vā ? iti, tasmādasamānārthatvādanupāyapratyaya ābhyantarasamprayogaḥ, tatra samānārthatālakṣaṇaṃ prema strīrakṣaṇopāyo nāstīti, manuṣyeṣvevamiti ced ? ata evāsyopadeśaḥ, anyathā tayā samānārthattvādanupāyaḥ, tadgatyāḥ puruṣāntaragamane na kaścitpuruṣārtho'sya syāt, tathā coktam— 'bhajate saṃbhṛtapremā paraṃ cedasya kāminī | naṣṭe dharme hate vṛtte sukhaṃ dūre hataṃ kulam' || tasmātsamānārthatājanyameva prema strīrakṣaṇopāyaḥ, yacca strīrakṣaṇārthaṃmanuproktamasukumāratvasādhanārthaṃ kuṭṭanādi gṛhakarma tadupāyodvegajananādnupāya eva, tathā coktam— 'karmāpyasukumārāṇi rakṣaṇārthe'vadanmanuḥ | tāsāṃ sraja ivodhāmagajālāneopasaṃhitāḥ || asati premṇi tatsarvamityācāryā vyavasthitāḥ | samānārthatayā tacca na śāstreṇopadiśyate || iti, abuddhipūrvakatvāditi | dharmo'rthaḥ putrāḥ sambandhaḥ pakṣavṛddhiḥ syādityevaṃ buddhipūrvakaṃ na pravartante; kevalaṃ paśudharmamātreṇetyanupāyapratyaya ābhyantarasaṃprayogaḥ; anubandhopāyarahitatvāt, tasmād daivaraktāḥ kiṃśukā iti kiṃtiryagyoniṣu śāstrapraṇayanena, anukūleṣu vā puruṣeṣu, itaratra tu viparyayeṇa sa upāyapratyaya iti yuktaṃ śāstrapraṇayanam |
dharme vipratipattimāha —