Kamasutra 6.16.5
Jayamaṅgalā 6.16.5
- Language
- Sanskrit
6.16.5
śabdato'rthataśca duḥkhainocyata iti durvācakaṃtasya'prayogāḥ krīḍā'rthā vādārthāśca, yathā kāvyādarśa‘daṃṣṭrā'graddhāṃ prāgyo drākkṣmāmambvantaḥsthāmuccikṣepa | devadhrudbhirdvyṛtvikstutyo yuṣmānso'vyātsaptārcketuḥ || iti, asyārthaḥ- daṃṣṭrā'grasya ṛddhyā prākpūrvaṃ drākśīghraṃ kṣmā pṛthvīmambvantaḥsthāṃ pātālasthāmuccikṣepotkṣiptavān , devāndruhyantīti devadruho'surāstāṃnkṣiṇotīti devadhrudakṣit, hiśabdaḥ pādapūraṇe, ṛtvigbhiḥ stutyaḥ, sarpānttatīti sarpādgaruḍaḥ sa keturdhvajo yasyeti | 30 pustakavācanamiti | bharatādikāvyānāṃ pustarusthānāṃ śṛṅgārādirasāpekṣayā gītitaḥ svareṇa vācanam, anurāgajananārthamātmavinodārthaṃ ca | 31 nāṭakā''khyāyikādarśanamiti | kāvyeṣu gadyapadyeṣu nāṭakasya bahuprapañcatvāt, ākhyāyikāyāśca pradhānagadyatvāddarśanaṃ parijñānamiti; ādarārthaṃ viśeṣābhidhānaṃ kāvyadarśanamiti noktaṃ, tatra nāṭake daśa rūpakāṇi; yathoktam- 32 kāvyasamasyāpūraṇamiti | samasyate saṃkṣipyata iti samasyā 'ṛhalorṇyat' 3| 124 | iha sāmānyāt 'saṃjñāpūrvako vidhiranityaḥ' iti vṛddhirna bhavati, yadvā 'kṛtyalyuṭo bahulam' 3| 113| ityanyaprakṛterapi yad bahulagrahaṇāt kāvyasya ślokasya samasyā pāda ityarthaḥ, tasyāḥ pūraṇaṃ krīḍārthaṃ vādārthaṃ ca, tadyathā-kāvyādarśa-'āśvāsañ janayatirājamukhyamadhye' ityayaṃ pāda udyogaparvaṇi viṣṇuyāne tribhiḥ pādaiḥ saṃgrathitavya iti samasyā dattā, tatra trayaḥ pādāḥ-
Linked texts (1)
- Kāmasūtra — Vātsyāyana Mallanāga, Sanskrit