Pramāṇa · Search · About · API

Bhukhanda 65.30

Bhūkhaṇḍa 65.30

Language
Sanskrit

65.30

punaḥ prajāyate kāyo yathā hi patanaṃ purā | kathamutpadyate dehastanme̍ tvaṃ kāraṇaṃ vada
mātaliruvāca—
atha nārakiṇāṃ puṃsāmadharmādeva kevalāt‌ | kṣaṇamātreṇa bhūtebhyaḥ śarīramupajāyate
tadvaddharmeṇa caikena devānāmaupapādikam | sadyaḥ prajāyate divyaṃ śarīraṃ bhūtasārataḥ
karmaṇā vyatimiśreṇa yaccharīraṃ mahātmanām | tam̐drūpaparimāṇena vijñeyaṃ hi caturvidham
udbhijjāḥ sthāvarā jñeyāstṛṇagulmādirūpiṇaḥ | kṛmikīṭapataṅgādyāḥ svedajā nauma dehinaḥ
aṇḍajāḥ pakṣiṇaḥ sarve nakrā matsyāśca bhūpate | jarāyujāśca vijñeyā mānuṣāḥ sacatuṣpadāḥ
tatra siktā jalairbhūminna ūṣmā'bhijāyate | vāyunā dhamyamānā ca kṣetre bījaṃ pravartate
yathām̐ taptāni bījāni saṃsiktānyambhasā punaḥ | ūṣmaṇā ca mṛdutvaṃ ca mūlabhāvaṃ prayāti ca
tanmūlādaṅkurotpattiraṅkurātparṇasaṃbhavaḥ | parṇānnālaṃ tataḥ kāṇḍaṃ tatkāṇḍātprabhavaḥ punaḥ
prabhavācca bhavetkṣīraṃ kṣīrāttaṇḍulasaṃbhavaḥ | taṇḍulācca tataḥ pakkātsṛjantyauṣadhayastadā
yavādyāḥ śālisaṃpūrvāḥ śreṣṭhāstatra daśa smṛtāḥ | oṣadhyaḥ phalasārā yāḥ śeṣāḥ śuddhāḥ prakīrtitāḥ
etāstṛṇā marditāśca munibhiḥ pūrvasaṃskṛtāḥ | śūrpodūkhalapātrādyaiḥ sthālikodakavahnibhiḥ
ṣaḍvidhā hi svabhedena pariṇāmaṃ vrajanti tāḥ | anyonyarasasaṃyogādanekasvādatāṃ gatāḥ
bhakṣyaṃ bhojyaṃ peyaṃlehyaṃ coṣyaṃ khādyaṃ ca bhūpate | tāsāṃ bhedāḥ ṣaḍaṅgāśca madhurādyāśca ṣaḍguṇāḥ
tadannaṃ piṇḍakavalairgrāsairbhuktaṃ ca dehibhiḥ | antaḥsthūlāśaye sarvaprāṇānsthāpayati kramāt
apakkamuktamāhāraṃ sa vāyuḥ kurute dvidhā | saṃpraviśyānnamadhye tu pakkaṃ kṛtvā pṛthagguṇam
agnermūdhni jalaṃ sthāpyaṃ tadannaṃ ca jalopari | jalasyādhaḥ svayaṃ prāṇaḥ koṣṭhāgniṃ dhamate śanaiḥ
vāyunā dhamyamāno'gniratyuṣṇaṃ kurute jalam | tadannamuṣṇayogena samantātpacyate punaḥ
dvidhā bhavati tatpakkaṃ kīṭaṃ cāpi pṛthagrasam | malairdvādaśabhiḥ kīṭaṃ bhinnadehādvahirvrajet
karṇākṣināsikājihvādantoṣṭhaprajanaṃ gudam | malānsravetkapha(pha) svedo(dau) viṇmūtraṃ dvādaśa smṛtāḥ
tābhyāṃ vai pratibaddhiśca sarvā nāḍyaḥ samantataḥ | tāsāṃ mukhe tataḥ sūkṣmaṃ prāṇaḥ sthāpayate rasam
rasena tena nāḍīstāḥ prāṇaḥ pūrayate punaḥ | saṃtarpayanti tā nāḍyaḥ pūrṇaṃ dehaṃ samantataḥ
tataḥ sa nāḍīmadhyasthaḥ śa(śā)rīreṇoṣmaṇā rasaḥ | pacyate pacyamānasya bhavetpākadvayaṃ punaḥ
tvaṅmāṃsāsthi majjā medo rudhiraṃ ca prajāyate | raktāllomāni māṃsaṃ ca keśāḥ snāyuśca māṃsataḥ
snāyormajjā tathā'sthīni vaisā majjāsthisaṃbhavā | majjākāreṇa vai kalpaṃ śuklaṃ ca prasavātmakam
iti dvādaśa annasya pariṇāmāḥ prakīrtitāḥ | śukre'nnasya parīṇāmaḥ śukrāddehasya saṃbhavaḥ
ṛtukāle yadā śukraṃ nirdoṣaṃ yonisaṃsthitam | tadā tadvāyunā spṛṣṭaṃ strīraktamekatāṃ nayet
visargakāle śukrasya jīvaḥ kāraṇasaṃyutaḥ | nityaṃ praviśate yoniṃ karmabhiḥ svairvicālitaḥ
śukraṃ ca raktamekasthamekāhātkalalaṃ bhavet | pañcarātreṇa kalalaṃ budbudatvaṃ tato vrajet

Linked texts (9)