Pramāṇa · Search · About · API

Bhumikhanda (Bhūmikhaṇḍa)

भूमिखण्ड

Language
Sanskrit
Date
200–1800 CE
Extent
641 passages, 67,015 words
Text
partly digitised
Source
archiveorg · Padma Puranam (bhumikhandam) Ed. 2nd; ed. Panchanan Tarkaratna; Bangabasi; 1927 · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…

Contents

Text

p1

nārāẏaṇaṃ namaskṛtya narañcaiba narottamam. debīṃ sarasbatīñcaiba tato jaẏamudīraẏet ৷৷

p2

ṛṣaẏa ūcuḥ. śṛṇu sūta mahābhāga sarbbatattbārthakobida. sandehomāgataṃ biddhan dāruṇaṃ buddhināśanam .. 1 kecit paṭhanti prahlādaṃ purāṇeyu dbijottamāḥ. pañcabarṣāmbitenāpi keśabaḥ paritoṣitaḥ .. 2 debāsure kathaṃ prāpte hariṇā saha yudhyati. nihato bāsudebena prabiṣṭo baiṣṇabīṃ tanum..3 sūta ubāca. kaśyapena purā jñātaṃ kṛtaṃ byāsena dhīmatā. brahmaṇā kathitaṃ pūrbbaṃ byāsasyāgre sbaẏaṃ prabhoḥ tamebaṃ hi prabakṣyāmi bhabatāmagrato dbijāḥ. sandehakāraṇaṃ jātaṃ chinnaṃ debena bedhasā .. 5 byāsa ubāca. śṛṇu sūta mahābhāga brahmaṇā paritoṣitam. prahlādasya yathā janma purāṇehapyanyathā śrutam .. 6

p3

jātamātraḥ sarddhamukhaḥ baiṣṇabaṃ mārgamāśritaḥ. mahābhāgabataḥ śreṣṭhaḥ prahlādo debapūjitaḥ.. 7 biṣṇunā saha yuddhāẏa saputraḥ saṅgaraṃ gataḥ. nihato bāsudebena prabiṣṭo baiṣṇabīṃ tanum ..8 sṛṣṭibhābaṃ śṛṇutba tbametasya ca mahātmanaḥ. saṃsāraṃ prāpya putrādyorbiṣṇunā saha bīryyabān ..9 prabiṣṭo baiṣṇabaṃ tejaḥ saṃprāpya sbena tejasā (1). purā kalpe mahābhāga yathā jātaḥ sa bīryyabān .. bṛttāntaṃ tasya bīrasya prabakṣyāmi samāsataḥ. paścime sāgarasyānte dbārakā nāma bai purī. sarbbaṛddhisamāẏuktā sarbbasiddhisamanbitā .. 11 tasyāmāste sadā debo yogajño yogasattamaḥ śibaśarmmeti bikhyātau bedaśāstrārthakobidaḥ ..12 tasyāpi pañcaputrāśca babhūbuḥ śāstrakobidāḥ .. 13 yajñaśarmmā bedaśarmā dharmmaśarmmā tathaiba ca. biṣṇuśarmmā mahābhāgo nṛnaṃ tatkarmmakobidaḥ ..15 pañcamaḥ somaśarmmeti biṣṇubhaktiparāẏaṇaḥ. pitṛbhaktiṃ binā caiba dharmmamanyaṃ dbijottamāḥ. na bidanti mahātmānastadbhābena tu bhābitāḥ ..15 teṣāṃ bhaktiṃ tu saṃpaśyañchbiśarmmā dbijottamaḥ. cintaẏāmāsa medhābī niṣkrarṣiṣye surottamān. pitṛbhakteṣu yo bhābo naiteṣāṃ manasi sthitaḥ yathā jānāmyahaṃ cātha kariṣye buddhipūrbbakan. biṣṇoścaiba prasādāt sa sarbbasiddhirdbabhūba ha.. sadbhābaṃ cintaẏāmāsa añjanārthaṃ dbijottamāḥ. upāẏaṃ brāhmaṇaśreṣṭhastapasastejasaḥ kila .. 19 cakāra so'pyapāẏajño māẏaẏā brahmabittamaḥ. teṣāmagre tato byājaṃ śibaśarmmā byadarśaẏat .. mahatā jbararogeṇa mṛtā mātā bidarśitā. taistu dṛṣṭbā mṛtā mātā pitaraṃ bākyamabruban..

p4

ksiḥ baẏaṃ mahābhāga garbhāgāre prabarddhitāḥ. kalebaraṃ parityajya sbaẏameba gatā kṣaẏam ..22 mapahāẏa gatā seẏaṃ sbarge tāta kimucyate. śabaśarmmoparibhabaṃ putraṃ bhaktiparāẏaṇam. jñaśarmāṇamāhuẏa ityubāca dbijottamaḥ .. 23 śibaśarmmobāca. nanenāpi sutīkṣṇena śastreṇa niśitena bai. baicchidyāṅgāni sarbbāṇi yatra tatra kṣipasba ha ..24 tatkṛtaṃ tena putreṇa yathādeśaḥ śrutaḥ pituḥ .. māẏātaḥ punaḥ paścāt pitaraṃ bākyamabrabīt. yathādiṣṭaṃ tbaẏā tāta tatsarbbaṃ kṛtabānaham .. 6 mādiśa mamāṅgacca kāryyakāraṇamadya ca. tacca sarbbaṃ kariṣyāmi durlabhaṃ durjjaẏaṃ pitaḥ ..27 tamājñāẏa mahābhāgaṃ pitṛbhaktaṃ sa ca dbijaḥ. niścaẏaṃ paramaṃ jñātmā dbitīẏasya bicintaẏan. 28 bedaśarmāṇamāhuẏa gaccha tbaṃ mama śāsanāt. striẏā binā na yuktohaśmi sthātuṃ kandarpamohitaḥ māẏaẏā darśitā nārī sarbbasaubhāgyasampadā. e mānaẏa batsa tbaṃ mamārkthe kṛtaniścaẏaḥ. 30 ebamuktastathā prāha kariṣye taba supriẏam. pitaraṃ taṃ namaskṛtya tāmubāca gatastataḥ. 31 tāṃ debi yācate tātaḥ kāmabāṇaiḥ prapīr̤itaḥ atastbaṃ jaraẏā yukte prasādasumukhī bhaba. 32 bhaja tbaṃ cārusarbbāṅgi pitaraṃ mama sundari. ebamākarṇya tasya māẏaẏā bedaśarmmaṇaḥ. 33 stryubāca. jaraẏa pīr̤itasyāpi naibecchāmi kadācana. saśleṣamukharogasya byādhigrastasya sāmpৰtam. 34 śithilasyāpi cārbbaṅga tasya bṛddhasya pārdamaẏa. bhabantaṃ ramtamicchāmi kariṣye taba supriẏam ..35 bhabantaṃ rūpasobhāgyaguṇaratnairatalaṅkṛtam. dibyalakṣaṇasampannaṃ dibyarūpaṃ mahaujasam. 36

p5

kiṃ kariṣyasi tātena bṛddhena śṛṇu mānada. mamādyabhogabhābena sarbbaṃ prāpsyasi durlabham .. yadyadbastbicchase bipra taddadāmi na saṃśaẏaḥ. etadbākyaṃ mahacchrutbā apriẏaṃ pāpasaṅkulam .. 38 bedaśarmmobāca. adhaৰmmayuktaṃ te bākyamayuktaṃ pāpamiśritam. nedṛśaṃ māṃ badeddebi pitṛbhaktamanāgasam .. 39 piturarthaṃ samāẏātastbāmahaṃ prārthaẏe śubhe! anyadeba na baktabyaṃ bhaja tbaṃ pitaraṃ mama .. 40 yadyadbastbicchase debi trailokye sacarācare. tattaddadmi na sandeho debarājyādikaṃ śubhe ..41 stryubāca. ebaṃ samartho dātuṃ me piturarthe yadā bhabān. tadā me darśaẏai debaṃ sendrāṃśbaṃ samaheśbarān ..42 dātumebaṃ samartho'si durlabhaṃ sāmprataṃ kila. kiṃ te balaṃ mahābhāga darśaẏasba tbamātmanaḥ .. 43 bedaśarmmobāca. paśya paśya balaṃ debi prabhābaṃ tapaso mama. maẏānhūtāḥ samāẏātā indrādyāḥ surasattamāḥ .. 44 bedaśarmāṇamūcuste kiṃ kurmmo'tra dbijottama. yamebāmacchase bipra taṃ dadāmo na saṃśaẏaḥ .. 45 bedaśarmmobāca. yadi debāḥ prasannā me prasādonmukhā yadi. dadantu bimalāṃ bhaktiṃ pādaẏoḥ pitureba me .. ebamastu surāḥ sarbbe yathāẏātāntathā gatāḥ. tamūbāca tanbā dṛṣṭbā dṛṣṭaṃ te tapaso balam .. 47 daibaistu nāsti me kāryyaṃ yadi dātumihecchasi. yanmāṃ naẏasi gurbbarthaṃ tatkuruṣba mama priẏam .. 48 dehi tbaṃ sbaṃ śiro bipra sbahastena nikṛtya bai bedaśarmmobāca. dhanyo'hamadya saṃjāto muktaścaiba ṛṇatraẏāt.

p6

sbaśiro debi dāsyāmi gṛhyatāṃ gṛhyatāṃ śubhe. śitena tīkṣṇadhāreṇa śastreṇa dbijasattamaḥ.. 50 nikṛtya sbaśiraścātha dattaṃ tasyai prahya ca. rudhireṇa plutaṃ sā ca parigṛhya gatā munim.. 51 strībāca. tbadarthe preṣitaṃ bipra putreṇa bedaśarmmaṇā. etacchiraḥ saṃgṛhāṇa nikṛttaṃ cātmanātmanaḥ.. 52 uttamāṅgaṃ pradatbaṃ me pitṛbhaktena tena te. tbadarthe dbijaśārdūla māmebaṃ paribhuṅakṣa bai..53 tasya taibhrātṛbhirdṛṣṭaṃ sāhasaṃ bedaśarmmaṇaḥ. bepitāṅgāstadālakṣya te babhūbuḥ parasparam ..54 mṛtā no dharmmasādhbī sā mātā satyasamādhinā. aẏameba mahābhāgaḥ piturarthe mṛtaḥ śubhaḥ.. 55 dhanyohaẏaṃ dhanyatāṃ prāptaḥ piturarthe kṛtaṃ śubham

p7

ebaṃsantāṣitaṃ taista bhrātṛbhiḥ puṇyacāribhiḥ(1 samākarṇya dbijo bākyaṃ jñātbā bhaktiparāẏaṇam nikṛttañca śirastena putreṇa bedaśarmmaṇā. dharmmaśarmmāṇamāhātha śira etat pragṛhyatām .. 58

p8

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṇḍe śibaśarmmacarite prathamohadhyāẏaḥ. 1. dbitīẏohadhyāẏaḥ.

p9

sūta ubāca. tadādāẏa mahātmāsau nirjjagāma tbarādbitaḥ. pitṛbhaktyā tapobhiśca satyāddārjjababalena saḥ.. dharmmamākṛṣṭabāṃścaiba dharmmaśarmmā tatastadā. samākṛṣṭaśca bai dharmmastapasā tasya dhīmata:. dharmmaśarmmāṇamāgatya idaṃ bacanamabrabīt.. 2 kasmātbaẏā samāhūto dharmmaśarmman samāgataḥ.

p10

bhadme kathaẏa kāryyaṃ tbaṃ tatkaromi na saṃśaẏaḥ.. dharmmaśarmmobāca. yadyasti śuśrūṣā yadi niṣṭhābalaṃ tapaḥ. tena satyena me dharmma bedaśarmmā sa jībatu.. 4 dharmma ubāca. damaśaucena satyena tapasā taba subrata. pitṛbhaktyā taba bhrātā bedaśarmmā mahābhujaḥ .. 5 punareba mahāprājño jībanaṃ ca labhiṣyati. 6 tapasā tena tuṣṭohasmi pitṛbhaktyā mahāmate. baraṃ baraẏa bhadraṃ te durlabhaṃ dharmmabittamaiḥ.. 7 ebamākarṇitaṃ tena subākyaṃ dharmmaśarmmaṇā. baibasbataḥ mahātmānaṃ tamubāca mahāyaśāḥ.. 8 dehi me tbacalāṃ bhaktiṃ pituḥ pādārccane punaḥ. dharmme ratiṃ tathā mokṣaṃ suprasanno yadā mama.. tamubāca tato dharmmo matprasādādbabiṣyati .. 10 ebamukte mahābākye bedaśarmmā tadotthitaḥ. prasuptabanmahāprājño dharmmaśarmmānamabrabīt.. 11 ka sā debī gatā bhrātaḥ ka sa tāto bhabediti. samāsena samākhyātaṃ yathā pitrā niẏojitaḥ. samājñāẏa tato hṛṣṭo dharmmaśarmmā tamabrabīt..12 mamādyaiba mahābhāga śirasā jībitena ca. sammukho bhaba bai bhrātaḥ kohanyo me tādṛśo bhubi. 13 bhrātaraṃ caibamābābhya utsukaḥ pitaraṃ prati. gamanāẏa matiṃ cakre bhrātrā ca dharmmaśarmmaṇā .. 14 dbābetau tu gatau tatra pitaraṃ hṛṣṭamānasau. dbābhyāṃ tatra samāẏa śibaśarmmāṇamuttamam. 15 dharmmaśarmmā tadobāca pitaraṃ dīptisaṃyutam. mamādyaiba mahābhāga tapasā jībitena ca. 16 bedaśarmmā samānītoṃ putraṃ pragṛhāṇa bhoḥ. śibaśarmmā tato hṛṣṭo bhaktiṃ bijñāẏa tasya ca.. na kiñcidabrabīttaṃ tu punaścintāmupeẏibān. purato binaẏenāpi barttamānaṃ mahāmatim .. 18

p11

biṣṇuśarmānamābhāṣyatsa me bacanaṃ kuru. indralokaṃ brajasbādya tasmādānaẏa cāmṛtam .. 19 anaẏā kāntaẏā sārddhaṃ sthātumicchāmi sāmpratam. sāgarād yat samutpannamamṛtaṃ byādhināśanam ..20 nādhunecchati māmeṣā yathaināṃ tu labhāmyaham. tathā kurutba śīghraṃ tbamanyathāstbaṃ praẏāstyati .. 21 bṛddhaṃ jñātbābamanyeta iẏaṃ bālā surūpiṇī. adya debyānaẏā sārddhaṃ priẏaẏā bhubanatraẏe .. 22 nirddoṣo byādhinirmmukto yathā tāta bhabāmyaham tathā kurutba me batsa madbhaktohasi yadā bhubi.. ebamākarṇya tadbākyaṃ pitustasya mahātmanaḥ. biṣṇuśarmā tadobāca pitaraṃ dīptatejasam .. 24 sarbbametat kariṣyāmi bhabataḥ sukhamuttamam. ebamābhāṣya dharmmātmā biṣṇuśarmmā mahāmatiḥ .. 25 pitaraṃ taṃ namaskṛtya punaḥ kṛtbā pradakṣiṇam. balena mahatā tasya tapasā niẏamena ca .. 26 antarikṣagatiścāsīdbācchanmānasya dhīmatḥ. mahatā bāẏubegena aindraṃ sa pratigacchati .. 27 iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṇḍe śibaśarmmacarite dbitīẏodhyāẏaḥ .. 2..

p12

sūta ubāca. prasthitastena mārgeṇa prabiṣṭo gaganāntare. sa dṛṣṭo debadebena sahasrākṣeṇa dhīmatā .. 1 udyamaṃ tasya bai jñātbā cakre bighnaṃ surādhirāṭ menakāṃ tāmubācedaṃ gaccha tbaṃ mama śāsanāt .. samācarasbāsya śīghraṃ gatbā bighnaṃ sumadhyame. asyaiba biprabaryyasya putrasya śibaśarmmaṇaḥ .. 3 tathā kurutba bhadraṃ te yathā nāẏāti me gṛham.

p13

ebamākarṇya tadbākyaṃ menakā prasthitā tbarā. suta ubāca. rūpaudāryyaguṇopetā sarbbālaṅkārabhūṣitā. nandanasya banasyānte dolāẏāṃ samupasthitā .. 5 susbareṇa pragāẏantī gītaṃ bīṇāsbaropamam . tena dṛṣṭā biśālākṣī caturā cārulocanā .. 6 byabasāẏaṃ tato jñātbā tasyāniṣṭamanuttamam. indreṇa preṣitā caiṣā na ca bhadrakarā bhabet ..7 ebaṃ jñātbā jagāmātha satbaraṃ sa dbijottamaḥ. taẏā dṛṣṭastathā pṛṣṭaḥ kba yātohasi mahāmate. 8 biṣṇuśarmmā tadobāca menakāṃ kāmacāriṇīm. indralokaṃ praẏāśyāmi piturarthe tbarānbitaḥ .. 9 menakā debaśarmāṇaṃ pratyubāca priẏaṃ punaḥ. kāmabāṇaiḥ pratimnāṃhaṃ tbāmadya śaraṇaṃ gatā ..10 rakṣasba dbijaśārddūla yadi dharmmamihecchasi. yābadbi tbaṃ maẏā dṛṣṭaḥ kāmākulitacetasā .. 11 kāmānalena sandagdhā tābadeba na saṃśaẏaḥ. sambhrāntā kāmasantaptā prasādasumukho bhaba. 12 biṣṇuśarmmobāca. caritaṃ debadebasya biditaṃ me barānane. bhabatyāśca prajānāmi nāhaṃ caitādṛśaḥ śubhe .. bhabatyāstejasā rūpairanye muhyanti śobhane. biśbāmitrādaẏo debi putrohahaṃ śibaśarmmaṇaḥ .. 14 yogasiddhiṃ gatenāpi tapaḥsiddhena cābale. kāmādaẏo mahādoṣā ādābeba binirjjitāḥ .. anyaṃ bhaja biśālākṣi indralokaṃ brajāmyaham ebamuktbā jagāmātha tbarito dbijasattamaḥ .. 16 niścalā menakā jātā pṛṣṭā debena bajrinā. bibhīṣāṃ darśaẏāmāsa nānārūpāṃ punaḥpunaḥ .. 17 yathānalena sandagdhātṛṇānāṃ saṃcaẏā dbijāḥ.

p14

bhasmībhūtā bhabantyeba tathā tāstā bibhīṣikāḥ .. biprasya tejasā tasya pitṛbhaktasya santatam. pralaẏaṃ gatāśca ghorāstā dāruṇā bhīṣikā dbijāḥ sa bighnān darśaẏāmāsa sahasrākṣaḥ punaḥpunaḥ. tejasānāśaẏadbipraḥ sbakīẏena mahāyaśāḥ .. 20 ebaṃ bighnān bahuṃstasya indrasyāpi mahātmanaḥ. nāśaẏāmāsa medhābī tapasā tejasāpi bā .. 21 naṣṭeṣu teṣu bighneṣu dāruṇeṣu mahatsu ca. jñātbā tasya kṛtān bighnān dāruṇān bhīṣaṇākṛtān atha kruddho mahātejā biṣṇuśarmā dbijottamaḥ. indraṃ prati mahābhāgo rāgaraktāntalocanaḥ .. 23 indralokāddhaṃ cendraṃ pātaẏiṣyāmi nānyathā. nijadharmme ratasyādya yo bighnastu samācaret .. 24 tasya daṇḍaṃ pradāsyāmi yo bai hantyat sa hanyate anyamindraṃ kariṣyāmi debānāṃ pālakaṃ punaḥ. ebaṃ samudyato bipra indranāśāẏa sattamaḥ. tābadeba samāẏāto debendraḥ pākaśāsanaḥ..26 bho bho bipra mahāprājña tapasā niẏamena ca. damena satyaśaucābhyāṃ tbatsame nāśi cāparaḥ anaẏā pitṛbhaktyā te jitohahaṃ daibataiḥ saha mamaparādhān sarbbāṃstbaṃ kṣantumarhasi sattama. 28 baraṃ baraẏa bhadrante durlabhañca dadāmyaham .. 29 biṣṇuśarmā tadobāca debarājaṃ tathāgatam. bipratejo mahāraudraṃ duḥsahaṃ debadaibataiḥ. pitṛbhaktasya debeṇa duḥsahaṃ sarbbathā bibho. tejobheṅge. na karttabyo brāhmaṇālāṃ mahātmanām putrapautraiḥ sameteṃsta brahmā biṣṇu-harān punaḥ ..31 nāśaẏante na sandeho yadi ruṣṭā dbijottamāḥ. nāgacched yadbhabānadya tadā te rājyamuttamam.32 ātmatapaḥprabhābena anyasmai tu mahātmane. dātukāmaśca saṃjāte. roṣapūrṇena cakṣuṣā .. 33

p15

bhabānadya samāẏāto baraṃ dātumihecchasi. amṛtaṃ dehi debendra pitṛbhaktiṃ tathācalām .. ebaṃbidhaṃ baraṃ dehi yadi tuṣṭohasi debarāṭ. ebaṃ dadāmi puṇyaṃ te baraḥ cāmṛtasaṃyutam .. 35 ebamābhāṣya taṃ bipramamṛtaṃ dattabān sbaẏam. sa kuṇḍaṃ dattabāṃstasmai prīẏamāṇena cātmanā .. 36 acalā te bhabedbipra bhaktiḥ pitari sarbadā. ebamābhāṣya taṃ bipraṃ bisasarja sahasradṛk .. 37 prasannohabhūcca taddṛṣṭbā bipratejaḥ suduḥsaham. bidhuśarmā tato gatbā pitaraṃ bākyamabrabīt .. tāta indrāt samānītamamṛtaṃ byādhināśanam. anenāpi mahābhāga nīrujo bhaba sarbadā .. 39 amṛtena tbametāba parāt tṛptimabāpna hi. etadbākyaṃ mahacchrutbā śibaśarmā sutasya hi .. 40 sutān sarbbāna samāhuẏa prīẏamāṇena cetasā. pitṛbhaktiyutā yūẏaṃ madbākyaparipālakāḥ.. 41 baraṃ bṛṇudhbaṃ suprītāḥ putrakā durlabhaṃ bhubi. ebamābhāṣitaṃ tasya śuśrubuḥ sarbbasammatāḥ.. 42 te sarbbe tu samālocya pitaraṃ pratyathābhruban asmākaṃ jībatānyātā gatā yā yamamandiram .. 43 nīrujā bhabatāddebī prasādāttaba subrata. bhabān pitā iẏaṃ mātā janmajanmāntare pitaḥ.. baẏaṃ sutā bhabemeti sarbbe puṇyakṛtastathā .. 45 śibaśarmmobāca. adyaibāpi mṛtā mātā bhabatāṃ putrabatसला. jībamānā suhṛṣṭā sā eṣyate nātra saṃśaẏaḥ .. 46 ebamukte śubhe bākya ṛṣiṇā śibaśarmmaṇā. teṣāṃ mātā samāẏātā prahṛṣṭā bākyamabrabīt .. etadarthaṃ satputraṃ subīryyaṃ tanaẏaṃ baram. narāḥ satputramicchanti kulabaṃśaprabhābakam .. 48 striẏo loke mahābhāgāḥ supuṇyāḥ puṇyabatsalāḥ. sutamicchanti sarbbatra puṇyabaṃ puṇyasādhakam .. 49

p16

kukṣiṃ yasyā gato garbhaḥ supuṇyaiḥ paribarddhate. puṇyān putrān prasūte yā sā nārī puṇyabhāginī .. 50 kulācāraṃ kulādhāraṃ pitṛmātṛpratārakam. binā puṇyaiḥ kathaṃ nārī saṃprāpnoti sutottamam na jāne kīdṛśaiḥ puṇyaireṣa bharttā supuṇyabhāk sañjāto dharmmabīryyo'pi dharmmātmā dharmmabatsalaḥ 52 yasya bīryyānmaẏā prāptā yūẏaṃ putrāstato'dhikāḥ ebaṃ puṇyaprabhābo'ẏaṃ bhabantaḥ puṇyabatsalāḥ. mama putrāśca sañjātāḥ pitṛbhaktiparāẏaṇāḥ .. 53 aho lokeṣu puṇyaiśca suputraiḥ parilabhyate ekaikaśo'dhikā pañca maẏā prāptā mahāśaẏāḥ. yajbānaḥ puṇyaśīlāśca tapastejaḥparākramāḥ .. 55 ebaṃ saṃbarddhitāste tu taẏā mātrā punaḥ punaḥ. harṣeṇa mahatābiṣṭāḥ praṇeturmmātaraṃ mudā.. 56 putrā ucuḥ. supuṇyaiḥ prāpyate mātaḥ sumātā satpitā kila bhātī putrakartrī tu no bhāgyācca prabarttitā. 57 yasyā garbhāntaraṃ prāpya supuṇyaiśca prabarddhitāḥ. janmajanmani tbaṃ mātā pitā caiṣa bhabatbiti ..58 pitāebāca. śṛṇudhbaṃ māmakāḥ putrāḥ subaraṃ puṇyadāẏakam. maẏi tuṣṭe sutā bhogānanubhuñjanta cākṣaẏān ..59 putrā ucuḥ. yadi tāta prasanno'si baraṃ dātumihecchasi. asmān preṣaẏa golokaṃ baiṣṇabaṃ dāhabarjjitam .. 60 pitāebāca! gacchadhbaṃ baiṣṇabaṃ lokaṃ yūẏaṃ bigatakalmaṣāḥ. matprasādāttapobhiśca pitṛbhaktyānaẏā sbaẏā ..61 ebamukte tu tenāpi subākya ṛṣiṇā tataḥ. śaṅkhacakragadāpāṇirgarur̤ārūr̤ha āgataḥ. saputraṃ śibaśarnmāṇamityubāca punaḥ punaḥ.. 62 saputreṇa tbaẏādyaiba jito bhaktyāsmi bai dbija.

p17

putraiḥ sārddhaṃ samāgaccha caturbhiḥ puṇyakāribhiḥ. ananyā bhāryyaẏā sārddhaṃ puṇyaẏā patikāmyaẏā .. 63 śibaśarmmobāca. amī gacchanta putrā me baiṣṇabaṃ lokamuttamama. kiñcit kālanta neṣyāmi bhūmau bai bhāryyaẏā saha anenāpi suputreṇa antyena somaśarmmaṇā. ebamukte śubhe bākya ṛṣiṇā satyabhāṣiṇā. tāmubācāca debeśaḥ suputrān śibaśarmmaṇaḥ .. 65 gacchantu mokṣadaṃ lokaṃ dāhapralaẏabarjjitama .. 66 ebamukte tato biprām̐ścatbāraḥ satyacetasaḥ. biṣṇurūpadharāḥ sarbbe babhūbustatkṣanādapi .. 67 indranīlasamā barṇaiḥ śaṅkhacakragadādharāḥ. sarbbābharaṇasaubhāgyā biṣṇurūpā mahaujasaḥ .. 68 hārakaṅkaṇaśobhāḍhyā ratnamālyabiśobhibhāḥ. sūryyatejaḥpratīkāśā tejojbālābhirārūtāḥ .. prabiṣṭā baiṣṇabaṃ kāẏaṃ paśyataḥ śibaśarmmaṇaḥ. dīpaṃ dīpā yathā yānti tadbalīnā mahāmate .. 70 gatāste baiṣṇabaṃ dhāma pitṛbhaktyā dbijottamāḥ prabhābantu prabakṣyāmi susatāṃ somaśarmmaṇaḥ .. 71

p18

sūta ubāca. gateṣu teṣu golokaṃ baiṣṇabaṃ tamasaḥ param śibaśarmmā mahāprājñaḥ kaniṣṭhaṃ bākyamabrabīt .. 1 śibaśarmmobāca. somaśarmman mahāprājña tbaṃ pitṛbhaktitatparaḥ. amṛtasya mahākuntaṃ rakṣa dattaṃ maẏādhunā .. 2 tīrthayātrāṃ praẏāśyāmi anaẏā bhāryyaẏā saha. ebamastu mahābhāga kariṣye rakṣaṇaṃ śubham .. 3 kuntaṃ datbā sa medhābī tasya haste mahātmanaḥ. daśabarṣapramāṇañca tapastāpe nirantaram .. 4

p19

kuntaṃ rakṣati dharmmātmā dibārātramatandritaḥ. punaḥ sa hi samāẏātaḥ śibaśarmā mahāśaẏā ৷ 5 māẏāṃ kṛtbā mahāprājñe. bhāryyāẏā sa hi saṃẏukaḥ. kuṣṭharogāturo bhūtbā tasya bhāryyā ca tādṛśī .. 6 māṃsapiṇḍopamau jātau bhābetau māẏaẏā kṛtau sakāśaṃ tasya dhīrasya biprasya somaśarmmaṇaḥ. 7 samāgatau hi tau dṛṣṭa. sarbbato hi suduḥkhitau kṛpaẏā paraẏābiṣṭaḥ somaśarmā mahāśaẏāḥ .. 8 taẏoḥ pādau namaskṛtya bhaktyā namitakandharaḥ. bhabādṛśaṃ na paśyāmi tapasābhisamanbitam. 9 guṇabrātaiḥ supuṇyaiśca kimidaṃ barbhitaṃ tbaẏi. dāsabaddebatāḥ sarbbā bartante sarbbadā taba. 10 ādeśaṃ prāpya biprendra cākṛṣṭāstejasā taba. tbadaṅge kena pāpena gado'ẏaṃ bedanānbitaḥ. dagdhāto brāhmaṇaśreṣṭha tanme kathaẏa kābaṇam. iẏaṃ puṇyabatī mātā mahāpuṇyā patibratā .. 12 yā hi bhartuprasādena trailokyaṃ dhartumicchati. sā kathaṃ duḥkhamāpnoti kiṃ nāsti tapasaḥ phalam rāgadbeṣau parityajya bibikhenāpi kaৰmmaṇā. yā ca śuśrūṣate kāntaṃ debabat gurubatsala৷ ..14 sā kathaṃ duḥkhamāpnoti kuṣṭharogaṃ suduḥkhadam ..15 śibaśarmmobāca. mā śucastbaṃ mahābhāga bhujyate karmmajaṃ phalama. nareṇa karmmayuktena pāpapuṇyamaẏena hi. śodhanañca kurutba tbamubhaẏo rogayuktaẏoḥ. 16 śuśrūṣaṇaṃ mahātāga yadi puṇyamihecchasi. ebamukte śubhe bākye somaśarmmā mahāśaẏāḥ ..17 śuśrūṣāṃ bā kariṣyāmi yubaẏoḥ puṇyayuktaẏoḥ. maẏā pāpena duṣṭena rūpaṇena dbijottama .. 18 kiṃ karttabyamihāstyeba yo guruna hi pūjaẏet. ebamābhāṣya duḥkhādhbā taẏorduḥkhena duḥkhitaḥ ..19 śleṣmamūtrapurīṣaṃ sa ubhayoḥ paryyaśodhaẏat.

p20

pādaprakṣālanaṃ cakre aṅgasaṃbāhanaṃ tathā .. snānasbānādikaṃ cāpi taẏorbhaktyādbijaḥ sbaẏam. dbābetau hi guru bipra somaśarmā mahāyaśāḥ .. 21 tīrthaṃ naẏati dharmmātmā skandhamāropya sattamaḥ. dbābetau hi sbahastena snāpaẏitbā tu maṅgalaiḥ ..22 sūṃtrairbedabidaiścaiba snānasya bidhipūrbbakam. tarpaṇaṃ hi pitṛṇāñca debatānāñca pūjanam. 23 tābhyāmapi sadharmmātmā sa kāraẏati nityaśaḥ. sbaẏaṃ homaṃ karotyagrau pacatyannamanuttamam .. 24 bhojāpaẏati suprītau dbābetau ca mahāśuru. śayyāsane ca tau bipraḥ prasthapaẏati nityaśaḥ.. bastrapuṣpādikaṃ sarbbaṃ tābhyāṃ nityaṃ prayacchati tāmbulaṃ bahugandhāḍhyamubhaẏobapaẏet satu.. 26 somaśarmā mahābhāgastātyāmapi ca puraẏet. mūlaṃ paẏaḥ subhakṣyādyaṃ nityameba dadātyasau. taẏośca bāñchitaṃ nityaṃ somaśarmā mahāyaśāḥ. anena kramayogena nityameba prasādaẏet ..28 somaśarmā sudharmmātmā pitarau paripūjaẏet. somaśarmmāṇamāhūẏa pitā kutsitaniṣṭhuraḥ .. 29 ninditai niṣṭhu rairbākyaistāḍaẏenmunisannidhau. kṛtakāryye kṛte puṇye nityameba sute punaḥ. na kṛtaṃ śobhanaṃ mahyaṃ tbaẏaiba kulapāṃsana.. 30 ebaṃ nānābidhairbākyainiṣṭha rairduḥkhadāẏakaiḥ. atār̤aẏaddaṇḍaghātaiḥ śibaśarmā sadāturaḥ .. 31 ebaṃ kṛteopi dharmmātmā naiba kupyati karhicit. manasā bacasā caiba karmmaṇā tribidhena ca .. 32 santuṣṭaḥ sarbbadā sohapi pitaraṃ paripūjaẏat. tadbat sa somaśarmā bai mātarañca dine dine. yajñajñātā śibaśarmmā ca cārataṃ sbīẏamakṣate. 35 amṛtaṃ matkṛte cāpi hyākītaṃ biṣṇuśarmmaṇā. puṇyāyuktaḥ sa dhaৰmmātmā pitṛbhaktiparaḥ sadā.. 34 ebaṃ bahutithe kāle śatasaṃkhye gate sati. śibaśarmmāpi tasyaiba bhaktiṃ dṛṣṭbā bicintya bai.

p21

maẏā bai pūrbbamityuktaḥ suputro yajñasaṃjñakam. mātṛkhaṇḍānimān putra yatra tatra kṣipasba hi. 36 madbākyaṃ pālitaṃ tena kṛtā na mātari kṛpā. etat sbalpataraṃ duḥkhaṃ nirjībe ghātamicchataḥ ..37 sāhasaṃ tu kṛtaṃ tena putreṇa bedaśarmmaṇā. asmādhikamahaṃ manye yatohaẏaṃ calato na ca .. 38 nimeṣamātramebāpi sāhasat kāraẏet punaḥ. aparaṃ satyasampannaḥ prabhābastapasaḥ paraḥ .. 39 nityaṃ samārādhanehapi hyadhikaṃ cāsya dṛśyate. tasmādasya parīkṣā ca samaẏe tapasaḥ kṛtā .. 40 bhaktibhābāttathā satyānnaiba putraḥ praṇaśyati. māẏaẏā ca nijāṅgehapi kuṣṭharogo nidarśitaḥ ..41 śleṣmamūtramalānāñca ghṛṇā naiba karoti ca. braṇān śodhaẏate nityaṃ sbahastena hyāẏaśaḥ ..42 pādasaṃbāhanaṃ tadbat karoti ca mahāmatiḥ. duḥsahaṃ bacanaṃ mahyaṃ dāruṇaṃ sahate sadā .. 43 kutsane tār̤ane caiba sadābhīṣṭaprabācakaḥ. ebaṃ duḥkhasamācāro mama putro mahāmatiḥ .. 44 duḥkhānāṃ sāgare magno bahukleśaiśca kleśitaḥ. apaneṣyāmyahaṃ duḥkhaṃ biṣṇoścaiba prasādataḥ.. cintaẏitbā ciraṃ bipraḥ śibaśarmā mahāmatiḥ. punarmāryāṃ cakārātha kumbhādapahṛtaṃ paẏaḥ .. 46 paścāttañca samāhūẏa somaśarmānamabrabīt. taba haste maẏā datta mamṛtaṃ byādhināśanam ..47 tanme śīghraṃ prayacchasba yathā pānaṃ karomyaham. yena nīrogatāmadya prasādādbiṣṇuśarmmaṇaḥ ..48 ebamukte tadā bākye ṛṣiṇā śibaśarmmaṇā. samukhāẏa tbarāruktaḥ somaśarmā kamaṇḍulur .. 49 tañca riktaṃ tato dṛṣṭa. hyamṛtena binā kṛtam. kasya pāpasya bai kaৰmma kena me bipriẏaṃ kṛtam .. iti cintāparo bhūtbā somaśarmā suduḥkhitaḥ. pituragre ca bṛttāstaṃ kathaẏiṣyāmyahaṃ yadā .. 51 tataḥ kopaṃ prapadyeta śukarmme byādhipīr̤itaḥ

p22

suciraṃ cintaẏitbā tu somaśarmmā mahāmatiḥ .. 52 yadi me satyamastīti guruśuśrūṣaṇaṃ yadi. tapastaptaṃ maẏā pūrbbaṃ nibbyālīkena cetasā .. 53 damaśaucādibhiḥ satyaṃ dhaৰmmameba prapālitam. tadā ghaṭohamṛtayute bhabatbeṣa na saṃśaẏaḥ .. 54 yābadebaṃ mahābhāgaścintaẏitbā bilokaẏet. tābaccāmṛtapūrṇañca punarebābhabaddhaṭaḥ .. 55 taṃ dṛṣṭbā harṣasaṃyuktaḥ somaśarmmā mahāyaśāḥ. gatbā guruṃ namaskṛtya kuntamādāẏa satbaram .. 56 gṛhāṇa tbaṃ pitaścemaṃ paẏaḥkumbhaṃ samāgatam. pānaṃ kuru mahābhāga gadāmukto bhabāciram .. 57 etadbākyaṃ mahāpuṇyaṃ satyadharmmārthakaṃ punaḥ. śibaśarmmā sutasyāpi śৰutbā ca madhuẏākṣaram .. 58 harṣeṇa mahatābiṣṭa idaṃ bacanamabrabīt .. 59

p23

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṇḍe śibaśarmmopākhyāne caturthohadhyāẏaḥ .. 4 ..

p24

pañcamohadhyāẏaḥ. śibaśarmmobāca. tapasā damaśaucābhyāṃ guruśuśrūṣaẏā tathā. bhaktyā bhābena tuṣṭohasmi tabādya ca suputraka tyajāmi baikṛtaṃ rūpaṃ mattaḥ sukhamabāpnuhi. ebamuktbā sutaṃ bipro darśaẏāmāsa tāṃ tanum .. yathā pūrbbaṃ sthitau tau tu tathā sau dṛṣṭabān śubhau dīptimantau mahātmānau sūৰyyabimbopamābutau .. nanāma pādau santyajya hyabhyaibāstu mahātmanoḥ. tataḥ sutaṃ sa sambhāṣya harṣeṇa mahatāmbbitaḥ .. 4 biṣṇoḥ prasādādbaৰmmātmā bhāৰyyaẏā saha keśabam jagāma nijapuṇyaiśca yogābhyāsena sattamaḥ .. 5 prabiṣṭo baiṣṇabaṃ dhāma sa munirnirmmalaṃ padam. na stantaiḥ prāpyate puṇyaistapobhiৰmmuktidaṃ padam biṣṇosta cintanainyāsaiৰyyajanaistaiḥ stabaistathā. na dānaistīrthayātrātitṛ śyate madhusūdanaḥ .. 7

p25

samādhijñānayogena dṛśyate paramaṃ padam. mahāyogaiśbaryyadhā bipraḥ prabiṣṭo baiṣṇabīṃ tanum suta ubāca. taḥstatra tapastepe somaśarmā mahādyutiḥ. aśmaloṣṭasamaṃ mene kāñcanaṃ bhūṣaṇaṃ punaḥ.. 9 jitāhāraḥ sa dharmmātmā nidraẏā paribarjjitaḥ. sa sarbbān biṣaẏāṃstyaktbā ekāntamapi sebate ..10 yogāsanasamārūr̤ho nirāśo niṣparigrahaḥ. tasya belā tu saṃprāptā mṛtyukālasya bai tadā. āgatbā dānabā bipraṃ somaśarmānamantike ..11 mṛtyukāle tu saṃprāpte prāṇayātrā prabarttinaḥ. śālagrāme mahākhetre ṛṣīṇāṃ mānabarttane .. 12 kecidbadanti bai daityāḥ kecidbadanti dānabāḥ. ebaṃbidho mahāna śabdaḥ karṇehaṅgagatastadā .. 13 tasyaiba bipra.ryyasya sucirāt somaśarmmanaḥ. jñānadhyānābalambarasya prabiṣṭaṃ daityajaṃ bhaẏam ..14 tena dhyānena tasyāpi daityabhūtena bai tadā. satbarantaiba tat prāṇā gatāstasya mahātmanaḥ .. 15 daityabhaẏena saṃyuktaḥ sa hi mṛtyuৰbbaśaṃ gataḥ ..16 tasmāddaityagṛhe jāto hiraṇyakaśipoḥ sutaḥ debāsure mahāyuddhe nihataścakrapāṇinā .. 17 yudhyamānena tenāpi prahlādena mahātmanā. sudṛṣṭaṃ bāsudebyaṃ biśbarūpasamanbitam .. 18 yogābhyāsena pūrbbeṇa jñānamāsīnmahātmanaḥ. sasmāra pūrbbakaṃ sarbbaṃ caritaṃ śibaśarmmaṇaḥ .. 19 prāgahaṃ somaśarmmākhyāḥ prabiṣṭo dānabīṃ tanum asmāt kāẏāt kadā puṇyaṃ kebalaṃ dhāma uttamam prayāsyāmi mahāpuṇyaijñānairmokṣapradāẏabaiḥ. samare mriẏamāṇena prahlādena mahātmanā .. 21 ebaṃ cintā kṛtā pūrbbaṃ śraẏatāṃ dbijasattamāḥ. ebaṃ tu ca samākhyātāṃ sarbbasandehanāśanam .. 22 sūta ubāca. prahlāde nihate saṃsthye debadebena cakriṇā. ruroda kamalā sā tu hataputrā ca kāminī .. 23

p26

prahlādasya tu yā mātā hiraṇyakaśipoḥ priẏā. prahlādasya mahāśocaiddibārātrau praśocati. patibratā mahābhāgā kamalā nāma tatpriẏā. rudamānā dibārātrau nāradastāmubāca ha .. 25 mā śucastbaṃ mahābhāge putৰārthaṃ puṇyabhāgini. nihato bāsudebena taba putৰḥ sameṣyati .. 26 bhūẏaḥ sbalakṣaṇopetastasthuraśca mahāmatiḥ. prahlādeti ca bai nāma punarasya bhabiṣyati .. 27 bihīnaścāsurairbhābairdebatbena samanbitaḥ. indratbaṃ bhokṣyate bhadre sarbbadebairnamaskṛtaḥ .. 28 sukhī bhaba mahābhāge tena putreṇa bai sadā. na prakāśyaṃ tbaẏā debi subārtteẏaṃ ca kasyacit. kartabyamajñānabhābaiḥ saṅgopyaṃ kuru sarbbadā. ebamuktā gato bipro nārade munasattamaḥ .. 30 kamalāẏāścodare tu janmātmānutamaṃ punaḥ. prahlādeti ca bai nāma tasyākhyānaṃ mahātmanaḥ .. bālyādbhābaṃ gato biprāḥ kṛṣṇameba byacintaẏat. narasiṃhaprasādena debarājohabhabaddibi .. 32 debatbaṃ labhya caibāsābaiṣṇabaṃ padamanuttamam. mokṣaṃ yāsyati dharsātmā baiṣṇabaṃ dhāma cottamam asaṃkhyāta. mahābhāgāḥ sṛṣṭerbhābā hyanekaśaḥ. moha ebaṃ na karttabye jñānabarddhirmahātmabhiḥ .. 34 etadbaḥ sarbbamākhyātaṃ yathā pṛṣṭaṃ dbijottamāḥ. anyaṃ pṛcchata bai praśnaṃ sandehaṃ bo bhindyāham bijaẏaṃ debatānāñca dānabānāṃ mahatkṣaẏam. kṛtaṃ hi debadebena sthāpitaṃ bhūbanatraẏam ..36 ṛṣaẏa ucuḥ. indratbaṃ tasya sañjātaḥ debānāṃ śabdadhārakam. kena dattaṃ tbamācakṣu bistarāndbijasattam .. 37 suta ubāca. bistareṇa prabakṣyāmi indratbaṃ yena satamaḥ. prāptameba mahābhāgo yathā puṇyatamena ca .. 38

p27

hateṣu teṣu daityeṣu samanteṣu mahāhabe. ata binaṣṭeṣu pāpeṣu gobindena mahātmanā .. 39 tato debāḥ sagandharbbā nāgā bidyādharāstathā. saṃprocurmādhabaṃ sarbbe baddhaprāñjalaẏastataḥ. 40 bhagaban debadebeśa hṛṣīkeśa namohasta te. bijñāpaẏāmahe tbāṃ bai tatsarbbamabadhārthyatām ..41 śāstā goptā ca puṇyātmā asmākaṃ kuru keśaba rājānaṃ puṇyadharmmāṇaṃ tbamindraṃ lokaśāsanam. trailokyasya prajā deba yamāśritya sukhaṃ baset. bāsudeba ubāca. mama loke mahābhāgā baiṣṇabena samanbitaḥ. tejasā brāhmaṇaśreṣṭhaścirakālaṃ nibāsitaḥ .. 43 tasya kālaḥ prapūrṇaśca mama loke mahātmanaḥ. basatastasya biprasya madbhaktasya surottamāḥ .. 44 tejasā baiṣṇabenaiba bhabatāṃ pālako hi saḥ. bhabiṣyati sa dharmmātmā sarbbadharmmānurañjakaḥ. 45 pālako dhārakaścaiba sa ca brāhmaṇasattamaḥ. bhabiṣyati ca dharmmātmā bhabatāṃ trāṇakāraṇāt ..46 adityāstanaẏaścaiba subratārthyo mahāmanāḥ. mahābalo mahābīryyaḥ sa ca indro bhabiṣyati ..47 suta ubāca. ebaṃ barān sa debeśo dadau debebhya uttamāna debā bijaẏinaḥ sarbbe biṣṇunā saha sattamāḥ. kaśyapaṃ pitaraṃ draṣṭuṃ mātarañca tato gatāḥ. praṇemuste mahākhyānārūbādhetau sukhāsane. ucuḥ prāñjalaẏaḥ sarbbe harṣeṇa mahatānbitāḥ .. 50 yubaẏośca prasādena debatbaṃ hi gatā baẏam. harṣeṇa mahatābiṣṭau debān bākyamubāca saḥ .. 51 kaśyapa ubāca. yūẏaṃ bai satyadharmmeṇa barttamānāḥ sadaiba hi. ābaẏośca prasādena tapasaśca prabhābataḥ .. 52 prāptabanto bhabantaśca debatbaṃ cākṣaẏaṃ padam. baramebaṃ dadāmyeṣāṃ bahuprītisamanbitaḥ. 53 amarā nirjjarāścaiba hyakṣaẏāśca bhabiṣyatha.

p28

sarbbakāmasamṛddhārthāḥ sarbbāsiddhisamanbitāḥ. debā nāgāśca gandharbbā matprasādāmmahāsurāḥ .. 54 biṣṇurubāca. baraṃ baraẏa bhadreste debamātaryaśasbini. manasā cepsitaṃ sarbbaṃ tatte dadmi suniścitam .. aditirubāca. pūrbbaṃ putৰbartī bhūtā pৰsādātaba mādhaba. amarā nirjjarāḥ sarbbe cākṣaẏāḥ puṇyabatsalāḥ .. amī putৰā maẏā labdhāḥ śৰūẏatāṃ madhusūdana. sutarāṃka gobinda sarbbakāmasamṛddhidaḥ .. 57 mama garbhe basaṃścaiba bhabāṃśa mama nandanaḥ. tbaẏā putreṇa nityañca yathā nandāmi keśaba .. 58 ebaṃ mahodaẏaṃ nātha puraẏamba manoratham .. 59 bāsudeba ubāca. bhabatyā debakāryyārthaṃ gantabyaṃ mānuṣaṃ bapuḥ. tadāṃha taba garbhe bai bāsaḥ yāsyāmi niścitam yuge dbādaśake prāpte bhūbhāraharaṇāẏa bai. jamadagnisuto debi rāmo nāma dbijottamaḥ .. pratāpī tejasā yuktaḥ sarbbakṣatrabadhāẏa ca. taba putৰo bhabiṣyāmi sarbbaśastrabhūtāṃ baraḥ ..62 saptabiṃśatike prāpte tretāẏai tu tathā yuge rāmo nāma bhabiṣyāmi taba putৰḥ patitৰte .. punaḥ putৰo bhabiṣyāmi tataiba śṛṇu puṇyadhe. aṣṭābiṃśatike prāpte dbāparānte yuge tadā. sarbbadaityabināśārthe bhūbhāraharaṇāẏa ca .. 64 bāsudebo'ha te putৰo bhabiṣyāmi na saṃśaẏaḥ idānīṃ kuru kalyāṇi madbākyaṃ dharmmasaṃyutam. sarbbalakṣaṇasampannaṃ satyadharmasamanbitam .. 66 sarbbajñaṃ sarbbadaṃ debi putramutpādya sundaram. indratbaṃ tasya dasyāmi indraḥ sohapi bhabiṣyāti ebaṃ sambhāṣitaṃ śৰutbā mahārṣasamanbitā. debadebaprasādena indৰḥ putৰo bhabiṣyati .. 68 ebamasta mahādabhāga taba bākyaṃ karomyaham. tatastā debatāha sarbbā janmaḥ sbasthānameba hi. hariṇā saha te sarbbe nirātaṅkā mudānbitāḥ .. 69

p29

sūta ubāca. ditiḥ kaśyapaṃ prāha ṛtuṃ prāpya manasbinī. gaban dīẏatāṃ putraḥ surendrapadabhukkṣakaḥ .. 70 stuẏitbā kṣaṇaṃ biprastāmubāca manasbinīm. bamastu mahābhāge taba putro bhabiṣyati .. 71 lokasyāpi kaৰttā ca yajñabhoktā sa eba ca .. syāḥ śirasi saṃnyasya sbahastaka dbijottamaḥ. paścacāra tejasbī satyadharmmasamanbitaḥ .. 73 brato nāma tejasbī biṣṇuloke basan sadā .. sya puṇyakṣaẏājjātaṃ biṣṇulokāndijottamāḥ ātanaḥ kaৰmmabaśatastatastasya dbijottamāḥ .. 75 syāgarbhaṃ gato bipra adityāsta mahātapāḥ. ndratbaṃ bhoktakāmārthaṃ satyapuṇyena kaৰmmaṇā ..76 rbhaṃ dadhāra sā debī puṇyena tapasā kila. pastape nirālasyā banabāsaṃ gatā satī .. 77 byaṃ barṣaśataṃ yātaṃ tapantyāṃ debamātari. tapyata tapastībraṃ duṣkaraṃ debatāntaraiḥ. tataḥ sā tapasā tena tejasā ca samanbitā .. 78 sūৰyyatejaḥpratīkāśā dbitīẏa iba bhāskaraḥ. śuśubhe sā yathā dīptā paramaṃ dhyānamāśritā ..79 rūpeṇādhikatāṃ yātā tapatastejasā tadā. tapodhyānaparā sā ca bāẏubhakṣā tapasbinī .. 80 adhikaṃ śuśubhe debī dakṣasya tanaẏā tadā. siddhāśca ṛṣaẏaḥ sarbbe debāścāpi mahaujasaḥ .. stabanti tāṃ mahābhāgāṃ rakṣanti ca sutatparām pūrṇe barṣaśate tasyā biṣṇustatra samāgataḥ. tāmubāca mahābhāgāmaditiḥ tapasānbitām .. 82 debi garbhaḥ susampūrṇaḥ sūtikālaḥ prabaৰttate. tbaẏaiba tapasā tuṣṭastejasā ca prabarddhitaḥ .. 83 adyaiba garbhametaṃ tbaṃ muñca muñca yaśasbini. ebamābhāṣya debeśaḥ sa jagāma sbakaṃ gṛham .. asūta putraṃ sā debī kāle prāpte mahodaẏe suputraṃ dīptisaṃyuktaṃ dbitīẏamiba bhāskaram ..85

p30

subhagaṃ cārusarbbāṅgaṃ sarbbalakṣaṇasaṃyutam. caturdbāhuṃ mahākāẏaṃ lokapālaṃ sureśbaram. tejojālāsamāṅgīrṇaṃ cakrapadmasuhastakam. candrabimbānukāreṇa badanena mahāprabham.. 87 rājamānaṃ mahāprājñaṃ tejasā baiṣṇabena ca. anyaiśca lakṣaṇairddibyairddibyabhābairdbalaṅkṛtam .. 88 sarbbalakṣaṇasampūrṇaṃ caksāṅgaṃ kamalekṣaṇam. ājagmustatra te debā ṛṣaẏo bedapāragāḥ ..89 gandharbbāśca tato nāgāḥ siddhā bidyādharāstathā. ṛṣaẏaḥ sapta te dibyāḥ pūrbbāparamahaujasaḥ .. 90 anye ca munaẏaḥ puṇyāḥ puṇyamaṅgaladāẏinaḥ. ājagmuste mahātmāno harṣanirbharamānasāḥ.. 91 tasmin jāte mahābhāge bhagabatto mahaujasi ājagmurddebatāḥ sarbbe parbbatāśca tapasbinaḥ .. 92 kṣīrādyāḥ sāgarāḥ sarbbe nadyāścaiba tathāmalāḥ mūrttimantastataḥ sarbbe ye cānye hi carācarāḥ .. 93 maṅgalaiśca mahotsāhaṃ cakruḥ sarbbe sureśbarāḥ. nanṛtyuścāpsarasaṅghā gandharbbā lalitaṃ jaguḥ .. 94 bedamantraistato debā brāhmaṇā bedapāragāḥ. stubanti taṃ mahātmānaṃ sutaṃ bai kaśyapasya ca .. 9 brahmā biṣṇuśca rudraśca bedādaiścaiba samāgatāḥ. sāṅgopāṅgaiśca saṃyuktāstasmin jāte mahaujā trailokye yāni sattbāni puṇyayuktāni sattama. samāgatāni tatraiba tasmin jāte mahaujasi. maṅgalaṃ cakrire sarbbe gītapuṇyomahotsabeḥ. harṣeṇa nirbharāḥ sarbbe pūjaẏanto mahaujasaḥ.. 98 brahmādyāśca traẏo debāḥ kaśyapohatha bṛhaspatiḥ. cakrire nāmakaraṇādi tasyaiba hi mahātmanaḥ.. 99 basudatteti bikhyātau basudeti punastaba. ākhaṇḍaleti tannāma maruddhānnāma te punaḥ..100 maghabā ca bir̤aujāstbaṃ pākaśāsana ityapi. śakraścaiba hi bikhyāta indraścebeti te sutaḥ ityetāni ca nāmāni tasyaiba ca mahātmanaḥ. cakruśca debatāḥ sarbbā santuṣṭā hṛṣṭamānasāḥ.. 101 snānaṃ te kāraẏāmāsuḥ saṃskārāṃśca mahāsurāḥ biśbakarmāṇamāhūẏa dasturābharaṇāni ca.. 103 tāni puṇyāni dibyāni tasmai te tu mahātmana

p31

te tasminmahābhāge debarāje mahātmani .. maṃ mudaṃ tataḥ prāptāḥ sarbbe debā mahaujasaḥ. pya tithau tathā ṛkṣe sumuhūrtte mahāmatiḥ.. indratbe sthāpito debairabiṣiktaḥ sumaṅgalaiḥ. prāptamaindraṃ padaṃ tena prasādāttasya cakriṇaḥ. tapaścakāra tejasbī basudantaḥ sureśbaraḥ.) ugreṇa tejasā yukto bajrapāṇyaṅkuśāẏudhaḥ ..107

p32

suta ubāca. ugraṃ samastaṃ tapasaḥ prabhābaṃ bilokā śakro nijagāda gāthām. lokeṣu cānyo na bhabiṣyatīti yathā hi cāẏañca sudarśanīẏaḥ .. 108 biṣṇoḥ prasādāmna paro mahātmā samprāptamaiśbaryyamihaiba dibyam. anyena tulyo na bhabiṣyatīti lokeṣu cānyastapasograbīৰyyaḥ .. 109

p33

iti śrīpādme bhūmikhaṇḍe indrābhiṣeko nāma pañcamohadhyāẏaḥ .. 5 ..

p34

ṣaṣṭhohadhyāẏaḥ.

p35

suta ubāca. kaśyapasya ca bhāryyānyā dalurnāma tapasbinī. putraśokena santaptā saṃprāptā ditimandiram .. 1 rudamānā praṇamyaiba pādapadmaẏugaṃ tadā. duḥkhena mahatā prāptā ditintāṃ pratyabodhaẏat ..

p36

ditirubāca. bhabaiba hi mahābhāge kimidaṃ rodakāraṇam. putrenāṭaikaputreṇa loke nāryyo bhabanti bai bhabatī śataputrāṇāṃ guṇināmapi bhāminī. mātā tbamasi kalyāṇi śubhrādānāṃ mahātmanām .. kasmādduḥkhaṃ tbaẏā prāptametanme kāraṇaṃ bada. hiraṇyakaśipu rājā hiraṇyākṣo mahābalaḥ .. 5 yasyāḥ putre mahātmāno mahābalaparākramau. kasmādduḥkhaṃ mahajjātaṃ tanmāmācakṣba sakhe bada .. 6

p37

ākhyāhi kāraṇaṃ sarbbaṃ yammādrodisi sāmpratam ebamābhāyya tāṃ debīṃ birarāma manasbinī .. 7 danurubāca. paśya paśya mahābhāge sapatnyāśca manoratham. paripūrṇaḥ kṛtaṃ tena debadebena cakriṇā.. 8 yathā pūrbbaṃ baro datto hadityai debi biṣṇunā. tathedānīñca putrāẏa tasyā datto baro mahān.. kaśyapādbiśruto jātastrailokyapālakaḥ sutaḥ aindraṃ tasya bai dattaṃ taba putrācchidūlla ca.. 10 manorathaista sampūrnnā aditiḥ sukhabarddhinī. kanīẏān basudattaśca tasyāḥ putraśca samprati .. 11 aindraṃ padaṃ suduṣprāpyaṃ debaiḥ sārddhaṃ bhunakti ca ditirubāca. kasmāt padāt paribhraṣṭo mama putro mahāmatiḥ. anye ca dānabā daityāntejobhraṣṭāḥ kathaṃ sakhe tanme tbaṃ kāraṇaṃ bruhi bistareṇa yaśasbini. 13 tāmābhāṣya ditistaṣkāṃ bibarāma suduḥkhitā ..14

p38

danurubāca. debāśca dānabāḥ sarbbe sakrodhāḥ saṅgaraṃ gatāḥ. tatra yuddhaṃ mahajjātaṃ daityasaṅkṣaẏakārakam .. 15 daibaiśca biṣṇunā yuddhe mama putৰā nipāṣṭitāḥ. tataiba taba putrāśca hatā debena cakriṇā.. 16 bane gajan yathā siṃho drābaẏet sbena tejasa tathā te māmakāḥ putrā nihatāḥ śaṅkha śāṇinā. kālanemimukhaṃ sainyaṃ durddharṣaṃ yatsurāhuraiḥ. nāśitaṃ madditaṃ sarbbaṃ drābitaṃ bikalīkṛtama. sbairarccirbhiryathā bahnistūṇāni jālaẏedbane. tathā daityagaṇān sarbbāndagdhabānddetaba keśabaḥ .. mama putrā mṛtā debi bahuśastaba nandanāḥ. bahniṃ prāpya yathā sarbbe śalabhā yānti sakṣaẏam tathā te dānabāḥ sarbbe hariṃ prāpya kṣaẏaṃ gatā ebameba hi bṛttāntaṃ ditiḥ śuśrāba dāruṇam ..21

p39

ditirubāca. bajrapātopamaṃ bhadre badantyebaṃ kathaṃ mama. ebamābhāṣya tāṃ debīṃ mūrcchitā nipapāta ha .. hā kaṣṭamidaṃ jātaḥ bahuḥkhapradāẏakam. ruroda karuṇaṃ sāpi putraśokasu pīr̤itā .. 23 tāṃ dṛṣṭbā sa muniśreṣṭha ubāca bacanaṃ śubham .. 24 kaśyapa ubāca. mā rodiṣi ca bhadre tbaṃ naibaṃ śocanti sudhiẏaḥ. dhurbbanto mahābhāge lobhamohena barjjitāḥ .. 25 kesya putrā hi saṃsāre kasya debi subāndhabāḥ. nasti kasya hi kenāpi tat sarbbaṃ śrūẏatāṃ priẏe .. 26 dakṣasyāpi sutā yūẏaṃ sundaৰyyaścaiba māmakāḥ. bhabatīnāmahaṃ bharttā kāmanapūrakaḥ śubhe .. 27 poṣakaḥ pālakaścaiba rakṣako'smi barānane. kasmādbai raṃ kṛtaṃ krūrairasurairajitātmabhiḥ .. 28 taba putৰā mahābhāge satyadharmmabibarjjitāḥ. tena doṣeṇa te sarbbe taba doṣeṇa bai śubhe nihatā bāsudebena daibataiśca nipāৰtitāḥ. tasmācchoko na kaৰttabyaḥ satyasaukhyabināśanaḥ śoko hi nāśaẏet puṇyaṃ kṣaẏāt puṇyasya naśyati tasmācchokaṃ parityajya bisbarūpaṃ barānane .. ātmadoṣaprabhābena dānabā maraṇaṃ gatāḥ. debā nimittabhūtāśca nāśitāḥ sbena kaৰmmaṇā .. 32 ebaṃ jñātbā mahābhāge samāgaccha sukhaṃ prati. ebamuktā mahāyogī tāṃ priẏāṃ duḥkhabhāginīm biṣādācca nibṛtto'sau birarāma mahāmatiḥ .. 33 iti śrīpadme bhūmikhaṇḍe debāsurabe ditibilāpo nāma ṣaṣṭho'dhyāẏaḥ .. 6 .. saptamohadhyāẏaḥ. ditirubāca. satyamuktaṃ tbaẏā nātha saৰbbameba na saṃśaẏaḥ. bharttursnehaṃ parityajya gatā sāpatyabhāṃ dbija .. 1

p40

abhimānena duḥkhena mānabhaṅgena sattama. mahāduḥkhena santaptā kariṣye prāṇamocanam .. 2 kaśyapa ubāca. śrūẏatāmabhidhāsyāmi yathā śāntirbiṣyati. na kaḥ kasya bhabet putre. na mātā na pitā śubhe na bhrātā bāndhabaḥ kasya na ca sbajanabāndhabāḥ. ebaṃ saṃsārasambandhe. māẏāmohasamanbitaḥ .. 4 sbaẏameba pitā debi sbaẏaṃ mātātha bāndhabāḥ. sbaẏaṃ sbajanabargaśca sbaẏaṃ dharmmaḥ sanātanaḥ .. 5 ācāreṇa naro debi sukhitbamupajāẏate. anācāreṇa pāpena nāśaṃ yāti tathā dhrubama ..6 krūrayoniṃ praẏātyebaṃ naro debi na saṃśaẏaḥ kaৰmmaṇa. satyahīnena mahāpāpena mohitaḥ .. 7 riputbe barttate martyāḥ prāṇināṃ nityasaṃsthitaḥ ripabastasya barttante yatra tatra na saṃśaẏaḥ .. 8 maitreṇa barttate martyo yadā loke priẏe śubhe tadā tasya bhabantyeba mitrāḥ sarbbatra bhāmini. 9 kṛṣikāro yathā debi cchannaṃ bījaṃ susaṃsthitama yādṛśaṃ bapatyeba tādṛśaṃ phalamaśnate .. 10 tathā taba ca putraiśca sādhubhiḥ sparddhitaṃ saha. karmmaṇastasya tatprāptaṃ phalaṃ bhuṅkṣa susaṃsthitama taba putৰā mahābhāge tapaḥśāntibibarjjitāḥ. tena pāpena te sarbbe patitā bai mahatpadāt ebaṃ jñātbā śamaṃ gaccha muñca duḥkhaṃ sukhaṃ tathā. kasya putrāśca mitrāṇi kasya sbajanabāndhabāḥ .. 13 ātmakarmmānusāreṇa sukhaṃ jībanti jantabaḥ. parārthe cintanaṃ debi tattbajñānena paṇḍitāḥ ..14 na kurbbanti mahātmāno byarthamebaṃ na saṃśaẏaḥ .. 15 pañcabhūtātmakaṃ kāẏaṃ kebalaṃ sandhijarjjarama. ātmamitraṃ kṛtaṃ tena sarbbaṃ debi sukhāśiẏā ..16 ātmā nāma mahāpuṇyaḥ sarbbagaḥ sarbbadarśakaḥ. sarbbasiddhiśca sarbbātmā sātbikaḥ sarbbasiddhidaḥ .. 17

p41

- sarbbamaẏo debi bhramatyeko nirañjanaḥ. tā nirjjane yena mūrttimantyo dbijottamāḥ .. 18 'ro darśitāḥ puṇyā buddhimanto mahaujasaḥ. maḥ śbasanaścaiba pūrbbāṇāṃ mitrameba ca .. 19 thā ātmā samāẏāto jñānasāhāyyameba bā. cān dṛṣṭbā mahātmā bai jñānamātmā samabrabīt .. na paśya amī pañca mantraẏantaḥ parasparam. ān gatbā brabīhi tbaṃ yūẏaṃ ka iti pṛcchaha .. 21 naṃ bākyaṃ paraṃ śrutbā sārthaṃ tasya mahātmanaḥ. āgasthānamārādhyametaiḥ kiṃ te praẏojanam. to brahi me deba sadā śuddhohasi sarbbadā .. ātmobāca. ta pañca mahābhāgā rūpabanto manasbinaḥ. . sandarśaẏāmyetānabhāṣye jñāna śrūẏatām .. jñānetān prabakṣyāmi pañcamīṃ gatimāgatān tbaṃ gaccha bho jñāna kuśalo dūtakarmmaṇi .. 25

p42

jñānamubāca. tmājan śrūẏatāṃ bākyaṃ satyaṃ satyaṃ badāmyaham eteṣāṃ saṅgatistāta kāryyā naiba tbaẏā kadā ..26 pañcānāmapi śuddhātman kāryyaṃ śubhamicchatā. bhabataḥ saṅgatiṃ moha icchatyeṣa mahāmate .. 27 ātmobāca. eteṣāṃ saṅgatiṃ jñāna kammādbāraẏate bhabān. tanme tbaṃ kāraṇaṃ brūhi yāthātathyena paṇḍita. jñānamubāca. eteṣāṃ saṅgamātrāttu mahadduḥkhaṃ bhabiṣyati. duḥkhamūlā hi pañcaiba śokasantāpakārakāḥ .. 29 ebamastu mahāprājña kariṣye bacanaṃ taba. jñānamābhāṣya sa hyātmā dhyānena saha saṅgataḥ .. 30 kaśyapa ubāca. tataḥ pañcaiba te tatrādrākṣurātmānameba tam. buddhimucuḥ samāhūẏa saṅgacchātmānameba hi. 31 dūtatbaṃ kuru kalyāṇi hyasmākamātmanā saha.

p43

pañcatattbā mahātmāno biśbasya dhārakāḥ śubhāḥ .. 32 bhabantaṃ mitৰmicchanti ityābhāṣya mahāmatim. gatbā buddhe tbaẏā kāৰyyaṃ kaৰttabyaṃ na ito braja .. ebamastu mahābhāgāḥ kariṣye kāৰyyamuktamam. ebamābhāṣya tān sā bai gatā hyātmānameba tam ahaṃ buddhimahābhāga bhabantaṃ samupāgatā. dūtatbe mahatāṃ pārthātteṣāṃ tbaṃ bacanaṃ śṛṇu ..35 bhabanmaitrīṃ samicchanti hyakṣaẏāṃ pañca cātmakāḥ. kuru maitrīṃ mahāprājña jahi dhyānaṃ sudūrataḥ .. 36 dhyānamubāca. na kaৰttabyāstbaẏā cāntanmaiteṣāṃ bai samāgamaḥ. eṣāṃ saṃsargamātreṇa mahadduḥkhaṃ bhabiṣyati .. 37 maẏā jñānena hīnastbaṃ kathaṃ karmma kariṣyasi. ebameba na karttabyameteṣāṃ bai samāgamam .. 38 garbhabāsaṃ naẏiṣyanti bhramantaṃ nānyathā bibho. (1) jñānenaiba maẏā hīno hyajñānaṃ yāsyasi dhrubam. ebamuktā tamātmānaṃ birarāma mahāmatiḥ. tatastāmāgatāṃ buddhimātmā prabāca niścitaḥ .. 4 jñānadhyānau mahātmānau mantriṇau mama śobhanau. tatra yānaṃ na me yuktaṃ tadbruddhe kiṃ karomyaham ebaṃ śrutbā tato buddhisteṣāṃ pārśbe yaśasbinī. samācaṣṭa samagraṃ tat kathanaṃ jñānadhyānaẏoḥ ..42 tataste pañcakāḥ sarbbe hyātmānaṃ pratijagnire. maitrīmeba pratīcchāmo bhabato nityameba hi. yasmācchuddhohasi lokeśa tasmāttbāṃ samupāgatāḥ sbaẏameba bicāryyaiba hāttaraṃ naḥ pradīẏatām .. 44 ātmobāca. yūẏaṃ pañcaiba saṃprāptā mama maitrīṃ samicchatha. sbīẏaṃ guṇaṃ prabhābañca kathaẏantu mamāgrataḥ .. 45

p44

bhūmilubāca. sadakāryyasya saṃsthānaṃ caৰmmamāṃsasamanbitam. asthimūladṛr̤hatbañca nakhalomasamanbitam .. 46 prabhābe hi mahāprājña kāẏamadhye mamaiba hi. nāsikāgamano gandhaḥ sa me bhṛtyo mahāmanāḥ .. ākāśa ubāca. ahamākāśakaḥ prājño mama kāẏe prabhābakam. śৰūẏatāmabhidhāsyāmi parabrahmasbarūpiṇam .. 48 bāhyābhyantarābakāśañca śūnyasthāne basāmyaham. tatrāmātyo tu karṇe me śrabaṇārthaṃ pratiṣṭhitau bāẏurubāca. pañcarūpeṇa tiṣṭhāmi karomyebaṃ śubhābhaśubham. caৰmma kāẏasthitohamātyaḥ sparśaṃ saṃśraẏate guṇam .. teja ubāca. kāẏe saṃsthaḥ sadā nityaṃ pākayogaṃ karomyaham. sabāhyābhyantaraṃ sarbbaṃ drabyādrabyaṃ pradarśaẏe .. 51 tantra netrābahamātyau me drabyalabdhiprasādhakau. ebaṃ maẏānnabyāpārastabāgne kathitaḥ paraḥ .. 52

p45

āpa um̐cuḥ. śukraṃ majjā tathā lālā ebaṃ tbasandhisaṃsthitam rudhiraṃ preṣaẏāmo bai kāẏamadhye sthitā baẏam .. saṃpoṣaẏāmohaharniśamamṛtena kalebaram. ebaṃ me tantra byāpāraḥ kāẏapattanakeharpitaḥ .. amātyaṃ rasanāṃ biddhi rasāsbādakarīṃ parām .. nāsikobāca. sugaddhena parāṃ puṣṭiṃ kāẏasyā'pi karomyaham. durgandhañca parityajya kāẏe gandhaṃ pradarśaẏe .. 56 buddhiyuktā mahābhāga tasyā bhābena bhābitā sbāmikāryyāẏa kāẏehasmin rahaṃ tiṣṭhāmi niścalā .. gandhaṃ mama guṇaṃ biddhi dbibidhaṃ yat prabartitam ..58 śrabaṇābucatuḥ. kāryyākāryyādikaṃ śabdaṃ lokairuttaṃ śubhāśubham śṛṇuẏābaḥ sbakāẏasthau satyāsatyau priẏāpriẏe .. śabdo hi me guṇaṃ prokto mama byāpāra eba hi yojaẏāmi na sandeho yadā buddhiḥ prapūraẏet ..

p46

tbagubāca. pañcarūpātmako bāẏuḥ śarīrehasmin byabasthitaḥ. sabāhyābhyantaraṃ ceṣṭāṃ teṣāṃ jānāmi tattbataḥ.. śītoṣṇamātapaṃ barṣaṃ bāẏoḥ sphuraṇameba ca. sarbbaṃ jānāmi saṃsparśādaṅgaśleṣādikaṃ nṛṇām.. sparśa eba guṇo mahāmetat satyaṃ badāmyaham. ebaṃ hi te samākhyāto hyātmabyāpāra eba hi netre ucatuḥ. saṃsāre yāni rūpāṇi bhabyābhabyani sattama. yadā preraẏate buddhintadā paśyāba nānyathā.. 64 basābaḥ kāẏamadhye bai rūpaṃ guṇa ihābaẏoḥ. ebaṃ byāpāraḥ sambandhaḥ kāẏamadhye mahāmate.. 65 jihbobāca. buddhiyuktā tbahaṃ tāta rasabhedān bicāraẏe. kṣāramlādikaṃ sarbbaṃ nīrasaṃ sbādu cintaẏe.. 66 byāpāreṇa hyanenāpi nityayuktā basāmyaham. indriẏāṇāṃ hi sarbbeṣāṃ buddhireba praṇāẏakaḥ.. 67 ebaṃ pañca samāẏātānīndriẏāṇi priẏe śṛṇu. sbīẏāni yāni kaৰmmāṇi kathaẏanti punaḥ punaḥ .. 68 atha buddhiḥ samāẏātā tamubāca mahāmatim. buddhihīno yadā kāẏastadā naśyati nānyathā .. 69 tasmāttbaṃ māṃ samāśritya prabarttasba mahāmate. atha kaৰmma samāẏātamātmānamidamabrabīt. 70 ahaṃ kaৰmma mahāprājña taba pārśbaṃ samāgatam. tbāṃ preṣaẏāmyahaṃ tena patha. yeneha gacchasi .. 71 ebamākarṇya tatsarbbamātmā probāca tān prati. yūẏaṃ pañcātmakaiyuktāḥ sarbbasādhāraṇāḥ kila .. 72 tasmānmaitrīṃ samicchanti tatra pañcātmakaiḥ prati. brūbanta kāraṇaṃ sarbbe mamāgre sarbbameba tat .. 73 pañcātmakā ucuḥ. asmatsaṅgaprasaṅgena piṇḍameba prajāẏate. tasmin piṇḍe mahābuddhe bhabān basati subrata:.. tiṣṭhāmo hi baẏaṃ sarbbe prasādāttaba tatra hi.

p47

etasmāt kāraṇānnaityamicchāmastaba nityaśaḥ .. 75 ātmobāca. ebamasta mahābhāgā bhabatāṃ priẏameba ca. kariṣye nātra sandeho maitraṃ hi prītikāraṇāt bāryyamāṇo mahābhāgo jñānenāpi mahātmanā. dhyānena ca mahātmāsau teṣāṃ saṅgatimāgataḥ..77 sa taiḥ pramohitastatra rāgadbeṣādibhistadā. pañcatattbasamāẏuktaḥ kāẏatbaṃ gatabān prabhuḥ .. 78 yadā garbhe samāẏāto biṣṭhāmūtrasamākule. durgandhe picchilābartte patitastaiḥ susaṃbṛtaḥ .. 79 aṅgena byākulībhūtaḥ pañcātmakānubāca saḥ. bho bhoḥ pañcātmakāḥ sarbbe śṛṇudhbaṃ bacanaṃ mama bhabatāṃ hi prasaṅgena mahāduḥkhena mohitaḥ. tatrāsmin picchile ghore patito'smi mahadbhaẏe .. 81 pañcātmakā ucuḥ. tābatsaṃsthīẏatāṃ rājan yābadgarbhaḥ prapūryyatet. paścānnirgamanaṃ te bai bhabiṣyati na saṃśaẏaḥ .. 82 asmākaṃ hi bhabān sbāmī kāẏadeśe byabasthitaḥ rājyamebaṃ prakurbbāṇaḥ sukhabhoktā bhabiṣyati .. teṣāṃ tadbacanaṃ śৰutbā cātmā duḥkhena pīr̤itaḥ. gantumicchannasau tasmāt palāẏanaparo'bhabat ..84 iti śrīpādme bhūmikhaṇḍe śarīrotpattikathanaṃ nāma saptamohadhyāẏaḥ .. 7 .. aṣṭamohadhyāẏaḥ. kaśyapa ubāca. sa garbhe byākulo jātaḥ khidyamāno dine dine duḥkhākrānto hi dharmmātmā saৰbbapīr̤ābhipīr̤itaḥ .. 1 adhomukhaśca garbhastho mohajālena bandhitaḥ. ādhibādhisamākrānto hāhākbato bicetanaḥ .. duḥkhena mahatābiṣṭo jñānamāha prapīr̤itaḥ .. 2

p48

ātmobāca. taba bākyaṃ mahāprājña na kṛtañca maẏā tadā. 3 dhyānena bāryyamāṇo'pi patito mohasaṅkaṭe. tasmādrakṣa mahāprājña garbhabāsāt sudāruṇāt .. 4 jñānamubāca. maẏā tbaṃ bārito hyātman kṛtaṃ bākyaṃ nacaiba me. pañcātmakairmahākrūraiḥ pātito garbhasaṅkaṭe .. 5 idānīṃ gaccha tbaṃ dhyānaṃ tasmāt tbaṃ prāpsyase sukham. garbhabāsādbhabinyaṃste mokṣa eba na saṃśaẏaḥ ..6 tasya tadbacanaṃ śৰutbā jñātbā jñānasya tattbatām. dhyānamāhbaẏa probāca śৰūẏatāṃ bacanaṃ mama .. tbāmahaṃ śaraṇaṃ prāpto dhyāna māṃ rakṣa nityaśaḥ. ebamastu mahāprājña dhyānamāha mahāmatim .. 8 etadbākyaṃ tataḥ śrutbā ātmā bai dhyānamāgataḥ dhyānena hi samaṃ garbhe saṃsthito mohabarjitaḥ yadā dhyānaṃ gato hyātmā bismṛtaṃ garbhajaṃ bhaẏama sa dhyātbā sahitastatra hyātmā mohabibarjitaḥ .. cintaẏanneba bai nityamātmanaḥ sukhameba hi. ito niṣkrāntamātrasta tyajet pañcātmakaṃ bapuḥ .. ebaṃ cintaẏate nityaṃ garbhabāsagataḥ prabhuḥ. sūtikāle tu samprāpte prājāpatye barānane. bāẏunā cālito garbhaḥ prāṇenāpi balīẏasā. yonirdbikāśamāẏāti caturbbiṃśāṅgulaṃ tadā .. 13 pañcabiṃśāṅgulo garbhastena pīr̤ā bijāẏate. ebaṃ sampīḍyamānasta mūrcchaẏā mūrcchitaḥ priẏe ..14 patito bhūmibhāge tu jñānadhyānasamanbitaḥ. prājāpatyena dibyena bāẏunā sa pṛthak kṛtaḥ .. bhūmisparśamātreṇa jñānadhyāne tu bismṛte. sa sārabandhasāndhasta ātmā priẏataẏā sthitaḥ .. 16 guṇadoṣairasākrānto mahāmohasamanbitaḥ.

p49

annapānādikaṃ saৰbbamicchatyeba dine dine .. 17 ebaṃ saṃpoṣyamāṇasta hyātmā pañcātmakaiḥ saha. byāpitohīndriẏaiḥ sarbbairbbiṣaẏaiḥ pāpakāribhiḥ bāndhabānāṃ susaṃmmohe bhāryyādīnāṃ tathaiba ca. ākulabyākulo debi jāẏate ca dine dine. mahāmohena sandigdho mohajālaṃ gataḥ prabhuḥ. kaibarttena yathā baddhaḥ śakulo jālabandhanaiḥ .. 20 calituṃ naiba śaknoti tathā cāsīt prabandhitaḥ. mohajāṭalasta taiḥ sarbbairdṛr̤habandhaista bandhitaḥ .. 21 ebamādiprapañcena byāpito byāpakena hi. jñānabijñānabibhraṣṭo rāgadbeṣādibhirhataḥ .. 22 kāmena pīḍyamānasta krodhenaiba tathaiba bā. prakṛtyā karmmaṇā baddho mahāmūr̤ho byajāẏata .. 23

p50

suta ubāca. ebaṃ mūr̤ho yadātmāsau kāmakrodhabaśaṃ gataḥ. lobharāgādibhiḥ sarbbairāplutastaisturātmabhiḥ.. iẏaṃ bhāৰyyā hyaẏa putৰ idaṃ mitৰmidaṃ gṛham.

p51

ebaṃ saṃsārajālaina mahāmohena bandhitaḥ.. 25 putraśokādibhirduḥkhairbibidhairbyākulastadā. jaraẏā byādhibhiścaiba saṃtrastaścāৰddhiātastathā .. 26 ebamātmā saṃpratapto duḥkhamohaiḥ sudāruṇaiḥ. abhimānairmānabhaṅgairnānāduḥkhaiśca khaṇḍitaḥ .. 27 bṛddhatbena tathā debi śabalatbena pīr̤itaḥ. duḥkhaṃ cintaẏate nityaṃ hāhātūto bicetanaḥ.. rātrau sbapnāñca prapaśyeta dibā caitanyabarjjitaḥ. baikalyena tathādbānāṃ byāpto debi dinedine saṃsāre bhramamāṇena bairāgyaṃ tatra darśitam. niḥśaṅkaṃ bandhuhīnañca praśāntaṃ tuṣṭameba ca .. 30 tamūbāca tadātbā bai kāmakrodhabibarjjitaḥ. ko bhabānnagnarūpeṇa kathaṃ mitrairna lajjase .. 31 yatra lokāḥ striẏo bṛddhā yubatyo mātarastathā. etāsta hi gato madhye na bibheṣi hyanābṛtaḥ ..

p52

bītarāga ubāca. ko hyatra nagno dṛśyeta na nagno'smīti baikadā susambaddhastbahaṃ jñānaparidhānasamanbitaḥ .. 33 na nagnohasmi kadā dibyaṃ bhābamagnaḥ prapaśyate. indriẏārthabaśe barttī maryyādāparibarjitaḥ .. 34 ātmobāca. puruṣasya kā hi maryyādā tāmā cakṣa ca subrata. bistareṇa mahāprājña yadi jānāsi niścitam .. 35 bītarāgo mahāprājñastamubāca mahāmatiḥ. susthairyyaṃ bhajate cittaṃ sukhaduḥkheṣu nityadā .. 36 kleśitaṃ saৰbbabhābeśa teṣu teṣu parityajet. atha lajjāṃ prabakṣyāmi mano yā niৰbbiśatyalam .. maẏādyaibaṃ na karttabyaṃ nagnasthānabibarjjitaḥ. paścāttāpasbadantīnaḥ sā lajjā parikathyate. 38 kasya lajjā prakaৰttabyā dbitīẏo nāsti saৰbbadā. ekaśca puruṣo dibyaḥ kasya kiñcinna nāśaẏet..39 atha lokān prabakṣyāmi ye tbaẏā parikīrttitāḥ yathā kulālaścakre mṛtpiṇḍañca nidhāpaẏet. bhramaẏitbā tu sūtreṇa nānābhedān prakāśaẏet. bhāṇḍānāsta sahasrāṇi sbecchaẏā matisaṃsthitaḥ .. 42 tathāẏaṃ sṛjate dhātā nānārūpāṇi nānyathā. paścādbināśamāẏānti yena kenāpi hetunā. 43 saৰbbadaiba sthitā ye ca ye lokāśca sanātanāḥ. teṣāṃ lajjā prakaৰttabyā na barttante hi te bhubi ākāśabāẏustejoṃsi pṛthbī cāpaśca pañcamaḥ. amī lokāḥ prakāśante ye ca saৰbbatra saṃsthitāḥ sarbbānāmaṅgadeśeyu paṭeṣbiba susaṃsthitā. saৰbbatraiba ca barttante kasya lajjā bidhīẏate. 46 strīṇāṃ rūpaṃ prabakṣyāmi śruẏatāṃ tāta sāmpratā yathā ghaṭasahasreṣu sodakeṣu birājate. 47 ekaścandro hi saৰbbatra bhabāṃstadbadbirājate. gato jantusahasreṣu mohacakre mahātmabān ..48

p53

bireṣu ca sarbbeṣu jaṅgameṣu tathā bhabān. yonidbāreṇa pāpena māẏāmohamaẏeṇa bai.. 49 kucābhyāñca nitambābhyāṃ baẏasā ca birājate. hṛnmāṃsasya tathā bṛddhidṛṣṭā dhātrā na saṃśaẏaḥ.. 50 patanāẏa ca lokānāṃ moharūpaṃ pradarśitam. na bhabatyeba sa' nārī yā tbaẏā parikīrttitā ..51 līlaẏā kurute dhātā binodāẏa sa ātmanaḥ. yathā nāryyāstathā puṃso jībaḥ sarbbatra saṃsthitaḥ.. kucayonibihīnā ye jībanmuktāḥ sadaiba hi..53 narasta puruṣaḥ prokto nārī prakṛtirucyate. ramate tena bai sārddhaṃ na muktā hi kadācana .. bhabāna prakṛtisaṃyuktaḥ puruṣeṣu pradṛśyate. kaḥ kasya kurute lajjāmebaṃ jñātbā samaṃ braja. bṛddhāṃ striẏaṃ prabakṣyāmi sadā bṛddhāṃ barānane. jarājarjjaritā jātā yasyāṅgyaṅge barānane.. 56 śbaitaiścaiba tathā keśaiḥ palitaiśca samākulā. balahīnātha dīnāpi byāpitā balinā tadā.. 57 neẏaṃ bṛddhā bhabennārī paraṃ bṛddhā ca kathyate. etasyā lakṣaṇaṃ proktaṃ yubatīṃ prabadāmyaham .. jñānena barddhate nityaṃ jībapārśbe samādhinā. sumatināma yā proktā sā bṛddhā yubatī bhabet.. nārī puruṣalokeṣu sarbbadaiba pratiṣṭhitā. lajjā tasyāḥ prakarttabyā cānyaccaiba badāmyaham. mātaraṃ ca prabakṣyāmi yā tbaẏā parikīrttitā. prāṇināmaṅgadeśeyu sadaiba cetanā sthitā .. 61 parajñānapradā yā ca sā prajñā parikathyate. prajñā mātā samākhyātā prāṇināṃ pālanāẏa sā.. saṃsthitā sarbbalokeṣu poṣaṇāẏa hitāẏa ca. sumatināma yā proktā sā mātā parikathyate.. saṃsāradbāramārgāṇāṃ yāni rūpāṇi nityaśaḥ. bhabanti mātaro hotā bahuduḥkhapradarśikāḥ .. 64 mātṛrūpaṃ samākhyātamanyat kiṃ te badāmyaham. ātmobāca. bhabān ko hi samāẏāto mama santāpanāśanaḥ.

p54

bistareṇa samādhātsi sbarūpamātmanaḥ sbaẏam .. 66 bītarāga ubāca. yasmāt kāmā nibarttante nirāśāḥ sarbba eba te. yaṃ dṛṣṭānna paśyanti kaৰmmāṇyetāni nānyathā .. yatsamīpāṃ hi nāyāsti hṛāśāṭaiścaba kadācana. krodho lobhastathā moho yadbhaẏāt pralaẏaṃgatāḥ bītarāgo'smi bhadraṃ te bibeko mama bāndhabaḥ ātmobāca. kīdṛśo'sau taba bhrātā bibeko nāma nāmataḥ tasya tbaṃ lakṣaṇaṃ brūhi bhrāturātmana eba ca .. 69 bītarāga ubāca. tasyaiba lakṣaṇaṃ rūpaṃ na badāmi tabāgrataḥ. bhrātustasya mahābhāga āhbānaṃ ca karomyaham ..70 bho bho bibeka me bhrātarābaẏorūttaṃ bacaḥ śṛṇu ehehi sumahābhāga mama snehbānmahāmate ৷ 71

p55

kaśyapa ubāca. śāntikṣamābhyāṃ saṃyukto bhāryyābhyāṃ ca samāgataḥ sarbbadṛk sarbbago byāpī sarbbasattbaparāẏaṇaḥ .. 72 sandehānāṃ ca saৰbbeṣāṃ yo ripujñānabatsalaḥ. dhāraṇā dhīśca dbe putryau tasyaiba hi mahātmanaḥ..73 tasya yogaḥ suto jyeṣṭho mokṣo yasyamahāguruḥ nirmmalo nirahaṅkāro nirāśo niṣparigrahaḥ ..74 sarbbabelāprasannātma. gatadbandbo mahāmatiḥ. sa bibekaḥ samāẏāto guṇaratnairbbibhūṣitaḥ ..75 yasyānmātye. mahātmāno satyadharmmau mahāmatī. kṣamāśāntisamāyuktaḥ sa bibekaḥ samāgataḥ .. 76 bītarāgamūbācedamāhuto'haṃ samāgataḥ. tadbhedātaḥ kāraṇaṃ sarbbaṃ kathyatāṃ hi mamāgrataḥ. yamāśritya tbaẏādyaiba kṛtamāhbānameba me ..77 bītarāga ubāca. pumān sthito yaḥ purato mahāpāśairniẏantritaḥ. mohasya bāṇaiḥ santrāntaḥ saṃsārasya ca bandhanaiḥ ..78 sarbbasya byāpakaḥ sbāmī sūkṣmātma. matameba ca. pañcatattbaiḥ samābiṣṭo pradhānābhyāṃ bibarjjitaḥ .. pṛcchatāmenamātmānaṃ bhabāṃstattbeṣu paṇḍitaḥ.

First 55 of 642 passages. Read on

Commentaries (1)