Pramāṇa · Search · About · API

Brahmandapurana 1.15

Brahmāṇḍapurāṇa 1.15

Language
Sanskrit

Contents

1.15.1

sūta uvāca
evaṃ prajāsanniveśaṃ śrutvā vai śāṃśapāyaniḥ /
papraccha niyataṃ sūtaṃ pṛthivyuda dhivistaram //

1.15.2

kati dvīpā samudrā vā pavatā vā kati smṛtāḥ /
kiyanti caiva varṣāṇi teṣu nadyaśca kāḥ smṛtāḥ //

1.15.3

mahā bhūtapramāṇaṃ ca lokālokaṃ tathaiva ca /
paryāyaṃ parimāṇaṃ ca gatiṃ candrārkayostathā /
etatprabūhi naḥ sarvaṃ vistareṇa yathārthataḥ //

1.15.4

sūta uvāca
hanta vo 'haṃ pravakṣyāmi pṛthivyāyāmavistaram //

1.15.5

saṃkhyāṃ caiva samudrāṇāṃ dvīpānāṃ caiva vistaram /
dvīpabhedasahasrāṇi saptasvantargatāni ca //

1.15.6

na śakyante krameṇeha vaktuṃ yaiḥ satataṃ jagat /
sapta dvīpānpravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha //

1.15.7

teṣāṃ manuṣyā starkkeṇa pramāṇāni pracakṣate /
acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃstarkeṇa sādhayet //

1.15.8

prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyaṃ pracakṣate /
navavarṣaṃ pravakṣyāmi jaṃbūdvīpaṃ yathātatham //

1.15.9

vistarānmaṇḍalāccaiva yojanaistannibodhata /
śatamekaṃ sahasrāṇāṃ yojanāgrātsamantataḥ //

1.15.10

nānājanapadākīrṇaḥ puraiśca vividhaiśśubhaiḥ /
siddhacāraṇasaṃkīṇaḥ parvatairupaśobhitaḥ //

1.15.11

sarvadhātunibaddhaiśca śilājāla samudbhavaiḥ /
parvataprabhavābhiśca nadībhiḥ sarvatastataḥ //

1.15.12

jaṃbūdvīpaḥ pṛthuḥ śrīmān sarvataḥ pṛthumaṇḍalaḥ /
navabhiścāvṛtaḥ sarvo bhuvanairbhūtabhāvanaiḥ //

1.15.13

lavaṇena samudreṇa sarvataḥ parivāritaḥ /
jaṃbūdvīpasya vistārāt samena tu samantataḥ //

1.15.14

prāgāyatāḥ sūparvāṇaḥ ṣaḍime varṣaparvatāḥ /
avagāḍhā hyubhayataḥ masudrau pūrvapaścimau //

1.15.15

himaprāyaśca himavān hemakūṭaśca hemavān /
sarvarttuṣu sukhaścāpi niṣadhaḥ parvato mahān //

1.15.16

caturvarṇaśca sauvarṇo meruścārutamaḥ smṛtaḥ /
dvātriṃśacca sahasrāṇi vistīrṇaḥ sa ca mūrddhani //

1.15.17

vṛttākṛtipramāṇaśca caturasraḥ samucchritaḥ /
nānāvarṇāstu pārśveṣu prajāpatiguṇānvitaḥ //

1.15.18

nābhibandhanasaṃbhūto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ /
pūrvatarḥ śvetavarṇaśca brāhmaṇastasya tena tat //

1.15.19

pārśvamuttaratastasya raktavarmaḥ svabhāvataḥ /
tenāsya kṣattrabhāvastu merornānārthakāraṇāt //

1.15.20

pītaśca dakṣiṇenāsau tena vaiśyatvamiṣyate /
bhṛṅgapatranibhaścāpi paścimena samācitaḥ //

1.15.21

tenāsya śūdrabhāvaḥ syāditi varṇāḥ prakīrttitāḥ /
vṛttaḥ svabhāvataḥ prokto varṇataḥ parimāṇataḥ //

1.15.22

nīlaśca vaiduryamayaḥ śvetaḥ ghuklo hiraṇmayaḥ /
mayurabarhavarṇastu śātakaiṃbhaśca śṛṅgavān //

1.15.23

ete parvatarājānaḥ siddhacāraṇasevitāḥ /
teṣāmantaraviṣkaṃbho navasāhasra ucyate //

1.15.24

madhye tvilāvṛtaṃ nāma mahāmeroḥ samantamaḥ /
navaivaṃ tu sahasrāṇi vistīrṇaṃ sarvatastu tat //

1.15.25

madhye tasya mahāmerurvidhūma iva pāvakaḥ /
vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ meroruttarārddhaṃ tathottaram //

1.15.26

varṣāṇi yāni ṣaṭ caiva teṣāṃ ye varṣaparvatāḥ /
dve dve sahasre vistīrṇā yojanānāṃ samucchrayāt //

1.15.27

jaṃbūdvīpasya vistārātteṣāmāyāma ucyate /
yojanānāṃ sahasrāṇi śataṃ dvāvāyatau girī //

1.15.28

nīlaśca niṣadhaścaiva tābhyāṃ hīnāstu ye pare /
śvetaśca hemakūṭaśca himavāñchṛṅgavāṃstathā //

1.15.29

navatī dve aśītī dve sahasrāṇyāyatāstu teḥ /
teṣāṃ madhye janapadāstāni varṇāṇi sapta vai //

1.15.30

prapātaviṣamaistaistu parvatairāvṛtāni tu /
saṃtatāni nadībhedairagamyāni parasparam //

1.15.31

vasaṃti teṣu sattvāni nānājātīni sarvaśaḥ /
idaṃ haimavataṃ varṣaṃ bhārataṃ nāma viśrutam //

1.15.32

hemakūṭaṃ paraṃ hyasmā nnānnā kiṃṣurupaṃ smṛtam /
naiṣadhaṃ hemakūṭāttu harivarṣaṃ taducyate //

1.15.33

harivarṣātparaṃ cāpi merośva tadilāvṛtam /
ilāvṛtātpiraṃ nīlaṃ samyakaṃ nāma viśrutam //

1.15.34

ramyakātparatarḥ śvetaṃ viśrutaṃ taddhiraṇmayam /
hiraṇmayātparaṃ caiva śṛṅgavattaḥ kuru smṛtam //

1.15.35

dhanuḥsaṃsthe tu vijñeye dve varṣe dakṣiṇottare /
dīrghāṇi tatra catvāri madhyamaṃ tadilāvṛtam //

1.15.36

arvāk ca niṣadhasyātha vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ smṛtam /
paraṃ nīlavato yacca vedyarddhaṃ tu taduttaram //

1.15.37

vedyarddhe dakṣiṇe trīṇi trīṇi varṣāṇi cottare /
tayormadhye tu vijñeyo merurmadhya ilāvṛtam //

1.15.38

dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottarema tu /
udagāyeto mahāśailo mālyavānnāma nāmataḥ //

1.15.39

yojanānāṃ sahasraṃ tu ānīla niṣadhāyataḥ /
āyāmataścatustriṃśatsahasrāṇi prakīrtitaḥ //

1.15.40

tasya pratīcyāṃ vijñeyaḥ parvato gandhamādanaḥ /
āyāmato 'tha vistārānmālyavā nitiviśrutaḥ //

1.15.41

parimaṇḍalayormerurmadhye kanakaparvataḥ /
caturvaṇaḥ sa sauvarṇaḥ caturasraḥ samucchritaḥ //

1.15.42

sumeruḥ śuśubheśubhro rājava tsamadhiṣṭhitaḥ /
taruṇādityavarṇābho vidhūma iva pāvakaḥ //

1.15.43

yojanānāṃ sahasrāṇi caturaśītarucchritaḥ /
praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastādvistṛtaḥ ṣoḍaśaiva tu //

1.15.44

śarāvasaṃsthitatvāttu dvātriṃśanmūrdhnivistṛtaḥ /
vistārātriguṇastasya pariṇāhaḥ samantataḥ //

1.15.45

maṇḍalena pramāṇena tryasre mānaṃ tadiṣyate /
catvāriṃśatsahasrāṇi yojanānāṃ samantataḥ //

1.15.46

aṣṭābhiradhikāni syustryasre mānaṃ prakīrttitam /
caturasreṇa mānena pariṇāhaḥ samantataḥ //

1.15.47

catuḥ ṣaṣṭisahasrāṇi yojanānāṃ vidhīyate /
sa parvato mahādivyo divyauṣadhisamanvitaḥ //

1.15.48

bhuvanairāvṛtaḥ sarvo jātarūpamayaiḥ śubhaiḥ /
tatra devagaṇāḥ sarve gandharvoragarākṣasāḥ //

1.15.49

śailarāje pradṛśyante śubhāścāpsarasāṃ gaṇāḥ /
sa tu meruḥ parivṛto bhuvanairbhūtabhāvanaiḥ //

1.15.50

catvāro yasya deśā vai catuḥpārśveṣvadhiṣṭhitāḥ /
bhadrāśvā bharatāśvaiva ketumālāśca paścimāḥ //

1.15.51

uttarāḥ kuravaścaiva kṛtapuṇyapratiśrayāḥ /
gandhamādanaparśve tu paraiṣāparagaṇḍikā //

1.15.52

sarvartturamaṇīyā ca nityaṃ pramuditā śivā /
dvātriṃśattu sahasrāṇi yojanaiḥ pūrvapaścimāt //

1.15.53

āyāmataścatustriṃśatsahasrāṇi pramāṇataḥ /
tatra te śubhakarmāṇaḥ ketumālāḥ pratiṣṭhitāḥ //

1.15.54

tatra kālā narāḥ sarve mahāsattvā mahābalāḥ /
striyaścotpala patrābhāḥ sarvāstāḥ priyadarśanāḥ //

1.15.55

tatra divyo mahāvṛkṣaḥ panasaḥ paḍrasāśrayaḥ /
īśvaro brahmaṇaḥ putraḥ kāmacārī manojavaḥ //

1.15.56

tasya pītvā phalarasaṃ jīvanti ca samāyutam /
pārśve mālyavataścāpi pūrve 'pūrvā tu gaṇḍikā //

1.15.57

āyāmādatha vistārādyathaiṣāparagaṇḍikā /
bhadrāśvāstatra vijñeyā nityaṃ muditamānasāḥ //

1.15.58

bhadraśālavanaṃ cātra kālāmrastu mahādrumaḥ /
tatra te puruṣāḥ svetā mahotsāhā balānvitāḥ //

1.15.59

striyaḥ kumudavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ /
candraprabhāścandravarṇāḥ pūrṇacandra nibhānanāḥ //

1.15.60

candraśītalagātryastāḥ striya utpalagandhikāḥ /
daśavarṣasahasrāṇi teṣāmāyuranāmayam //

1.15.61

kālāmrasya rasaṃ pītvā sarve ca sthirayauvanāḥ /
dakṣiṇena tu śvetasya nīlasyaivottareṇa ca //

1.15.62

varṣaṃ ramaṇakaṃ nāma jāyante tatra mānavāḥ /
ratipradhānā vimalā jarādaurgandhyavarjitāḥ //

1.15.63

śuklābhijanasaṃpannāḥ sarve ca priyadarśanāḥ /
tatrāpi sumahānvṛkṣo nyagrodho rohito mahān //

1.15.64

tasyāpi te phalarasaṃ pibanto varttayanti vai /
daśavarṣasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca //

1.15.65

jīvanti te mahābhāgāḥ sadā tdṛṣṭā narottamāḥ /
dakṣiṇe vai śṛṅgavataḥ śvetasyāpyuttareṇa ca //

1.15.66

varṣaṃ hairaṇvataṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī /
mahābalāḥ sutejaskā jāyante tatra mānavāḥ //

1.15.67

yakṣā vīrā mahāsattvā dhaninaḥ priyadarśanāḥ /
ekādaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ te mahaujasaḥ //

1.15.68

āyuḥ pramāṇaṃ jīvanti śatāni daśa pañca ca /
yasminvarṣe mahāvṛkṣo lakucaḥ ṣaḍrasāśrayaḥ //

1.15.69

tasya pītvā phalarasaṃ te jīvanti nirāmayāḥ /
trīṇi śṛṅgavataḥ śṛṅgāṇyucchritāni mahānti ca //

1.15.70

ekaṃ maṇimayaṃ teṣāmekaṃ caiva hiraṇmayam /
sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhavanairupaśobhitam //

1.15.71

uttare vai śṛṅgāvataḥ samudrasya ca dakṣiṇe /
kuravastatra tadvarṣaṃ puṇyaṃ siddhaniṣevitam //

1.15.72

tatra vṛkṣā madhu phalā nityapuṣpaphalopagāḥ /
vastrāṇi ca prasūyante phaleṣvābharaṇāni ca //

1.15.73

sarvakāmapradāstatra kecidvakṣā manoramāḥ /
gandhavarṇaraso petaṃ prakṣaranti madhūttamam //

1.15.74

apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra manoramāḥ /
ye kṣaranti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ hyamṛtopamam //

1.15.75

sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmakāñcanavālukā /
sarvartusukhasaṃpannā nniṣpaṅkā nīrajā śubhā //

1.15.76

devalokacyutāstatra jāyante mānavāḥ śubhāḥ /
śuklābhijanasaṃpannāḥ sarve ca sthirayauvanāḥ //

1.15.77

mithunāni prasūyante striyaścāpsarasaḥ samāḥ /
teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibanti hyamṛto pamam //

1.15.78

mithunaṃ jāyate sadyaḥ samaṃ caiva vivarddhate /
samaṃ śīlaṃ ca rūpaṃ ca priyatā caiva tatsamā //

1.15.79

anyonyamanuraktāśca cakravākasadharmiṇaḥ /
anāmayā hyaśokāśca nityaṃ sukhaniṣeviṇaḥ //

1.15.80

trayodaśasahasrāṇi śatāni daśa pañca ca /
jīvanti te mahāvīryā na cānyastrīniṣeviṇaḥ //

1.15.80.p1

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvītīye 'nuṣaṅgapāde pṛthivyāyāmavistaro nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ

Linked texts (11)