Pramāṇa · Search · About · API

Brahmandapurana 1.16

Brahmāṇḍapurāṇa 1.16

Language
Sanskrit

Contents

1.16.1

sūta uvāca
evameva nisargo vai varṣāṇāṃ bhārate śubhe /
dṛṣṭaḥ paramatattvajñairbhūyaḥ kiṃ varṇayāmi vaḥ //

1.16.2

ṛṣiruvāca
yadidaṃ bhārataṃ varṣaṃ yasminsvāyaṃbhuvādayaḥ /
caturdaśaite manavaḥ prajāsarge 'bhavanpunaḥ //

1.16.3

etadveditumicchāmastanno nigada sattmaḥ /
etacchrutavacasteṣāmabravīdromaharṣaṇaḥ //

1.16.4

atra vo varṇayiṣyāmi varṣe 'smin bhārate prajāḥ /
idaṃ tu madhyamaṃ citraṃ śubhāśubhaphalodayam //

1.16.5

uttaraṃ yatmamudrasya himavaddakṣiṇaṃ ca yat /
varṣaṃ tadbhārataṃ nāma yatreyaṃ bhāratī prajā //

1.16.6

bharaṇācca prajānāṃ vai manurbharata ucyate /
niruktavacanāccaivaṃ varṣaṃ tadbhārataṃ smṛtam //

1.16.7

itaḥ svargaśca mokṣaśca madhyaścāntaśca gamyate /
na khalvanyatra martyānāṃ bhūmau karma vidhīyate //

1.16.8

bhāratasyāsya varṣasya nava bhedānnibodhata /
samudrātaritā jñeyāste tvagamyāḥ parasparam //

1.16.9

indradvīpaḥ kaśerūmāṃstāmravarṇo gabhastimān /
nāgadvīpastathā saumyo gāndharvastvatha vāruṇaḥ //

1.16.10

ayaṃ tu navamasteṣāṃ dvīpaḥ sāgarasaṃvṛtaḥ /
yojanānāṃ sahasre tu dvīpo 'yaṃ dakṣiṇottarāt //

1.16.11

āyato hyākumāryyā vai cāgaṅgāprabhavācca vai /
tiryaguttaravistīrmaḥ sahasrāṇi navaiva tu //

1.16.12

dvīpo hyupaniviṣṭo 'yaṃ mlecchairanteṣu sarvaśaḥ /
pūrve kirātā hyasyānte paścime yavanāḥ smṛtāḥ //

1.16.13

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā madhye śūdrāśca bhāgaśaḥ /
ijyāyudhavaṇijyābhirvarttayanto vyavasthitāḥ //

1.16.14

teṣāṃ saṃvyavahāro 'tra varttate vai parasparam /
dharmārthakāmasaṃyukto varṇānāṃ tu svakarmasu //

1.16.15

saṃkalpaḥ pañcamānāṃ ca hyāśramāṇāṃ yathāvidhi /
iha svargāpavargārthaṃ pravṛttiryeṣu mānuṣī //

1.16.16

yastvayaṃ navamo dvīpastiryagāyāma ucyate /
kṛtsnaṃ jayati yo hyenaṃ samrāḍityabhidhīyate //

1.16.17

ayaṃ lokastu vai samrāḍantarikṣaṃ virāṭ smṛtam /
svarāḍasau smṛto laukaḥ punarvakṣyāmi vistarāt //

1.16.18

saptaivāsminsuparvāṇo viśrutāḥ kula parvatāḥ /
mahendro malayaḥ sahyaḥ śuktimānṛkṣaparvataḥ //

1.16.19

vindhyaśca pāriyātraśca saptaite kulaparvatāḥ /
teṣāṃ sahasraścānye parva tāstu samīpagāḥ //

1.16.20

avijñātāḥ sāravanto vipulāścitrasānavaḥ /
saṃdaraḥ parvataśreṣṭho vaihāro durdurastathā //

1.16.21

kolāhalaḥ sasuraso maināko vaidyutastathā /
vātandhamo nāgagiristathā pāṇḍuraparvataḥ //

1.16.22

tuṅgaprasthaḥ kṛṣṇagirirgodhano girireva ca /
puṣpagiryujjayantau ca śailo raivatakastathā //

1.16.23

śrīparvataścitrakūṭaḥ kūṭaśailo giristathā /
anye tebhyo 'parijñātā hrasvāḥ svalapopajī vinaḥ //

1.16.24

tairvimiśrā janapadā āryā mlecchāśca bhāgaśaḥ /
pīyante yairimā nadyo gaṅgā siṃdhu sarasvatī //

1.16.25

śatadruścandra bhāgā ca yamunā sarayūstathā /
irāvatī vitastā ca vipāśā devikā kuhūḥ //

1.16.26

gomatī dhūtapāpā ca budbudā ca dṛṣadvatī /
kauśakī tridivā caiva niṣṭhīvī geḍakī tathā //

1.16.27

cakṣurlohita ityetā himavatpādanissṛtāḥ /
vedasmṛtirvedavatī vṛtraghnī siṃdhu reva ca //

1.16.28

varṇāśā nandanā caiva sadānīrā mahānadī /
pāśā carmaṇvatīnūpā vidiśā vetravatyapi //

1.16.29

kṣiprā hyavanti ca tathā pāriyātrāśrayāḥ smṛtāḥ /
śoṇo mahānadaścaiva narmmadā surasā kriyā //

1.16.30

mandākinī daśārṇā ca citrakūṭā tathaiva ca /
tamasā pippalā śyenā karamodā piśācikā //

1.16.31

citropalā viśālā ca bañjulā vāstuvāhinī /
sanerujā śuktimatī maṅkutī tridivā kratuḥ //

1.16.32

ṛkṣavatsaṃprasūtāstā nadyo maṇijalāḥ śivāḥ /
tāpī payoṣṇī nirvindhyā sṛpā ca niṣadhā nadī //

1.16.33

veṇī vaitaraṇī caiva kṣiprā vālā kumudvatī /
toyā caiva mahāgaurī durgā vānnaśilā tathā //

1.16.34

vindhyapādaprasūtāstā nadyaḥ puṇyajalāḥ śubhāḥ /
godāvarī bhīmarathī kṛṣṇaveṇātha bañjulā //

1.16.35

tuṅgabhadrā suprayogā bāhyā kāveryathāpi ca /
dakṣiṇapravahā nadyaḥ sahya pādādviniḥsmṛtāḥ //

1.16.36

kṛtamālā tāmraparṇī puṣpajātyutpalāvatī /
nadyo 'bhijātā malayātsarvāḥ śītajalāḥ śubhāḥ //

1.16.37

trisāmā ṛṣikulyā ca bañjulā tridivābalā /
lāṅgūlinī vaṃśadharā mahendratanayāḥ smṛtāḥ //

1.16.38

ṛṣikulyā kumārī ca mandagā mandagāminī /
kṛpā palāśinī caiva śuktimatprabhavāḥ smṛtāḥ //

1.16.39

tāstu nadyaḥ sarasvatyaḥ sarvā gaṅgāḥ samudragāḥ /
viśvasya mātaraḥ sarvā jagatpāpaharāḥ smṛtāḥ //

1.16.40

tāsāṃ nadyupanadyo 'nyāḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ /
tāsvime kurupāñcālāḥ śālvā mādreyajāṅgalāḥ //

1.16.41

śūrasenā bhadrakārā bodhāḥ sahapaṭaccarāḥ /
matsyāḥ kuśalyāḥ sauśalyāḥ kuntalāḥ kāśikośalāḥ //

1.16.42

godhā bhadrāḥ kariṅgāśca māgadhāścotkalaiḥ saha /
madhyadeśyā janapadāḥ prāyaśasttra kīrttitāḥ //

1.16.43

sahyasya cauttarānteṣu yatra godāvarī nadī /
pṛthivyāmapi kṛtsnāyāṃ sa pradeśo manoramaḥ //

1.16.44

tatra govardhanaṃ nāma puraṃ rāmeṇa nirmitam /
rāmapriyātha svargīyā vṛkṣa divyāsta thauṣadhīḥ //

1.16.45

bharadvājena muninā tatpriyārthe 'varopitāḥ /
ataḥ purvaroddeśastena jajñe manoramaḥ //

1.16.46

bāhlīkā vāṭadhānāśca ābhīrā kālatoyakāḥ /
aparāntāśca muhmāśca pāñcalāścarmamaṇḍalāḥ //

1.16.47

gāndhārā yavanāścaiva siṃdhusauvīramaṇḍalāḥ /
cīnāścaiva tuṣārāśca pallavā girigahvarāḥ //

1.16.48

śākā bhadrāḥ kulindāśca pāradā vindhyacūlikāḥ /
abhīṣāhā ulūtāśca kekayā daśāmālikāḥ //

1.16.49

brāhmaṇāḥ kṣatriyāścaiva vaiśyaśūdrakulāni tu /
kāṃvojā daradāścaiva barbarā aṅgalauhikāḥ //

1.16.50

atrayaḥ sabharadvājāḥ prasthalāśca daśerakāḥ /
lamakāstālaśālāśca bhūṣikā ījikaiḥ saha //

1.16.51

ete deśā udīcyā vai prācyāndeśānnibodhata /
aṅgavaṅgā ścolabhadrāḥ kirātānāṃ ca jātayaḥ /
tomarā haṃsabhaṅgāśca kāśmīrāstaṅgaṇāstathā //

1.16.52

jhillikāścāhukāścaiva hūṇadarvāstathaiva ca //

1.16.53

andhravākā mudgarakā antargiribahirgirāḥ /
tataḥ plavaṅgavo jñeyā maladā malavartikāḥ //

1.16.54

samantarāḥ prāvṛṣeyā bhārgavā gopapārthivāḥ /
prāgjyotiṣāśca puṇḍrāśca videhāstāmraliptakāḥ //

1.16.55

mallā magadhagonardāḥ prācyāṃ janapadāḥ smṛtāḥ /
athāpare janapadā dakṣiṇāpathavāsinaḥ //

1.16.56

paṇḍyāśca keralāścaiva colāḥ kulyāstathaiva ca /
setukā mūṣikāścaiva kṣapaṇā vanavāsikāḥ //

1.16.57

māharāṣṭrā mahiṣikāḥ kaliṅgaścaiva sarvaśaḥ /
ābhīrāśca sahaiṣīkā āṭavyā sāravāstathā //

1.16.58

pulindā vindhyamaulīyā vaidarbhā daṇḍakaiḥ saha /
paurikā maulikāścaiva śmakā bhogavarddhināḥ //

1.16.59

koṅkaṇāḥ kantalāścāndhrāḥ kulindāṅgāramāriṣāḥ /
dākṣiṇāścaiva ye deśā aparāṃstānnibodhata //

1.16.60

sūryyārakāḥ kalivanā durgālāḥ kuntarauḥ sahaḥ /
pauleyāśca kirātāśca rūpakāstāpakaiḥ saha //

1.16.61

tathā karītayaścaiva sarve caiva karandharāḥ /
nāsikāścaiva ye cānye ye caivāntaranarmadāḥ //

1.16.62

sahakacchāḥ samāheyāḥ saha sārasvatairapi /
kacchipāśca surāṣṭrāśca ānartāścarbudaiḥ saha //

1.16.63

ityete aparāntāśca śṛṇudhvaṃ vindhyavāsinaḥ /
maladāśca karūthāśca mekalāścaitkalaiḥ saha //

1.16.64

uttamānāṃ daśārṇāśca bhojāḥ kiṣkindhakaiḥ saha /
tośalāḥ kośalāścaiva traipurā vaidiśāstathā //

1.16.65

tuhuṇḍā barbarāścaiva ṣaṭpurā naiṣadhaiḥ saha /
anūpāstuṇḍikerāśca vītihotrā hyavantayaḥ //

1.16.66

ete janapadāḥ sarve vindhyapṛṣṭhanivāsinaḥ /
ato deśānpravakṣyāmi parvatāśrayiṇaśca ye //

1.16.67

nihīrā haṃsamārgāśca kupathāstaṅgaṇāḥ śakāḥ /
apaprāva raṇāścaiva ūrṇā darvāḥ sahūhukāḥ //

1.16.68

trigarttā maṇḍalāścaiva kirātāstāmaraiḥ saha /
catvāri bhārate varṣe yugāni ṛṣayo 'bruvan //

1.16.69

kṛtaṃ tretāyugaṃ caiva dvāparaṃ tiṣyameva ca /
teṣāṃ nisargaṃ vakṣyāmi upariṣṭādaśeṣataḥ //

1.16.69.p1

iti śrībradṛmahāpurāṇe vāyuprokte pūrvabhāge dvitīye 'nuṣaṅgapāde
bhāratavarmataṃ nāma ṣoḍaśo 'dhyāyaḥ

Linked texts (11)