Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarakhanda 44

Kaumārakhaṇḍa 44

Language
Sanskrit

Contents

44.1

cha || || nārada uvāca || || tato mayā sthāpite ca
sthāne kālāṃtareṇa ha || ciṃtitaṃ hṛdaye bhūyo dvijānugrahakāmyayā

44.2

vāsudevavihīnaṃ hi tīrthametanna rocate || asūryaṃ hi jagadyadvatsa hi bhūṣaṇa
bhūṣaṇam

44.3

yatra naiva hariḥ svāmī tīrthe gehe'tha mānase || śāstre vā tadasatsarvaṃ hāṃsaṃ tīrthaṃ na vāyasam

44.4

tasmālprasādya varadaṃ tīrthe'sminpuruṣo
ttamam || āneṣye kalayā sākṣādviśvānugrahakāmyayā

44.5

iti saṃciṃtya kauravya tato'haṃ cātra saṃsthitaḥ || jñānayogena yogīndraṃ śataṃ
varṣāṇyatoṣayam

44.6

aṣṭākṣaraṃ japanmaṃtraṃ saṃnigṛhyendriyāṇi ca || vāsudevamayo bhūtvā sarvabhūtakṛpāparaḥ

44.7

evaṃ mayārādhyamāno garuḍaṃ
harirāsthitaḥ || gaṇakoṭiparivṛtaḥ pratyakṣaḥ samajāyata

44.8

tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā dattvārghyaṃ vidhivaddhareḥ || pratyavocaṃ praṇamyātha prabaddhakarasaṃ
puṭaḥ

44.9

śvetadvīpe purā dṛṣṭaṃ mayā rūpaṃ tava prabho || ajaṃ sanātanaṃ viṣṇo naranārāyaṇātmakam

44.10

tadrūpasya kalāmekāṃ sthāpayātra janārdana
yadi tuṣṭo'si me viṣṇo tadidaṃ kriyatāṃ tvayā

44.11

evaṃ mayā prārthito'tha provāca garuḍadhvajaḥ || evamastu brahmaputra yattvayābhīpsitaṃ hṛdi

44.12

tattathā bhavitā sarvamapyatrasthaṃ sadaiva hi || evamuktvā gate viṣṇau niveśya svakalāṃ prabho

44.13

mayā saṃsthāpito viṣṇurlokānugrahakā
myā || yasmātsvayaṃ śvetadvīpanivāsyatra hariḥ sthitaḥ

44.14

vṛddho viśvasya viśvākhyo vāsudevastataḥ smṛtaḥ || kārtike śuklapakṣe yā bhavanye
kādaśī śubhā

44.15

snānaṃ kṛtvā vidhānena toyaprasravaṇādiṣu || yārcayedyacyutaṃ bhaktyā paṃcopacārapūjayā

44.16

upoṣya jāgaraṃ kuryādgītavādyaṃ
hareḥ puraḥ || kathāṃ vā vaiṣṇavīṃ kuryādbhakrodhavivarjitaḥ

44.17

dānaṃ dadyādyathāśaktyā niyato hṛṣṭamānasaḥ || anekabhavasaṃbhūtātkalmaṣādakhilādapi

44.18

mucyate'sau na saṃdeho yadyapi brahmaghātakaḥ || gāruḍena vimānena vaikuṃṭhaṃ padamāpnuyāt

44.19

kulānāṃ tārayetpārtha śatamekottaraṃ naraḥ
śraddhāyuktaṃ mudā yuktaṃ sotsāhaṃ saspṛhaṃ tathā

44.20

ahaṃkāravihīnaṃ ca snānaṃ dhūpānulepanam || puṣpanaivedyasaṃyuktamarcadānasamanvitam

44.21

yāmeyāme mahābhaktyā kṛtārārtikasaṃyutam || cāmarāhlādasaṃyuktaṃ bherīnādapuraskṛtam

44.22

purāṇaśrutisaṃpannaṃ bhaktinṛtyasamanvitam || vinidraṃ
kṣuttṛṣāsvādaspṛhāhīnaṃ ca bhārata

44.23

tatpādasaurabhaghrāṇasaṃyutaṃ viṣṇuvallabham || sagītaṃ sārcanakaraṃ takṣetragamanānvitam

44.24

pāyurodhena
saṃyuktaṃ brahmacaryasamanvitam || stutipāṭhena saṃyuktaṃ pādodakavibhūṣitam

44.25

satyānvitaṃ satyayogasaṃyutaṃ puṇyavārtayā || paṃcaviṃśatibhiryuktaṃ
guṇairyo jāgaraṃ naraḥ || ekādaśyāṃ prakurvīta punarna jāyate bhuvi

44.26

atra tīrthavare pūrvaistareya iti dvijaḥ || siddhiṃ prāpto mahābhāgo vāsudevaprasā
dataḥ

44.27

arjuna uvāca || || aitareyaḥ kasya putro nivāsaḥ kāsya vā mune || kathaṃ siddhimagāddhīmānvāsudevaprasādataḥ

44.28

nārada uvāca || || asminneva mama sthāne hārītasyānvaye'bhavat

44.29

māṃḍūkiriti viprāgryo vedavedāṃgapāragaḥ

44.30

tasyāsī
ditarā nāma bhāryā sāṃdhvīguṇairyutā || tasyāsutpadyata sutastvaitareya iti smṛtaḥ

44.31

sa ca bālyātprabhṛtyeva prāgjanmanyanuśikṣitam || jajāpa
maṃtraṃ tvaniśaṃ dvādaśākṣarasaṃjñitam

44.32

na śṛṇoti na vaktyeva manasāpi ca kiṃcana || evaṃprabhāvaḥ so'bhūcca bālye viprasutastadā

44.33

tato mūko'yamityeva nānopāyaiḥ prabodhitaḥ || pitrā yadā na kurute vyavahārāya mānasam

44.34

tato niścitya manasā jaḍoyamiti bhārata
anyāṃ vivāhayāmāsa dārānputrāṃstathādadhe

44.35

piṃgānāma ca sā bhāryā tasyāḥ putrāśca jajñire || catvāraḥ karmakuśalā vedavedāṃgavādinaḥ

44.36

yajñeṣu śāṃtihomeṣu dvijaiḥ sarvatra pūjitāḥ || aitareyopi nityaṃ ca trikālaṃ harimaṃdire

44.37

jajāpa paramaṃ jāpyaṃ nānyatra kurute
śramam||tato mātā nirīkṣyaiva sapatnītanayāṃstathā

44.38

dāryamāṇena manasā tanayaṃ vākyamabravīt || kleśāyaiva ca jāto'si dhigme janma ca
jīvitam

44.39

nāryāstasyā nṛloke'tra varaivājarnaniḥ sphuṭam || vimānitā yā bhartrā syānna putraḥ syādguṇairyutaḥ

44.40

piṃgeyaṃ kṛtapuṇyā vai yasyāḥ
putrā mahāguṇāḥ || vedavedāṃgatattvajñāḥ sarvatrābhyarcitā guṇaiḥ

44.41

tadahaṃ putra durbhāgyā mahīsāgarasaṃgame || nimajjiṣye varaṃ mṛtyurjīvite kiṃ phalaṃ
mama || tvamapyevaṃ mahāmaunī nanda bhakto hareściram

44.42

nārada uvāca || || iti māturvacaḥ śrutvā prahasannaitareyakaḥ

44.43

dhyātvā
muhūrtaṃ dharmajño mātaraṃ praṇato'bravīt || mātarmithyābhirbhṛtāsi ajñāne jñānavatyasi

44.44

aśocye śocasi śubhe śocye naivā'pi śocasi
dehasyāsya kṛte mithyāsaṃsāre kiṃ vimuhyasi

44.45

mūrkhācaritametaddhi manmāturucitaṃ na hi || anyatsaṃsārasāraṃ ca sāramanyacca mohi
tāḥ

44.46

prapaśyaṃti yathā rātrau khadyotaṃ dīpavatsthitam || yadidaṃ manyase sāraṃ śṛṇu tasyāpyasāratām

44.47

evaṃvidhaṃ hi mānuṣyamā
garbhāditi kaṣṭadam || asthipaṭṭatulāstambhe snāyubandhena yaṃtrite

44.48

raktamāṃsamadālite viṇmūtradravyabhājane || keśaromatṛṇacchanne suvarṇa
tvaksubhūtake

44.49

vadanaikamahādvāre ṣaḍvākṣavibhūṣite || oṣṭhadvayakapāṭe ca tathā daṃtārgalānvite

44.50

nāḍīsvedapravāhe ca kālavakrānala
sthite || evaṃvidhe gṛhe gehī jīvo nāmāsti śobhane

44.61

guṇatrayamayī bhāryā prakṛtistasya tatra ca || bodhāhaṃkārakāmāśca krodhalobhādayo'pi
ca

44.62

apatyānyasya hā kaṣṭamevaṃ mūḍhaḥ pravartate || tasya yogo yathā mohastathā taṃ śṛṇu tattvataḥ

44.63

srotāṃsi yasya satataṃ prasravaṃti gire
riva || kaphamūtrādikānyasya kṛte dehasya muhyati

44.64

sarvāśucinidhānasya śarīrasya na vidyate || śucirekapradeśo'pi viṇmūtrasya hateriva

44.65

spṛṣṭvā svadehasrotāṃsi mṛttoyaiḥ śodhyate karaḥ || tathāpyaśucibhāṃḍasya na virajyati kiṃ naraḥ

44.66

kāyaḥ sugandhatoyādyairyatnenāpi
susaṃskṛtaḥ || na jahāti svakaṃ bhāvaṃ śvapucchamiva nāmitam

44.67

svadehāśucigaṃdhena na virajyati yo naraḥ || virāge kāraṇaṃ tasya kimanyadu
padiśyate

44.68

gandhalepāpanodārthaṃ śaucaṃ dehasya kīrtitam || dvayasyāpagamātpaścādbhāvaśuddhyā viśudhyati

44.69

gaṃgātoyena sarveṇa
mṛdbhāraiḥ parvatopamaiḥ || ā mṛtyorācarañchaucaṃ bhāvaduṣṭo na śudhyati

44.60

tīrthasnānaistapobhirvā duṣṭātmā naiva śudhyati || sveditaḥ kṣālita
stīrthe kiṃ śuddhimadhigacchati

44.61-2

aṃtarbhāvapraduṣṭasya viśato'pi hutāśanam || na svargo nāpavargaśca dehanirdahanaṃ param

44.62-2

bhāvaśuddhiḥ
paraṃ śaucaṃ pramāṇaṃ sarvakarmasu || anyathāliṃgyate kāṃtā bhāvena duhitā'nyathā

44.63-2

anyathaiva stanaṃ putraścintayatyanyathā patiḥ || cittaṃ viśo
dhayettasmātkimanyairbāhyaśodhanaiḥ

44.64-2

bhāvataḥ saṃviśuddhātmā svargaṃ mokṣaṃ ca viṃdati || jñānāmalāṃbasā puṃsaḥ sadgairāgyamṛdā punaḥ

44.65-2

avidyārāgaviṇmūtralepagaṃdhaviśodhanam || evametaccharīraṃ hi nisargādaśuci viduḥ

44.66-2

tvaṅmātrasāraniḥsāraṃ kadalīsārasaṃnibham || jñātvaivaṃ
doṣavaddehaṃ yaḥ prājñaḥ śithilībhavet

44.67-2

sa niṣkrāmati saṃsāre dṛḍhayāhī sa tiṣṭhati || evametanmahākaṣṭaṃ janma duḥkhaṃ prakīrtitam

44.68-2

puṃsāmajñātadoṣeṇa nānākarmavaśena ca || yathā girivarākrāṃtaḥ kaścidduḥkhena tiṣṭhati

44.69-2

yathā jarāyuṇā dehī duḥkhaṃ tiṣṭhati
veṣṭitaḥ || patitaḥ sāgare yadvadduḥkhamāste samākulaḥ

44.70

garbhodakena siktāṃgastathā''ste vyākulaḥ pumān || lohakumbhe yathā
nyastaḥ pacyate kaścidagninā

44.71

garbhakumbhe tathā kṣiptaḥ pacyate jaṭharāgninā || sūcībhiragnivarṇābhirvibhinnasya nirantaram

44.72

yadvaduḥkhaṃ
jāyate tasya tadbheṃ'ṣṭaguṇaṃ bhavet || ityetadgarbhaduḥkhaṃ hi prāṇināṃ parikīrtitam

44.73

carasthirāṇāṃ sarveṣāmātmagarbhānurūpataḥ || tatrasthasya ca
sarveṣāṃ janmanāṃ smaraṇaṃ bhavet

44.74

mṛtaścāhaṃ punarjāto jātaścāhaṃ punarmṛtaḥ || nānāyonisahasrāṇi mayā dṛṣṭānyanekadhā

44.75

adhunā
jātamātro'haṃ prāttasaṃskāra eva ca || tataḥ śreyaḥ kariṣyāmi yena garbho na saṃbhavet

44.76

adhyeṣyāmi harerjñānaṃ saṃsāravinivartanam || evaṃ saṃciṃ
tayannāste mokṣopāyaṃ vicintayan

44.77

garbhātkoṭiguṇaṃ duḥkhaṃ jāyamānasya jāyate || garbhavāse smṛtiryāsītsā jātasya praṇaśyati

44.78

spṛṣṭamātrasya bāhyena vāyunā mūḍhatā bhavet || saṃmūḍhasya smṛtibhraṃśaḥ śīghraṃ saṃjāyate punaḥ

44.79

smṛtibhraṃśāttatastasya pūrvakarmavaśena ca || ratiḥ
saṃjāyate tūrṇaṃ jaṃtostatraiva janmani

44.80

rakto mūḍhaśca lokoyamakārye saṃpravartate || tatrātmānaṃ na jānāti na paraṃ na ca daivatam

44.81

na
śṛṇoti paraṃ śreyaḥ sati cakṣuṣi nekṣate || same pathi samairgacchanskhalatīva padepade

44.82

satyāṃ buddhau na jānāti bodhyamāno budhairapi || saṃsāre
kliśyate tena rāgamohavaśānugaḥ

44.83

garbhasmṛterabhāvena śāstramuktaṃ maharṣibhiḥ || tadduḥkhakathanārthāya svargamokṣaprasādhakam

44.84

ye śāstra
jñāne satyasminsarvakarmārthasādhake || na kurvantyātmanaḥ śreyastadatra paramadbhutam

44.85

avyaktendriyavṛttitvādbālye duḥkhaṃ mahatpunaḥ || icchannapi na
śaknoti vaktuṃ kartuṃ ca kiñcana

44.86

daṃtotthāne mahadduḥkhaṃ maulena vyādhinā tathā || bālarogaiśca vividhaiḥ pīḍā bālyahairapi

44.87

tṛḍbubhu
kṣāparītāṃgaḥ kvacittiṣṭhati rāraṭan || viṇmūtrabhakṣaṇādyaṃ ca mohādbālaḥ samācaret

44.88

kaumāre karṇavedhena mātāpitrorvitāḍanaiḥ || akṣarādhyayana
nādyaiśca duḥkhaṃ syādguruśāsanāt

44.89

pramatteṃdriyavṛttaiśca kāmarāgaprapīḍanāt || rāgodvṛttasya satataṃ kutaḥ saukhyaṃ hi yauvane

44.90

īrṣyayā suma
hadduḥkhaṃ mohādkrusya jāyate || mattasya kupitasyaiva rāgo doṣāya kevalam

44.91

na rātrau viṃdate nidrā kāmāgniparikheditaḥ || divāpi hi kutaḥ
saukhyamarthopārjanacintayā

44.92

nārīṣu tvanubhūtāsu sarvadoṣāśrayāsu ca || viṇmūtrotsargasadṛśaṃ saukhyaṃ maithunajaṃ smṛtam

44.93

sanmānamapamā
nena viyogeneṣṭasaṃgamaḥ || yauvanaṃ jarayā grastaṃ ka saukhyamanupadravam

44.94

valīpalitakāyena śithilīkṛtavigrahaḥ || sarvakriyāsvaśaktaśca jarayā
jarjarīkṛtaḥ

44.95

strīpuṃsoryauvanaṃ rūpaṃ yadanyonyāśrayaṃ purā || tadevaṃ jarayā grastamubhayorapi na priyam

44.96

jarābhibhūtaḥpuruṣaḥ patnīputrādi
bāṃdhavaiḥ || aśaktatvāddurācārairbhṛtyaiśca paribhūyate

44.97

dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca nāṃturo yataḥ || śaktaḥ sādhayituṃ tasmāddhuvā dharmaṃ samācaret

44.98

vātapittakaphādīnāṃ vaiṣamyaṃ vyādhirucyate || vātādīnāṃ samūhaśca deho'yaṃ parikīrtitaḥ

44.99

tasmādvyādhimayaṃ jñeyaṃ śarīramidamā
tmanaḥ || rogairnānāvidhairyāti dehe duḥkhānyanekaśaḥ

44.100

tāni na svātmavedyāni kimanyatkathayāmyaham || ekottaraṃ mṛtyuśatamasmindehe prati
ṣṭhitam

44.101

tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣāstvāgaṃtavaḥ smṛtāḥ || ye tvihāgaṃtavaḥ proktāste praśāmyanti bheṣajaiḥ

44.102

japahomapradānaiśca
kālamṛtyurna śāmyati || vividhā vyādhayaḥ śastāḥ sarpādyāḥ prāṇinastathā

44.103

viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām || pīḍitaṃ
sarpaṃrogādyairapi dhanvaṃtāriḥ svayam

44.104

svasthīkartuṃ na śaknoti kālaprāptaṃ hi dehinam || nauṣadhaṃ na tapo maṃtrā na mitrāṇi na bāṃdhavāḥ

44.105

śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam || rasāyanatapojapyairyogasiddhairmahātmabhiḥ

44.106

kālamṛtyurapi prājñairnīyate nāpi saṃyutaiḥ
nāsti mṛtyusamaṃ duḥkhaṃ nāsti mṛtyusamaṃ bhayam

44.107

nāsti mṛtyusamastrāsaḥ sarveṣāmapi dehinām || saddāryāputramitrāṇi rājyaiśvaryasukhāni
ca

44.108

ābaddhāni snehapāśairmṛtyuḥ sarvāṇi kṛṃtati || kiṃ na paśyasi mātastvaṃ sahasrasyāpi madhyataḥ

44.109

janāḥ śatāyuṣaḥ paṃca
bhavaṃti na bhavanti vā || aśītikā vipadyante kecitsaptatikā narāḥ

44.110

paramāyuḥ sthitā ṣaṣṭistadapyasti na niṣṭhitam || tasya yāvadve
dāyurdehinaḥ pūrvakarmabhiḥ

44.111

tasyārdhamāyuṣo rātrirharate mṛtyurūpiṇī || bālabhāvena mohena vārdhake jarayā tathā

44.112

varṣāṇāṃ viṃśati
ryāṃti dharmakāmārthavarjitaḥ || āgantukairbhayaiḥ puṃsāṃ vyādhiśokairanekadhā

44.113

hriyaterddhaṃ hi tatrāpi yaccheṣaṃ taddhi jīvitam || jīvitāṃte
ca maraṇaṃ mahāghoramavāpnuyāt

44.114

jāyate yonikoṭīṣu mṛtaḥ karmavaśātpunaḥ || dehabhedena yaḥ puṃsāṃ viyogaḥ karmasaṃkhyayā

44.115

maraṇaṃ
tadvinirdiṣṭaṃ na nāśaḥ paramārthataḥ || mahātamaḥpraviṣṭasya cchidyamāneṣu marmasu

44.116

yadduḥkhaṃ maraṇaṃ jaṃtorna tasyehopamā kacit || hā tāta
mātarhā kāṃte kraṃdatyevaṃ suduḥkhitaḥ

44.117

maṇḍūka iva sarpeṇa gīyate mṛtyunā janaḥ || bāṃdhavaiḥ saṃparityaktaḥ priyaiśca parivāritaḥ

44.118

niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca mukhena pariśuṣyatā || caturaṃteṣu khaḍgāyāḥ parivartanmuhurmuhuḥ

44.119

saṃmūḍhaḥ kṣipatetyarthaṃ hastapādāvitatastataḥ || khaḍgāto
vāṃchate bhūmiṃ bhūmeḥ khaḍgāṃ punarmahīm

44.120

vivastro muktalajjaśca mūtraviṣṭhānulepitaḥ || yācamānaśca salilaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ

44.121

ciṃtayānaḥ svavittāni kasyaitāni mṛte mayi || paṃcāvaṭānkhanamānaḥ kālapāśena karṣitaḥ

44.122

mriyate paśyatāmeva gale ghurghurāvakṛt
jīvastṛṇajalūkeva dehāddehaṃ viśetkramāt

44.123

saṃprāpyottaramaṃśena dehaṃ tyajati pūrvakam || maraṇātprārthanā duḥkhamadhikaṃ hi vivekinaḥ

44.124

kṣaṇikaṃ maraṇe duḥkhamanaṃtaṃ prārthanākṛtam || jñātaṃ mayaitadadhunā mṛto bhavati yadguruḥ

44.125

na paraḥ prārthayedbhayastṛṣṇā lāghavakāraṇam || ādau
duḥkhaṃ tathā madhye ghnantye duḥkhaṃ ca dāruṇam

44.126

nisargātsarvabhūtānāmiti duḥkhaparaṃparā || kṣudhā ca sarvarogāṇāṃ vyādhiḥ śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ

44.127

sa cānyauṣadhilepena kṣaṇamātraṃ praśāmyati || kṣudracārdhervedanā tīvrā niḥśeṣabalakṛntanī

44.128

tayābhibhūto mriyate yathānyairvyādhi
bhinnaraḥ || rājño'bhimānamātraṃ hi mamaiva vidyate gṛhe

44.129

sarvamābharaṇaṃ bhāraṃ sarvamālepanaṃ mama || sarvaṃ pralāpitaṃ gītaṃ nityamunmattaceṣṭitam

44.130

ityevaṃ rājyasaṃbhogaiḥ kutaḥ saukhyaṃ vicārataḥ || nṛpāṇāṃ vyagracittānāmanyonyavijigīṣayā

44.131

prāyeṇa śrīmadālepānnahuṣādyā
mahānṛpāḥ || svargaṃ prāpyāpi patitāḥ kaḥ śriyo viṃdate sukham

44.132

uparyupari devānāmanyonyātiśaye sthitam || naraiḥ puṇyaphalaṃ svarge
mūlacchedena bhujyate

44.133

na cānyatkriyate karma so'tra doṣaḥ sudāruṇaḥ || chinnamūlataruryadvadavaśaḥ patate kṣitau

44.134

puṇyamūlakṣaye
tadbhatpātayaṃti divaukasaḥ || iti svarge'pi devānāṃ nāsti saukhyaṃ vicārataḥ

44.135

tathā nārakiṇāṃ duḥkhaṃ prasiddhaṃ kiṃ ca varṇyate || sthāvareṣvapi
duḥkhāni dāvāgnihimaśoṣaṇam

44.136

kuṭhāraiśchedanaṃ tīvraṃ valkalānāṃ ca takṣaṇam || parṇaśākhāphalānāṃ ca pātanaṃ caṃḍavāyunā

44.137

apamardaiśca satataṃ gajairvanyaiśca dehibhiḥ || tṛḍbubhukṣā ca sarpāṇāṃ krodho duḥkhaṃ ca dāruṇam

44.138

duṣṭānāṃ ghātanaṃ loke pāśena ca nibandhanam
evaṃ sarīsṛpāṇāṃ ca duḥkhaṃ mātarmuhurmuhuḥ

44.139

akasmājjanmamaraṇaṃ kīṭādīnāṃ tathāvidham || varṣāśītātapairduḥkhaṃ sukaṣṭaṃ mṛgapakṣiṇām

44.140

kṣuttṛṭkleśena mahatā saṃtrastāśca sadā mṛgāḥ || paśunāganikāyānāṃ śṛṇu duḥkhāni yāni ca

44.141

kṣuttṛṭchītādidamanaṃ vadhabandhanatāḍanam
nāsāpravedhanaṃ trāsaḥ pratodāṅkuśatāḍanam

44.142

veṇukuntādinigaḍamudgarāṅkuśatāḍanam || bhārodvahanasaṃkleśaṃ śikṣāyuddhādipīḍanam

44.143

ātmayūthaviyogaśca vane ca nayanādikam || durbhikṣaṃ durbhagatvaṃ ca mūrkhatvaṃ ca daridratā

44.144

adharottarabhāvaśca maraṇaṃ rāṣṭravibhramaḥ
anyonyābhibhavādduḥkhamanyonyātiśayātpunaḥ

44.145

anityatā prabhāvāṇāmucchryāṇāṃ ca pātanam || ityevamādibhirduḥkhairyasmāvyāptaṃ carācaram

44.146

nirayādimanuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedbudhaḥ || skandhātskandhaṃ nayedvāraṃ viśrāmaṃ manyatenyathā

44.147

tadvatsarvamidaṃ loke duḥkhaṃ duḥkhena śāmyati || evametajjagatsarvamanyonyātiśayocchritam

44.148

duḥkhairākulitaṃ jñātvā nirvedaṃ paramāṃprayāt || nirvedācca
virāgaḥ syādvirāgājjñānasaṃbhavaḥ

44.149

jñānena taṃ paraṃ jñātvā viṣṇuṃ muktimavāpnuyāt || nāhametāddaśe loke rameyaṃ janini kvacit

44.150

rājahaṃso yathā śuddhaḥ kākāmedhyapradarśakaḥ || śṛṇu mātaryatra saṃstho rameyaṃ nirupadravaḥ

44.151

avidyāyanamatyugraṃ nānākarmātiśākhinam
saṃkalpadaṃśamakaraṃ śokaharṣahimātapam

44.152

mohāṃdhakāratimiraṃ lobhavyālasarīsṛpam || viṣayānanyathādhvānaṃ kāmakrodhatrimokṣakam

44.162

tadatītya mahādurgaṃ praviṣṭo'smi mahadvanam || na tatpraviśya śocaṃti na prahṛṣyaṃti tadvidaḥ

44.164

na ca bibhyati keṣāṃcinnāsya bibhyati
kecana

44.165

tasminvane saptamahādrumāstu saptaiva nadyaśca phalāni sapta || saptāśramāḥ sapta samādhayaśca dīkṣāśca saitadaraṇyarūpam

44.166

paṃcavarṇāni divyāni caturvarṇāni kānicit || tridvivarṇaikavarṇāni puṣpāṇi ca phalāni ca

44.167

sṛjaṃtaḥ pādapāstatra vyāpya tiṣṭhanti tadvanam

44.168

sapta striyastatra vasaṃti satyastvavāṅmukhyo bhānumato bhavaṃti || ūrdhvaṃ rasānādatte prajābhyaḥ sarvāṃśca tāstattvataḥ kopi veda

44.169

saptaiva girayaścātra dhṛtaṃ yairbhuvanatrayam || nadyaśca saritaḥ sapta brahmavārivahāḥ sadā

44.160

tejaścābhayadānatvamadrohaḥ kauśalaṃ tathā || acāpalyam
krodhaḥ priyavādaśca saptamaḥ

44.161

ityete girayo jñeyāstasminvidyāvane sthitāḥ || dṛḍhaniścayastathā bhāsā samatā niyaho guṇaḥ

44.162-2

nirmamatvaṃ tapaścātra santoṣaḥ saptamo hṛdaḥ || bhagavadguṇavijñānādbhaktiḥ syātprathamā nadī

44.163

puṣpādipūjā dvitīyā tṛtīyā ca pradakṣiṇā
caturthī stutivāgrūpā pañcamī īśvarārpaṇā

44.164-2

ṣaṣṭhī brahmaikatāyoktā saptamī siddhireva ca || sapta nadyo'tra kathitā brahmaṇā parameṣṭhinā

44.165-2

brahmā dharmo yamaścāgniriṃdro varuṇa eva ca

44.166-2

dhanadaśca dhruvādīnāṃ saptakānarcayaṃtyamī || nadīnāṃ saṃgamastatra vaikuṃṭhasaṃmupahvare

44.167-2

ātmatṛptā yato yāṃti śāṃtā dāṃtāḥ parātparam || kecidrumāḥ striyaḥ kecitkecittattvavido'pare

44.168-2

saritaḥ kecidāhuḥ sma saptaiva jñānavittamāḥ || anapetavratakāmo'tra brahmacaryaṃ carāmi ca

44.169-2

brahmaiva samidhastatra brahmāgnirbrahma saṃstaraḥ || āpo brahma gururbrahma brahmacaryamidaṃ mama

44.170

etadevedṛśaṃ sūkṣmaṃ brahmacaryaṃ vidurbudhāḥ || guruṃ ca śṛṇu me mātayoṃ me vidyāprado'bhavat

44.171

ekaḥ śāstā na dvitīyo'sti śāstā hyaiva tiṣṭhanpuruṣaṃ praśāsti || tenābhiyuktaḥ praṇavādivodakaṃ yathā niyukto'smi tathācarāmi

44.172

eko gururnāsti tathā dvitīyo hṛdi sthitastamahaṃ tu bravīmi || yaṃ cāvamānyaiva guruṃ mukundaṃ parābhūtā dānavāḥ sarva eva

44.173

eko baṃdhurnāsti tato dvitīyo hṛdi sthitaṃ ta mahamanubravīmi || tenānuśiṣṭā bāṃdhavā baṃdhumaṃtaḥ saptarṣayaḥ sapta divi prabhāṃti

44.174

brahmacaryaṃ ca saṃsevyaṃ gārhasthyaṃ śṛṇu yāddaśam || patnī prakṛtirūpā me taccitto nāsmi karhicit

44.175

maccittā sā sadā mātarmama sarvārthasādhanī || ghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakca śrotraṃ ca paṃcamam

44.176

mano buddhiśca saptaite dīpyaṃte pāvakā mama || gaṃdho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśaśca paṃcamam

44.177

maṃtavyamatha boddhavyaṃ saptaitāḥ
samidho mama || hutaṃ nārāyaṇadhyānādbhuṃkte nārāyaṇaḥ svayam

44.178

evaṃvidhena yajñena yajāmyasmiṃ tamīśvaram || akāmayānasya ca sarvakāmo
bhavedviṣāṇasya ca sarvadoṣaḥ

44.179

na me svabhāveṣu bhavaṃti lepāstoyasya biṃdoriva puṣkareṣu || nityasya me naiva bhavaṃtyanityā nirīkṣamāṇa
sya bahusvabhāvāt

44.180

na sajjate karmasu bhogajālaṃ divīva sūryasya mayūkhajālam

44.181

evaṃvidhena putreṇa mā mātarduḥkhinī bhava
tatpadaṃ tvāṃ ca neṣyāmi na yatkṛtuśatairapi

44.182

iti putravacaḥ śrutvā vismitā itarābhavat || ciṃtayāmāsa yadyevaṃ vidvānmama suto haṭham

44.183

lokeṣu khyātimāyāti tato me syādyaśaḥ param || ityādi ciṃtayaṃtyāṃ ca rājanyāṃ bhagavānhariḥ

44.184

prahṛṣṭastasya tairvākyaiḥ
vismitaḥ prādurāsa ca || mūrteḥ svayaṃ viniṣkramya śaṃkhacakragadādharaḥ

44.185

jagadudbhāsayanbhāsā sūryakoṭisamaprabhaḥ || tato niṣpatya dharaṇīṃ
hṛṣṭaromāśrugadgadaḥ

44.186

mūrdhni baddhāṃjaliṃ dhīmānaitareyo'tha tuṣṭuve

44.187

namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi || pradyumnāyāniruddhāya namaḥ
saṃkarṣaṇāya ca

44.188

namo vijñānamātrāya paramānaṃdamūrtaye || ātmārāmāya śāṃtāya nivṛttadvaitahṛṣṭaye

44.189

ātmānaṃdānubhūtyaiva samyaktyaktormaye namaḥ || hṛṣīkeśāya mahate namaste'naṃtaśaktaye

44.190

vacasyuparate prāpyo ya eko manasā saha || anāmarūpacinmātraḥ so'vyānnaḥ
sadasatparaḥ

44.191

yasminnidaṃ yataścedaṃ tiṣṭhatyaiti jāyate || mṛnmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ

44.192

yaṃ na spṛśaṃti na vidurmanobuddhīṃ
driyāsavaḥ || aṃtarbahiśca vitataṃ vyomavatpraṇato'smyaham

44.193

deheṃdriyaprāṇamanodhiyo'mī yadaṃśabaddhāḥ pracaraṃti karmasu || naivānyadālohamiva prataptaṃ
sthāneṣu tairhṛṣṭapadena ete

44.194

caturbhiśca tribhirdvyābhyāmekadhā praṇamāmi tam || pūrvāparāparayuge śāstāraṃ paramīśvaram

44.195

hitvā gatī
mokṣakāmā yaṃ bhajaṃti daśātmakam || taṃ paraṃ satyamamalaṃ tvāṃ vayaṃ paryupāsmahe

44.196

oṃnamo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya vibhūtipataye
sakalasātvataparivṛḍhanikarakarakamalotpalakuḍmalopalālitacaraṇāraviṃdayugala paramaparameṣṭhinnamaste

44.197

tavāṅghirāsyaṃ vasudhāṃtriyugmaṃ nabhaḥ
śiraścaṃdravī ca netre || samastalokā jaṭharaṃ bhujāśca diśaścatasro bhagavannamaste

44.198

janmāni tāvaṃti na saṃti deva niṣpīḍya sarvāṇi ca
sarvakālam || bhūtāni yāvaṃti mayātra bhīme pītāni saṃsāramahāsamudre

44.199

saṃpacchilānāṃ himavanmaheṃdrakailāsamervādiṣu naiva tāhak
dehānānekānugṛhṇato me prātāsti saṃpanmahatī yatheśa

44.200

na saṃti te deva bhuvi pradeśā na yeṣu jāto'smi tathā vinaṣṭaḥ || bhūtvā mayā
yeṣu na jaṃtavaśca saṃbhakṣito vā na ca bhūtasaṃcaiḥ

First 200 of 254 passages. Read on

Linked texts (21)