Pramāṇa · Search · About · API

Kaumarikakhanda 45

Kaumārīkākhaṇḍa 45

Language
Sanskrit

Contents

45.1

cha || || nārada uvāca || || tato mayā sthāpite ca
sthāne kālāṃtareṇa ha || ciṃtitaṃ hṛdaye bhūyo dvijānugrahakāmyayā

45.2

vāsudevavihīnaṃ hi tīrthametanna rocate || asūryaṃ hi jagadyadvatsa hi bhūṣaṇa
bhūṣaṇam

45.3

yatra naiva hariḥ svāmī tīrthe gehe'tha mānase || śāstre vā tadasatsaṃvaṃ hāṃsaṃ tīrthaṃ na vāyasam

45.4

tasmātprasādya varadaṃ tīrthe'sminpuruṣo
ttamam || āneṣye kalayā sākṣādviśvānugrahakāmyayā

45.5

iti saṃciṃtya kauravya tato'haṃ cātra saṃsthitaḥ || jñānayogena yogīṃdraṃ śataṃ
varṣāṇyatoṣayam

45.6

aṣṭākṣaraṃ japanmaṃtraṃ saṃnigṛhyeṃdriyāṇi ca || vāsudevamayo bhūtvā sarvabhūtakṛpāparaḥ

45.7

evaṃ mayārādhyamāno garuḍaṃ
harirāsthitaḥ || gaṇakoṭiparivṛtaḥ pratyakṣaḥ samajāyata

45.8

tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā dattvāghyaṃ vidhivaddhareḥ || pratyavocaṃ praṇamyātha prabaddhakarasaṃ
puṭaḥ

45.9

śvetadvīpe purā dṛṣṭaṃ mayā rūpaṃ tava prabho || ajaṃ sanātanaṃ viṣṇo naranārāyaṇātmakam

45.10

tadrūpasya kalāmekāṃ sthāpayātra janārdana
yadi tuṣṭo'si me viṣṇo tadidaṃ kriyatāṃ tvayā

45.11

evaṃ mayā prārthito'tha provāca garuḍadhvajaḥ || evamastu brahmaputra yattvayābhīpsitaṃ hṛdi

45.12

tattathā bhavitā sarvamapyatrasthaṃ sadaiva hi || evamuktvā gate viṣṇau niveśya svakalāṃ prabho

45.13

mayā saṃsthāpito viṣṇurlokānugrahakā
myayā || yasmātsvayaṃ śvetadvīpanivāsthyatra hariḥ sthitaḥ

45.14

vṛddho viśvasya viśvākhyo vāsudevastataḥ smṛtaḥ || kārtike śuklapakṣe yā bhavatye
kādaśī śubhā

45.15

snānaṃ kṛtvā vidhānena toyaprasravaṇādiṣu || yorcayedacyutaṃ bhaktyā paṃcopacārapūjayā

45.16

upoṣya jāgaraṃ kuryādgītavādyaṃ
hareḥ puraḥ || kathāṃ vā vaiṣṇavīṃ kuryāddaṃbhakrodhavivarjitaḥ

45.17

dānaṃ dadyādyathāśaktyā niyato hṛṣṭamānasaḥ || anekabhavasaṃbhūtātkalmaṣādakhilādapi

45.18

mucyate'sau na saṃdeho yadyapi brahmaghātakaḥ || gāruḍena vimānena vaikuṃṭhaṃ padamāpnuyāt

45.19

kulānāṃ tārayetpārtha śatamekottaraṃ naraḥ
śraddhāyuktaṃ mudā yuktaṃ sotsāhaṃ saspṛhaṃ tathā

45.20

ahaṃkāravihīnaṃ ca snānaṃ dhūpādyulepanam || puṣpannaivedyasaṃyuktamarghadānasamanvitam

45.21

yāmeyāme mahābhaktyā kṛtārārtikasaṃyuktam || cāmarāhlādasaṃyuktaṃ bherīnādapuraskṛtam

45.22

purāṇaśrutisaṃpannaṃ bhaktinṛtyasamanvitam || vinidraṃ
kṣuttṛpāsvādaspṛhāhīnaṃ ca bhārata

45.23

tatpādasaurabhaghrāṇasaṃyuktaṃ viṣṇulabbhakam || sagītaṃ sārcanakaraṃ tatkṣetragamanānvitam

45.24

pādurodhena
saṃyuktaṃ brahmacaryasamanvitam || stutipāṭhena saṃyuktaṃ pādodakavibhūṣitam

45.25

satyānvitaṃ satyayogasaṃyuktaṃ puṇyavārtayā || paṃcaviṃśatibhiryuktaṃ
guṇairyo jāgaraṃ naraḥ || ekādaśyāṃ prakurvīta punarna jāyate bhuvi

45.26

atra tīrthavare pūrvamaitareya iti dvijaḥ || siddhiṃ prāpto mahābhāgo vāsudevaprasā
dataḥ

45.27

arjuna uvāca || || aitareyaḥ kasya putro nivāsaḥ kasya vā mune|| kathaṃ siddhimagāddhīmānvāsudevaprasādataḥ

45.28

nārada uvāca || || asminneva mama sthāne hārītasyānvaye'bhavat

45.29

māṃḍūkiriti viprāgryo vedavedāṃgapāragaḥ

45.30

tasyāsī
ditarā nāma bhāryā sādhvīguṇairyutā || tasyāmutpadyata sutastvaitareya iti smṛtaḥ

45.31

sa ca bālyātprabhṛtyeva prāgjanmandyanuśikṣitam || jajapa
maṃtraṃ tvaniśaṃ dvādaśākṣarasaṃjñitam

45.32

na śṛṇoti na vaktyeva manasāpi ca kiṃcana || evaṃprabhāvaḥ so'bhūcca bālye viprasutastadā

45.33

tato mūko'yamityeva nānopāyaiḥ prabodhitaḥ || pitrā yadā na kurute vyavahārāya mānasam

45.34

tato niścitya manasā jaḍoyamiti bhārata
anyāṃ vivāhayāmāsa dārānputrāṃstathādadhe

45.35

piṃgānāma ca sā bhāryā tasyāḥ putrāśca jajñire || catvāraḥ karmakuśalā vedavedāṃgavādinaḥ

45.36

yajñeṣu śāṃtihomeṣu dvijaiḥ sarvatra pūjitāḥ || aitareyopi nityaṃ ca trikālaṃ harimaṃdire

45.37

jajapa paramaṃ jāpyaṃ nānyatra kurute
śramam|| tato mātā nirīkṣyaiva sapatnītanayāṃstathā

45.38

dāryamāṇeṇa manasā tanayaṃ vākyamabravīt || kleśāyaiva ca jāto'si dhigme janma ca
jīvitam

45.39

nāryāstasyā nṛloke'tra varaivājanarvaniḥ sphuṭam || vimānitā yā bhartrā syānna putraḥ syādguṇairyutaḥ

45.40

piṃgeyaṃ kṛtapuṇyā vai yasyāḥ
putrā mahāguṇāḥ || vedavedāṃgatattvajñāḥ sarvatrābhyarcitā guṇaiḥ

45.41

tadahaṃ putra durbhāgyā mahīsāgarasaṃgame || nimajjiṣye varaṃ mṛtyurjīvite kiṃ phalaṃ
mama || tvamapyevaṃ mahāmaunī nanda bhakto hareśvaram

45.42

nārada uvāca || || iti māturvacaḥ śrutvā prahasannaitareyakaḥ

45.43

dhyātvā
muhūrtaṃ dharmajño mātaraṃ praṇato'bravīt || mātarmithyābhibhūtāsi ajñāne jñānavatyasi

45.44

aśocye śocasi śubhe śocye naivā'pi śocasi
dehasyāsya kṛte mithyāsaṃsāre kiṃ vimuhyasi

45.45

mūrkhācaritametaddhi manmāturucitaṃ na hi || anyatsaṃsārasāraṃ ca sāramanyacca mohi
tāḥ

45.46

prapaśyaṃti yathā rātrau khadyotaṃ dīpavatsthitam || yadidaṃ manyase sāraṃ śṛṇu tasyāpyasāratām

45.47

evaṃvidhaṃ hi mānuṣyamā
garbhāditi kaṣṭadam || asthipaṭṭatulāstambhe snāyubandhena yaṃtrite

45.48

raktamāṃsamadālipte viṇmūtradravyabhājane || keśaromatṛṇacchanne suvarṇa
tvaksudhūtake

45.49

vadanaikamahādvāre ṣaḍavākṣavibhūṣite || oṣṭhadvayakapāṭe ca tathā daṃtārgalānvite

45.50

nāḍīsvedapravāhe ca kālavaktrānala
sthite || evaṃvidhe gṛhe gehī jīvo nāmāsti śobhane

45.51

guṇatrayamayī bhāryā prakṛtistasya tatra ca || bodhāhaṃkārakāmāśca krodhalobhādayo'pi
ca

45.52

apatyānyasya hā kaṣṭamevaṃ mūḍhaḥ pravartate || tasya yoyo yathā mohastathā taṃ śṛṇu tattvataḥ

45.53

srotāṃsi yasya satataṃ prasavaṃti gire
riva || kaphamūtrādikānyasya kṛte dehasya muhyati

45.54

sarvāśucinidhānasya śarīrasya na vidyate || śucirekapradeśo'pi viṇmūtrasya dṛteriva

45.55

spṛṣṭvā svadehasrotāṃsi mṛttoyaiḥ śodhyate karaḥ || tathāpyaśucibhāṃḍasya na virajyati kiṃ naraḥ

45.56

kāyaḥ sugandhatoyādyairatnairatnenāpi
susaṃskṛtaḥ || na jahāti svakaṃ bhāvaṃ śvapucchamiva nāmitam

45.57

svadehāśucigaṃdhena na virajyati yo naraḥ || virāge kāraṇaṃ tasya kimanyadu
padiśyate

45.58

gandhalepāpanodārthaṃ śaucaṃ dehasya kīrttitam || dvayasyāpagamātpaścādbhāvaśuddhyā viśudhyati

45.59

gaṃgātoyena sarveṇa
mṛdbhāraiḥ parvatopamaiḥ || ā mṛtyorācarañchaucaṃ bhāvaduṣṭo na śudhyati

45.60

tīrthasnānaistapobhirvā duṣṭātmā naiva śudhyati || sveditaḥ kṣālita
stīrthe kiṃ śuddhiṃmadhigacchati

45.61

aṃtarbhāvapraduṣṭasya viśato'pi hutāśanam || na svargo nāpavargaśca dehanirddahanaṃ param

45.62

bhāvaśuddhiḥ
paraṃ śaucaṃ pramāṇaṃ sarvakarmasu || anyathāilaṃgyate kāṃtā bhāvena duhitā'nyathā

45.63

anyathaiva stanaṃ putraścitayatyanyathā patiḥ || cittaṃ viśo
dhayettasmātkimanyairbāhyaśodhanaiḥ

45.64

bhāvataḥ saṃviśuddhātmā svargaṃ mokṣaṃ ca viṃdati || jñānāmalāṃbhasā puṃsaḥ saddvairāgyamṛdā punaḥ

45.65

avidyārāgaraviṇmūtralepagaṃdhaviśodhanam || evametaccharīraṃ hi nisargādaśuci viduḥ

45.66

tvaṅmātrasāraniḥsāraṃ kadalīsārasaṃnibham || jñātvaivaṃ
doṣavaddehaṃ yaḥ prājñaḥ śithilībhavet

45.67

sa niṣkrāmati saṃsāre dṛḍhagrāhī sa tiṣṭhati || evametanmahākaṣṭaṃ janma duḥkhaṃ prakīrttitam

45.68

puṃsāmajñātadoṣeṇa nānākarmavaśena ca || yathā girivarākrāṃtaḥ kaścidduḥkhena tiṣṭhati

45.69

yathā jarāyuṇā dehī duḥkhaṃ tiṣṭhati
veṣṭitaḥ || patitaḥ sāgare yadvadduḥkhamāste samākulaḥ

45.70

garbhodakena siktāṃgastathā''ste vyākulaḥ pumān || lohakumbhe yathā
nyastaḥ pacyate kaścidagninā

45.71

garbhakumbhe tathā kṣitaḥ pacyate jaṭharāgninā || sūcībhiragnivarṇābhirvibhinnasya nirantaram

45.72

yadduḥkhaṃ
jāyate tasya tadvrbhe'ṣṭaguṇaṃ bhavet || ityetadgarbhaduḥkhaṃ hi prāṇināṃ parikīrttitam

45.73

carasthirāṇāṃ sarveṣāmātmagarbhāṇurūpataḥ || tatrasthasya ca
sarveṣāṃ janmanāṃ smaraṇaṃ bhavet

45.74

mṛtaścāhaṃ punarjāto jātaścāhaṃ punarmṛtaḥ || nānāyonisahasrāṇi mayā dṛṣṭānyanekadhā

45.75

adhunā
jātamātro'haṃ prāptasaṃskāra eva ca || tataḥ śreyaḥ kariṣyāmi yena garbho na saṃbhavot

45.76

adhyeṣyāmi harerjñānaṃ saṃsāravinivarttanam || evaṃ saṃciṃ
tayannāste mokṣopāyaṃ vicintayan

45.77

garbhātkoṭiguṇaṃ duḥkhaṃ jāyamānasya jāyate || garbhavāse smṛtiryāsītsā jātasya praṇaśyati

45.78

spṛṣṭamātrasya bāhyena vāyunā mūḍhatā bhavet || saṃmūḍhasya smṛtibhraṃśaḥ śīghraṃ saṃjāyate punaḥ

45.79

smṛtibhraṃśāttatastasya pūrvakarmavaśena ca || ratiḥ
saṃjāyate tūrṇaṃ jaṃtostatraiva janmani

45.80

rakto mūḍhaśca lokoyamakārye saṃpravartate || tatrātmānaṃ na jānāti na paraṃ na ca daivatam

45.81

na
śṛṇoti paraṃ śreyaḥ sati cakṣuṣi nekṣate || same pathi samairgacchanskhalatīva padepade

45.82

satyāṃ buddhau na jānāti bodhyamāno budhairapi || saṃsāre
kliśyate tena rāgamohavaśānugaḥ

45.83

garbhasmṛterabhāvena śāstramuktaṃ maharṣibhiḥ || tadduḥkhakathanārthāya svargamokṣaprasādhakam

45.84

ye śāstra
jñāne satyasminsarvakarmārthasādhake || na kurvantyātmanaḥ śreyastadatra paramadbhutam

45.85

avyaktendriyavṛttitvādbālye duḥkhaṃ mahatpunaḥ || icchannapi na
śaknoti vaktuṃ kartuṃ ca kiñcana

45.86

daṃtotthāne mahadduḥkhaṃ maulene vyādhinā tathā || bālarogaiśca vividhaiḥ pīḍā bālagrahairapi

45.87

tṛḍbubhu
kṣāparītāṃgaḥ kvacittiṣṭhati rāraṭan || viṇmūtrabhakṣaṇādyaṃ ca mohādbālaḥ samācaret

45.88

kaumāre karṇavedhena mātāpitrorvitāḍanaiḥ || akṣarādhyaya
nādyaiśca duḥkhaṃ syādguruśāsanāt

45.89

pramattendriyavṛttaiśca kāmarāgaprapīḍanāt || rāgodvṛttasya satataṃ kutaḥ saukhyaṃ hi yauvane

45.90

īrṣyayā suma
hadduḥkhaṃ mohādraktasya jāyate || mattasya kupitasyaiva rāgo doṣāya kevalam

45.91

na rātrau viṃdate nidrā kāmāgniparikheditaḥ || divāpi hi kutaḥ
saukhyamarthopārjanaciṃtayā

45.92

nārīṣu tvanubhūtāsu sarvadoṣāśrayāsu ca || viṇmūtrotsargasadṛśaṃ saukhyaṃ maithunajaṃ smṛtam

45.93

sanmānamapamā
nena viyogeneṣṭasaṃgamaḥ || yauvanaṃ jarayā grastaṃ kva saukhyamanupadravam

45.94

valīpalitakāyena śithilīkṛtavigrahaḥ || sarvakriyāsvaśaktaśca jarayā
jarjarīkṛtaḥ

45.95

strīpuṃsoryauvanaṃ rūpaṃ yadanyonyāśrayaṃ purā || tadevaṃ jarayā grastamubhayorapi na priyam

45.96

jarābhibhūtaḥpuruṣaḥ patnīputrādi
bāṃdhavaiḥ || aśaktatvādurācārairbhṛtyaiśca paribhūyate

45.97

dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca nām̐turo yataḥ || śaktaḥ sādhayituṃ tasmādyuvā dharmaṃ samācaret

45.98

vātapittakaphādīnāṃ vaiṣamyaṃ vyādhirucyate || vātādīnāṃ samūhaśca deho'yaṃ parikīrtitaḥ

45.99

tasmādvyādhimayaṃ jñeyaṃ śarīramidamā
tmanaḥ || rogairnānāvidhairyāṃti dehe duḥkhānyanekaṇaḥ

45.100

tāni na svātmavedyāni kimanyatkathayāmyaham || ekottaraṃ mṛtyuśatamasmindehe prati
ṣṭhitam

45.101

tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣāstvāgaṃtavaḥ smṛtāḥ || ye tvihāgaṃtavaḥ proktāste praśāmyanti bheṣajaiḥ

45.102

japahomapradānaiśca
kālamṛtyurna śāmyati || vividhā vyādhayaḥ śastāḥ sarpādyāḥ prāṇinastathā

45.103

viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām || pīḍitaṃ
sarparogadyairapi dhanvaṃtariḥ svayam

45.104

svasthīkartuṃ na śaknoti kālaprāptaṃ hi dehinam || nauṣadhaṃ na tapo maṃtrā na mitrāṇi na bāṃdhavāḥ

45.105

śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam || rasāyanatapojapyairyogasiddhairmahātmabhiḥ

45.106

kālamṛtyurapi prājñairnīyate nāpi saṃyutaiḥ
nāsti mṛtyusamaṃ duḥkhaṃ nāsti mṛtyusamaṃ bhayam

45.107

nāsti mṛtyusamastrāsaḥ sarveṣāmapi dehinām || sabhāryāputramitrāṇi rājyaiśvaryasukhāni
ca

45.108

ābaddhāni snehapāśairmṛtyuḥ sarvāṇi kṛṃtati || kiṃ na paśyasi mātastvaṃ sahasrasyāpi madhyataḥ

45.109

janāḥ śatāyuṣaḥ paṃca
bhavaṃti na bhavanti vā || aśītikā vipadyante kecitsaptatikā narāḥ

45.110

paramāyuḥ sthitā ṣaṣṭiścaṣṭasyasti na niścitam || tasya yāvaddrave
dāyurdehinaḥ pūrvakarmabhiḥ

45.111

tasyārdhamāyuṣo rātrirharate mṛtyurūpiṇī || bālabhāvena mohena vārdhake jarayā tathā

45.112

varṣāṇāṃ viṃśati
ryāti dharmakāmārthavarjitaḥ || āgantukairbhayaiḥ puṃsāṃ vyādhiśokairanekadhā

45.113

hriyateddhaṃ hi tatrāpi yaccheṣaṃ taddhi jīvitam || jīvitāṃte
ca maraṇaṃ mahāghoramavāpnuyāt

45.114

jāyate yonikoṭīṣu mṛtaḥ karmavaśātpunaḥ || dehabhedena yaḥ puṃsāṃ viyogaḥ karmasaṃkhyayā

45.115

maraṇaṃ
tadvinirdiṣṭaṃ na nāśaḥ paramārthataḥ || mahātamaḥpraviṣṭasya cchidyamāneṣu marmasu

45.116

yadduḥkhaṃ maraṇaṃ jaṃtorna tasyehopamā kvacit || hā tāta
mātarhā kāṃte kraṃdatyevaṃ suduḥkhitaḥ

45.117

maṇḍūka iva sarpeṇa gīryate mṛtyunā janaḥ || bāṃdhavaiḥ saṃparityaktaḥ priyaiśca parivāritaḥ

45.118

niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca mukhena pariśuṣyatā || caturaṃteṣu khaṭvāyāḥ parivartanamuhurmuhuḥ

45.119

saṃmūḍhaḥ kṣipatetyarthaṃ hastapādāvitastataḥ || khadvāto
vāṃchate bhūmiṃ bhūmeḥ khadvāṃ punarmahīm

45.120

vivastro muktalajjaśca viṣṭhānulepitaḥ || yācamānaśca salilaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālukaḥ

45.121

ciṃtayānaḥ svavittāni kasyaitāni mṛte mayi || paṃcāvaṭānvanamānaḥ kālapāśena karṣitaḥ

45.122

mriyate paśyatāmeva gale ghurghurarāvakṛt
jīvastṛṇajalūkeva dehāddehaṃ viśetkramāt

45.123

saṃprāpyottaramaṃśena dehaṃ tyajati pūrva kam || maraṇātprārthanā duḥkhamadhikaṃ hi vivekinaḥ

45.124

kṣaṇikaṃ maraṇe duḥkhamanaṃtaṃ prārthanākṛtam || jñātaṃ mayaitadadhunā mṛto bhavati yadduruḥ

45.125

na paraḥ prārthayedyastuṣṇā lāghavakāraṇam || ādau
duḥkhaṃ tathā madhye hyantye duḥkhaṃ ca dāruṇam

45.126

nisargātsarvabhūtānāmiti duḥkhaparaṃparā || kṣudhā ca sarvarogāṇāṃ vyādhiḥ śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ

45.127

sa cānnauṣadhilepena kṣaṇamātraṃ praśāmyati || kṣuddyāgherveṃdanā tīvrā niḥśeṣabalakṛntanī

45.128

tayābhibhūto mriyate yathānyairvyādhi
bhirnaraḥ || rājño'bhimānamātraṃ hi mamaiva vidyate gṛhe

45.129

sarvamābharaṇaṃ bhāraṃ sarvamālepanaṃ mama || sarvaṃ pralāpitaṃ gītaṃ nityamunmattaceṣṭitam

45.130

ityevaṃ rājyasaṃbhogaiḥ kutaḥ saukhyaṃ vicārataḥ || nṛpāṇāṃ vyagracittānāmanyonyavijigīṣayā

45.131

prāyeṇa śrīmadālepānnahuṣādyā
mahānṛpāḥ || svargaṃ prāpyāpi patitāḥ kaḥ śriyo viṃdate sukham

45.132

uparyupari devānāmanyonyātiśaye sthitam || naraiḥ puṇyaphalaṃ svarge
mūlacchedena bhujyate

45.133

na cānyatkriyate karma so'tra doṣaḥ sudāruṇaḥ || chinnamūlataruryadvadvaśaḥ patate kṣitau

45.134

puṇyamūlakṣaye
tadvatpātayaṃti divaukasaḥ || iti svargepi devānāṃ nāsti saukhyaṃ vicārataḥ

45.135

tathā nārakiṇāṃ duḥkhaṃ prasiddhaṃ kiṃ ca varṇyate || sthāvareṣvapi
duḥkhāni dāvāgnihimaśoṣaṇam

45.136

kuṭhāraiśchedanaṃ tīvraṃ valkalānāṃ ca takṣaṇam || parṇaśākhāphalānāṃ ca pātanaṃ caṃḍavāyunā

45.137

apamardaśca satataṃ gajairanyaiśca dehibhiḥ || tṛḍbubhukṣā ca sarpāṇāṃ krodho duḥkhaṃ ca dāruṇam

45.138

duṣṭānāṃ ghātanaṃ loke pāśena ca nibandhanam
evaṃ sarīsṛpāṇāṃ ca duḥkhaṃ mātarmuhurmuhuḥ

45.139

akasmājjanmamaraṇaṃ kīṭādīnāṃ tathāvidham || varṣāśītātapaiṭuḥkhaṃ sukaṣṭaṃ mṛgapakṣiṇām

45.140

kṣuttṛṭkleśena mahatā saṃtrastāśca sadā mṛgāḥ || paśunāganikāyānāṃ śṛṇu duḥkhāni yāni ca

45.141

kṣuttṛṭkṣītādidamanaṃ vadhabandhanatāḍa
nam || nāsāpravedhanaṃ trāsaḥ pratodāṃkuśatāḍanam

45.142

veṇukuntādinigaḍamudgarā'ṅkuśatāḍanam || bhārodvahanasaṃkleśaṃ śikṣāyuddhādipīḍanam

45.143

ātmayūthaviyogaśca vane ca nayanādikam || durbhikṣaṃ durbhagatvaṃ ca mūrkhatvaṃ ca daridratā

45.144

adharottarabhāvaśca maraṇaṃ rāṣṭravi
bhramaḥ || anyonyābhibhavādduḥkhamanyonyātiśayātpunaḥ

45.145

anityatā prabhāvāṇāmucchrāyāṇāṃ ca pātanam || ityevamādibhirduḥ khairyasmā
dvyāptaṃ carācaram

45.146

nirayādimanuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedvudhaḥ || skandhātskandhaṃ nayedbhāraṃ viśrāmaṃ manyatenyathā

45.147

tadvatsarvamidaṃ
loke duḥkhaṃ duḥkhena śāmyati || evametajjagatsarvamanyonyātiśayocchritam

45.148

duḥkhairākulitaṃ jñātvā nirvedaṃ paramāṃpnuyāt || nirvedācca
virāgaḥ syādvirāgājjñānasaṃbhavaḥ

45.149

jñānena taṃ paraṃ jñātvā viṣṇuṃ muktimavāpnuyāt || nāhametādṛśe loke rameyaṃ janani kvacit

45.150

rājahaṃso yathā śuddhaḥ kākāmedhyapradarśakaḥ || śṛṇu mātaryatra saṃstho rameyaṃ nirupadravaḥ

45.151

avidyāyanamatyugraṃ nānākarmātiśākhinam
saṃkalpadaṃśamakaraṃ śokaharṣahimātapam

45.152

mohāṃdhakāratimiraṃ lobhavyālasarīsṛpam || viṣayānanyathādhvānaṃ kāmakrodhavimokṣakam

45.153

tadatītya mahādurgaṃ praviṣṭo'smi mahadvanam || na tatpraviśya śocaṃti na praiduṣyaṃti tadvidaḥ

45.154

na ca bibhyati keṣāṃcittrāsya bibhyati
kecana

45.155

tasminvane saptamahādrumāstu saptaiva nadyaśca phalāni sapta || saptāśramāḥ sapta samādhayaśca dīkṣāśca saptaitadaraṇyarūpam

45.156

paṃcavarṇāni divyāni caturvarṇāni kānicit || tridvivarṇaikavarṇāni puṣpāṇi ca phalāni ca

45.157

sṛjaṃtaḥ pādapāstatra vyāpya tiṣṭhanti tadva
nam

45.158

sapta striyastatra vasanti satyastvavāṅmukyo bhānumato bhavaṃti || ūrdhvaṃ rasānādadate prajābhyaḥ sarvāśca tāstattvataḥ kopi veda

45.159

saptaiva girayaścātra dhṛtaṃ yairbhuvanatrayam || nadyaśca saritaḥ sapta brahmavārivahāḥ sadā

45.160

tejaścābhayadānatvamadrohaḥ kauśalaṃ tathā || acāpalyama
thākrodhaḥ priyavādaśca saptamaḥ

45.161

ityete girayo jñeyāstasminvidyāvane sthitāḥ || dṛḍhaniścayastathā bhāsā samatā nigraho guṇaḥ

45.162

nirmamatvaṃ tapaścātra santoṣaḥ saptamo hṛdaḥ || bhagavadguṇavijñānādbhaktiḥ syātprathamā nadī

45.163

puṣpādipūjā dvitīyā tṛtīyā ca pradakṣiṇā
caturthī stutivāgrūpā pañcamī īśvarārpaṇā

45.164

ṣaṣṭhī brahmaikatā proktā saptamī siddhireva ca || sapta nadyo'tra kathitā brahmaṇā parameṣṭhinā

45.165

brahmā dharmo yamaścāgniriṃdro varuṇa eva ca

45.166

dhanadaśca dhruvādīnāṃ saptakānarcayantyamī || nadīnāṃ saṃgamastatra vaikuṃṭhaṃsamupahvare

45.167

ātmatṛptā yato yāṃti śāṃtā dāṃtāḥ parātparam || keciddrumāḥ striyaḥ kecitkecittattvavido'pare

45.168

saritaḥ kecidāhuḥ sma saptaiva jñāna
vittamāḥ || anapetavratakāmo'tra brahmacaryaṃ carāmi ca

45.169

brahmaiva samidhastatra brahmāgnirbrahma saṃstaraḥ || āpo brahma gururbrahma brahmacaryamidaṃ mama

45.170

etadvevdṛśaṃ sūkṣmaṃ brahmacaryaṃ vidurbudhāḥ || guruṃ ca śṛṇu me mātaryo me vidyāprado'bhavat

45.171

ekaḥ śāstā na dvitīyo'sti śā
stā hṛdyeva tiṣṭhanpuruṣaṃ praśāsti || tenābhiyuktaḥ praṇavādivodakaṃ yathā niyuktosmi tathācarāmi

45.172

eko gururnāsti tathā dvitīyo
hṛdi sthitastamahaṃ nu bravīmi || yaṃ cāvamānyaiva guruṃ mukundaṃ parābhūtā dānavāḥ sarva eva

45.173

eko baṃdhurnāsti tato dvitīyo hṛdi sthitaṃ ta
mahamanubravīmi || tenānuśiṣṭā bāṃdhavā baṃdhumaṃtaḥ saptarṣayaḥ sapta divi prabhāṃti

45.174

brahmacaryaṃ ca saṃsevyaṃ gārhasthya śṛṇu yādṛśam || patnī prakṛ
tirūpā me taccitto nāsmi karhicit

45.175

maccittā sā sadā mātarmama sarvārthasādhanī || ghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakca śrotraṃ ca paṃcamam

45.176

mano buddhiśca saptaite dīpyaṃte pāvakā mama || gaṃdho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśaśca paṃcamam

45.177

maṃtavyamatha boddhavyaṃ saptaitāḥ
samidho mama || hutaṃ nārāyaṇadhyānādbhuṃkte nārāyaṇaḥ svayam

45.178

evaṃvidhena yajñena yajāmyasmiṃ tamīśvaram || akāmayānasya ca sarvakāmo
bhavedviṣāṇasya ca sarvadoṣaḥ

45.179

na me svabhāveṣu bhavaṃti lepāstoyasya biṃdoriva puṣkareṣu || nityasya me naiva bhavaṃtyanityā nirīkṣamāṇa
sya bahusvabhāvāt

45.180

na sajjate karmasu bhogajālaṃ divīva sūryasya mayūkhajālam

45.181

evaṃvidhena putreṇa mā mātarduḥkhinī bhava
tatpadaṃ tvāṃ ca neṣyāmi na yatkratuśatairapi

45.182

iti putravacaḥ śrutvā vismitā itarābhavat || ciṃtayāmāsa yadyevaṃ vidvānmama suto dṛḍham

45.183

lokeṣu khyātimāyāti tato me syādyaśaḥ param || ityādi ciṃtayaṃtyāṃ ca rajanyāṃ bhagavānhariḥ

45.184

prahṛṣṭastasya tairvākyai
rvismitaḥ prādurāsa ca || mūrteḥ svayaṃ viniṣkramya śaṃkhacakragadādharaḥ

45.185

jagadudbhāsayanbhāsā sūryakoṭisamaprabhaḥ || tato niṣpatya dharaṇīṃ
hṛṣṭaromāśrugadgadaḥ

45.186

mūrdhni baddhāṃjaliṃ dhīmānaitareyo'tha tuṣṭuve

45.187

namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi || pradyumnāyāniruddhāya namaḥ
saṃkarṣaṇāya ca

45.188

namo vijñānamātrāya paramānaṃdamūrtaye || ātmārāmāya śāṃtāya nivṛttadvaitadṛṣṭaye

45.189

ātmānaṃdānubhūtyaiva samya
ktyaktormaye namaḥ || hṛṣīkeśāya mahate namaste'naṃtaśaktaye

45.190

vacasyuparate prāpyo ya eko manasā saha || anāmarūpacinmātraḥ so'vyānnaḥ
sadasatparaḥ

45.191

yasminnidaṃ yataścedaṃ tiṣṭhatyepaiti jāyate || mṛnmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ

45.192

yaṃ na spṛśaṃti na vidurmanobuddhīṃ
driyāsavaḥ|| aṃtarbahiśca vitataṃ vyomavatpraṇato'smyaham

45.193

deheṃdriyaprāṇamanodhiyo'mī yadaṃśabaddhāḥ pracaraṃti karmasu || naivānyadālohamiva prataptaṃ
sthāneṣu taddṛṣṭapadena ete

45.194

caturbhiśca tribhirdvābhyāmekadhā praṇamāmi tam || pūrvāparāparayuge śāstāraṃ paramīśvaram

45.195

hitvā gatī
rmokṣakāmā yaṃ bhajaṃti daśātmakam || taṃ paraṃ satyamamalaṃ tvāṃ vayaṃ paryupāsmahe

45.196

oṃnamo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya vibhūtipataye
sakalasātvataparivṛḍhanikarakarakamalotpalakuṅkalopalālitacaraṇāraviṃdayugala paramaparameṣṭhinnamaste

45.197

tavāgnirāsyaṃ vasudhāṃghri hisyugmaṃ nabhaḥ
śiraścaṃdraravī ca netre || samastalokā jaṭharaṃ bhujāśca diśaścatasro bhagavannamaste

45.198

janmāni tāvaṃti na saṃti deva niṣpīḍya sarvāṇi ca
sarvakālam || bhūtāni yāvaṃti mayātra bhīme pītāni saṃsāramahāsamudre

45.199

saṃpacchilānāṃ himavanmaheṃdrakailāsamervādiṣu naiva tādṛk
dehānanekānanugṛhṇato me prāptāsti saṃpannamahatī yatheśa

45.200

na saṃti te deva bhuvi pradeśā na yeṣu jāto'smi tathā vinaṣṭaḥ || bhūtvā mayā
yeṣu na jaṃtavaśca saṃbhakṣito vā na ca bhūtasaṃghaiḥ

First 200 of 254 passages. Read on

Linked texts (20)