Naradapurana 1.121
Nāradapurāṇa 1.121
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.121.117 — 1 part
1.121.1
sanātana uvāca
atha vratāni dvādaśyāḥ kathayāmi tavānagha /
yāni kṛtvā naro loke viṣṇoḥ priyataro bhavet //
1.121.2
caitrasya śukladvādaśyāṃ madanavratamācaret /
sthāpayedavraṇaṃ kuṃbhaṃ sitatandulapūritam //
1.121.3
nānāphalayutaṃ tadvadikṣudaṇḍasamanvitam /
sitavastrayugacchannaṃ sitacandanacarccitam //
1.121.4
nānābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyaṃ svaśaktitaḥ /
tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet //
1.121.5
tatra saṃpūjayeddevaṃ kāmarūpiṇamacyutam /
gandhādyairupacāraistu sopavāso pare 'hani //
1.121.6
punaḥ prātaḥ samabhyarcya brāhmaṇāya nivedayet /
brahmaṇānbhojayeccaiva tebhyo dadyācca dakṣiṇām //
1.121.7
varṣamevaṃ vrataṃ kṛtvā ghṛtadhenusamanvitām /
śayyāṃ tu dadyādgurave sarvopaskarasaṃyutām //
1.121.8
kāñcanaṃ kāmadevaṃ ca śuktāṃ gāṃ ca payasvinīm /
vāsobhirdvijadāṃpatyaṃ pūjayitvā samarpayet //
1.121.9
prīyatāṃ kāmarūpī me harirityevamuccaran /
yaḥ kuryādvidhinānena madanadvādaśīvratam //
1.121.10
sa sarvapāpanirbhuktaḥ prāpnoti harisāmyatām /
asyāmeva samuddiṣṭaṃ bhartṛdvādaśikāvratam //
1.121.11
svāstṛtāṃ tatra śayyāṃ tu kṛtvātra śrīyutaṃ harim /
saṃsthāpya maṇḍapaṃ puṣpaistaduparpyupakalpayet //
1.121.12
tataḥ saṃpūjya gandhādyairvratī jāgaraṇaṃ niśi /
nṛtyavāditragītādyaistataḥ prātaḥ pare 'hani //
1.121.13
saśayyaṃ śrīhariṃ haimaṃ dvijagryāya nivedayet /
dvijānsaṃbhojya visṛjaddakṣiṇābhiḥ pratoṣitān //
1.121.14
evaṃ kṛtavratasyāpi dāṃpatyaṃ jāyate sthiram /
saptajanmasu bhuṅkte ca bhogān lokadvayepsitān //
1.121.15
vaiśākhaśukladvādaśyāṃ sopavāso jitendriyaḥ /
saṃpūjya mādhavaṃ bhaktyā gandhādyairupacārakaiḥ //
1.121.16
pakkānnaṃ tṛptijanakaṃ madhuraṃ sodakuṃbhakam /
viprāya dadyādvidhivanmādhavaḥ prīyatāmiti //
1.121.17
dvādaśyāṃ jyeṣṭhaśuklāyāṃ pūjayitvā trivikramam /
gandhādyairmadhurānnāḍhyaṃ karaka vinivedayet //
1.121.18
vratī dvijāya tatpaścādekabhaktaṃ samācaret /
vratenānena saṃtuṣṭo devadevastrivikramaḥ //
1.121.19
dadāti vipulānbhogānante mokṣaṃ ca nārada /
āṣāḍhaśukladvādaśyāṃ dvijāndvādaśa bhojayet //
1.121.20
madhurānnena tānpūjya pṛthaggandhādikaiḥ kramāt /
tabhyo vāsāṃsi daṇḍāṃśca brahmasūtrāṇi mudrikāḥ //
1.121.21
pātrāṇi ca dadedbhaktyā viṣṇumeṃ prīyatāmiti /
dvādaśyāṃ tu nabhaḥśukle śrīdharaṃ pūjayedvratī //
1.121.22
gandhādyaistatparo bhaktyā dadhibhaktairdvijottamān /
saṃbhojya dakṣiṇā raupyāṃ datvā natvā visarjjayet //
1.121.23
vratenānena deveśaḥ śrīdharaḥ prīyatāmiti /
dvādaśyāṃ nabhasyaśukle vratī saṃpūjya vāmanam //
1.121.24
tadagre bhojayedviprānpāyasairdvādaśaiva ca /
sauvarṇī dakṣiṇāṃ datvā viṣṇuprītikaro bhavet //
1.121.25
dvādaśyāmiṣaśuklāyāṃ padmanābhaṃ samarcayet /
gandhādyairupacāraistu tadagre bhojayeddvijān //
1.121.26
madhurānnena vastrāḍhyāṃ sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ dadet /
vratenaitena saṃtuṣṭaḥ padmanābho dvijottama //
1.121.27
śvetadvīpagatiṃ dadyāddehabhogāṃśca vāñchitān /
kārtike kṛṣṇapakṣe tu govatsadvādaśīvratam //
1.121.28
tatra vatsayutāṃ gāṃ tu samālikhya sugandhibhiḥ /
candanādyaistathā puṣpamālābhiḥ prārcya tāmrake //
1.121.29
pātre puṣpākṣatatilairarghyaṃ kṛtvā vidhānataḥ /
pradadyātpādamūle 'syā mantreṇānena nārada //
1.121.30
kṣīrodārṇavasaṃbhūte surāsuranamaskṛte /
sarvadevamaye devi sarvadevairalaṅkṛte //
1.121.31
mātarmātargavāṃ mātargṛhāṇārghyaṃ namo 'stu te /
tato māṣādisaṃsiddhānvaṭakāṃśca nivedayet //
1.121.32
evaṃ pañca daśaikaṃ vā yathāvibhavamātmanaḥ /
surabhi tvaṃ jaganmātā nityaṃ viṣṇupade sthitā //
1.121.33
sarvadevamaye grāsaṃ mayā dattamimaṃ grasa /
sarvadevamaye devi sarvadevairalaṅkṛte //
1.121.34
mātarmamābhilaṣitaṃ saphalaṃ kuru nandinī /
taddine tailapakvaṃ ca sthālīpakvaṃ dvijottama //
1.121.35
gokṣīraṃ goghṛtaṃ caiva dadhi takraṃ ca varjayet /
dvādaśyāmūrjaśuklāyāṃ devaṃ dāmodaraṃ dvija //
1.121.36
samabhyarcyopacāraistu gandhādyaiḥ susamāhitaḥ /
tadagre bhojayedviprānpakvānnenārkasaṃkhyakān //
1.121.37
tataḥ kuṃbhānapāṃpūrṇānvastrācchannānsamarcitān /
sapūgamodakasvarṇāṃstebhyaḥ prītyā samarpayet //
1.121.38
evaṃ kṛte priyo viṣṇorjāyate 'khilabhogabhuk /
dehānte viṣṇusāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ //
1.121.39
nīrājanavrataṃ cātra gaditaṃ tannibodha me /
suptotthitaṃ jagannāthamalaṅkṛtya niśāgame //
1.121.40
alaṅkṛto navaṃ vahnimutpādyābhyarcya mantrataḥ /
hutvā tatra samuddīpte raupya dīpikayā mune //
1.121.41
gandhapuṣpādyarcitayā janairnīrājayeddharim /
tatraivānugatāṃ lakṣmīṃ brahmāṇīṃ caṇḍikāṃ tathā //
1.121.42
ādityaṃ śaṅkaraṃ gaurīṃ yakṣaṃ gaṇapatiṃ grahān /
mātṝḥ pitṝnnagānnāgānsarvānnīrājayetkramāt //
1.121.43
gavāṃ nīrājanaṃ kuryānmahiṣyādeśca maṇḍalam /
namo jayeti śabdaiśca ghaṇṭāśaṅkhā diniḥsvanaiḥ //
1.121.44
siṃdūrāliptaśṛṅgāṇāṃ citrāṅgāṇāṃ ca varṇakaiḥ /
gavāṃ kolāhale vṛtte nīrājanamahotsave //
1.121.45
turagāṃllakṣaṇopetām gajāṃśca madaviplutān /
rājacihnāni sarvāṇi cchatrādīni ca nārada //
1.121.46
rājā purodhasā sārdhaṃ mantribhṛtyaparaḥ saraḥ /
pūjayitvā yathānyāyaṃ nīrajya svayamādarāt //
1.121.47
śaṅkhatūryādighoṣaiśca nānāratnavinirmite /
siṃhāsane nave kḷpte tiṣṭhetsamyagalaṅkṛtaḥ //
1.121.48
tataḥ sulakṣaṇairyuktā veśyā vātha kulāṅganā /
śīrṣopari naredrasya tayā nīrājayecchanaiḥ //
1.121.49
evameṣā mahāsāṃtiḥ kartavyā prativatsaram /
rājñā vittavatānyena varṣamārogyamicchatā //
1.121.50
yeṣāṃ rāṣṭre pure grāme kriyate śāntiruttamā /
nīrājanābhidhā vipra tadrogā yānti saṃkṣayam //
1.121.51
dvādaśyāṃ mārgaśuklāyāṃ sādhyavratamanuttamam /
manobhavastathā prāṇo naro yātaśca vīryavān //
1.121.52
citirhayo nṛpaścaiva haṃso nārāyaṇastathā /
vibhuścāpi prabhuścaiva sādhyā dvādaśa kīrtitāḥ //
1.121.53
pūjayedgandhapuṣpādyairetāṃstandulakalpitān /
tato dvijāgryānsaṃbhojya dvādaśātra sudakṣiṇāḥ //
1.121.54
datvā tebhyastu visṛjetprīyānnārayaṇastviti /
etasyāmeva viditaṃ dvādaśādityasaṃjñitam //
1.121.55
vrataṃ tatrārcayeddhīmānādityāndvādaśāpi ca /
dhātāmitror'yamā pūṣā śakroṃ'śo varuṇo bhagaḥ //
1.121.56
tvaṣṭā vivasvānsavitā viṣṇurdvādaśa īritāḥ /
pratimāsaṃ tu śuklāyāṃ dvādaśyāmarcya yatnataḥ //
1.121.57
varṣaṃ nayedvratānte tu pratimā dvādaśāpi ca /
haimīḥ saṃpūjya vidhinā bhojayitvā dvijottamān //
1.121.58
madhurānnaiḥ susatkṛtya pratyekaṃ cārpayedvratī /
eva vrataṃ naraḥ kṛtvā dvādaśādityasaṃjñakam //
1.121.59
sūryalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogāṃścaraṃ tataḥ /
jāyate bhuvi dharmātmā mānuṣye rogavarjitaḥ //
1.121.60
tato vratasya puṇyena punareva labhedvratam /
tatpuṇyena ravenbhitvā maṇḍalaṃ dvijasattama //
1.121.61
nirañjanaṃ nirā kāraṃ nirdvandvaṃ brahma cāpnuyāt /
atraivākhaṇḍasaṃjñaṃ ca vratamukta dvijottama //
1.121.62
mūrtiṃ nirmāya sauvarṇīṃ janārdanasamāhvayām /
abhyarcya gandhapuṣpādyaistadagre bhojayeddvijān //
1.121.63
dvādaśa pratimāsaṃ tu naktāśīḥ syājjitendriyaḥ /
tataḥ samānte tāṃ mūrtiṃ samabhyarcya vidhānataḥ //
1.121.64
gurave dhenusahitāṃ dadyātsaṃprārthayettathā /
śatajanmasu yatkiñcinmayākhaṇḍavrataṃ kṛtam //
1.121.65
bhagavaṃstvatprasādena tadakhaṇḍamihāstu me /
tataḥ saṃbhojya viprāgryānsakhaṇḍāḍhyaistu pāyasaiḥ //
1.121.66
dvādaśaiva hi sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ pradadennamet /
iti kṛtvā vrataṃ vipra prīṇayitvā janārdanam //
1.121.67
sauvarṇena vimānena yāti viṣṇoḥ paraṃ padam /
pauṣasya kṛṣṇadvādaśyāṃ rūpavratamudīritam //
1.121.68
daśamyāṃ vidhivatsnātvā gṛhṇīyādgomayaṃ vratī /
śvetāyā vaikavarṇāyā antarikṣagataṃ dvija //
1.121.69
aṣṭottaraśataṃ tena piṇḍikāḥ kalpya nārada /
śoṣayedātape dhṛtvā pātre tāmre 'tha mṛnmaye //
1.121.70
ekādaśyāṃ sopavāsaḥ samabhyarcya vidhānataḥ /
sauvarṇīṃ pratimāṃ viṣṇorniśāyāṃ jāgaraṃ caret //
1.121.71
sumaṅgalairgītavādyaiḥ stotrapāṭhairjapādibhiḥ /
tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ tilapātropari sthitām //
1.121.72
aṃbupūrṇe ghaṭe nyasya pūjayedupacārakaiḥ /
tato 'gniṃ navamutpādya kāṣṭhasaṃgharṣaṇādibhiḥ //
1.121.73
taṃ samabhyarcya vidhivadekaikāṃ piṇḍikāṃ sudhīḥ /
homayetsatilājyāṃ ca dvādaśākṣaravidyayā //
1.121.74
vaiṣṇavyātha ca pūraṇāṃ ca śatamaṣṭottara tataḥ /
bhojayetpāyasairviprānprītyā susnigdhamānasaḥ //
1.121.75
sahitāṃ ca ghaṭenaiva pratimāṃ gurava'peyet /
viprebhyo dakṣiṇāṃ śaktyā datvā natvā visarjayet /
naro vā yadi vā nārī vrataṃ kṛtvaivamādarāt //
1.121.76
labhate rūpasaubhāgyaṃ nātra kāryā vicāraṇā /
sahasye śuklapakṣe tu sujanmadvādaśīvratam //
1.121.77
snātvā vidhānena gṛhṇoyādvārṣikavratam /
pītvā gaśṛṅgavāryādau tāṃ ca kṛtvā pradakṣiṇam //
1.121.78
pratimāsaṃ tataḥ śukledvādaśyāṃ dānamācaret /
ghṛtaprasthaṃ taccatuṣkaṃ kramādvīheryavasya ca //
1.121.79
dviraktikaṃ hema tilāḍhakārddhaṃ payasāṃ ghaṭam /
raupyasya māṣamekaṃ ca tṛptikṛnmiṣṭapakvakam //
1.121.80
chatraṃ māṣārdhahemnaśca prasthaṃ phaāṇitamuttamam /
candanaṃ palikaṃ vastraṃ pañcahastonmitaṃ tanum //
1.121.81
evaṃ tu māsikaṃ dānaṃ kṛtvā prāśya yathākramam /
gomūtraṃ jalamājyaṃ vā paktvā śākaṃ caturvidham //
1.121.82
dadhiyuktaṃ ca yāvānnaṃ tilājyaṃ śarkarānvitām /
darbhāṃbukṣīramuditaṃ prāśanaṃ pratimāsikam //
1.121.83
evaṃ kṛtavrato varṣaṃ sauvarṇīṃ pratimāṃ raveḥ /
kṛtvā vai tāmrapātrasthāṃ nyasyābhyarcya vidhānataḥ //
1.121.84
gurave dhenusahitāṃ pratyarpya praṇametpuraḥ /
viprāndrādaśa saṃbhojya tebhyo dadyācca dakṣiṇām //
1.121.85
evaṃ kṛtavrato vipra janmāpnotyuttame kule /
nirogo dhanadhānyāḍhyo bhaveccāvikaledriyaḥ //
1.121.86
māghasya śukladvādaśyāṃ śālagrāmaśilāṃ dvija /
abhyacya vidhivadbhaktyā suvarṇaṃ tanmukhe nyaset //
1.121.87
tāṃ sthāpya raupyapātre tu sitavastrayugāvṛtām /
pradadyādvedaviduṣe taṃ hi saṃbhojayettataḥ //
1.121.88
pāyasānnena khaṇḍājyasahitena hitena ca /
evaṃ kṛtvaikabhaktaḥ sanviṣṇu cintanatatparaḥ //
1.121.89
vaiṣṇavaṃ labhate dhāma bhuktvā bhogānihepsitān /
antye sitāyāṃ dvādaśyāṃ sauvarṇīṃ pratimāṃ hareḥ //
1.121.90
abhyarcya gandhapuṣpādyairdadyādvedavide dvija /
dviṣaṭkasaṃkhyānviprāṃśca bhojayitvā ca dakṣiṇām //
1.121.91
datvā visarjayetpaścātsvayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ /
trispṛśonmīlinī pakṣavarddhinī vañjulī tathā //
1.121.92
jayā ca vijayā caiva jayantī cāparājitā /
etā aṣṭau sadopoṣyā dvādaśyaḥ pāpahārikāḥ //
1.121.93
śrīnārada uvāca
kīdṛśaṃ lakṣaṇaṃ brahmannetāsāṃ kiṃ phalaṃ tathā /
tatsarvaṃ me samācakṣva yāścanyāḥ puṇyadāyukāḥ //
1.121.94
sūta uvāca
itthaṃ sanātanaḥ pṛṣṭo nāradena dvijottamaḥ /
praśasya bhrātaraṃ prāha mahābhāgavataṃ muniḥ //
1.121.95
sanātana uvāca
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā bhrātaḥ sādhūnāṃ saṃśayacchidā /
vakṣye mahādvādaśīnāṃ lakṣaṇaṃ ca phalaṃ pṛthak //
1.121.96
ekādaśī nivṛttā cetsūryasyodayataḥ purā /
tadā tu trispṛśā nāma dvādaśī sā mahāphalā //
1.121.97
asyāmupoṣya govindaṃ yaḥ pūjayati nārada /
aśvamedhasahasrasya phalaṃ labhate dhruvam //
1.121.98
yadāruṇodaye viddhā daśamyaikādaśī tithiḥ /
tadā tāṃ saṃparityajya dvādaśīṃ samupoṣayet //
1.121.99
tatreṣṭvā vāsudevākhyaṃ samyakpūjāvidhānataḥ /
rājasūyasahasrasya phalamunmīlite labhet //
1.121.100
yadodaye tu savituryāmyā tvekādaśīṃ spṛśet /
tadā vañjulikākhyāṃ tu tāṃ tyaktvopoṣayetsadā //
1.121.101
asyāṃ saṃkarṣaṇaṃ devaṃ gandhādyairupacārakaiḥ /
pūjayetsatataṃ bhaktyā sarvasyābhayadaṃ param //
1.121.102
eṣā mahādvādaśī tu sarvakratuphalapradā /
sarvapāpaharā proktā sarvasaṃpatpradāyinī //
1.121.103
kuhūrāke yadā vṛddhe syātāṃ vipra yadā tadā /
pakṣavarddhanikā nāma dvādaśī sā mahāphalā //
1.121.104
tasyāṃ saṃpūjayeddevaṃ pradyumnaṃ jagatāṃ patim /
sarvaiśvaryyapradaṃ sākṣātputra pautravivardhanam //
1.121.105
yadā tu dhavale pakṣe dvādaśī syānmadhānvitā //ṭha
tadā proktā jayā nāma sarvaśatruvināśinī //
1.121.106
asyāṃ saṃpūjayeddeva maniruddhaṃ ramāpatim /
sarvakāmapradaṃ nṝṇāṃ sarvasaubhāgyadāyakam //
1.121.107
śravaṇarkṣayutā cetsyāddvādaśī dhavale dale /
tadā sā vijayā nāma tasyāmacedgadādharam //
1.121.108
sarvasaukhyapradaṃ śaśvatsarvabhogaparāyaṇam /
sarvatīrthaphalaṃ vipra tāṃ copoṣyāpnuyānnaraḥ //
1.121.109
yadā syācca site pakṣe prājāpatyarkṣasaṃyutā /
dvādaśī sā mahāpuṇyā jayantī nāmataḥ smṛtā //
1.121.110
yasyāṃ samarccayeddevaṃ vāmanaṃ siddhidaṃ nṛṇām /
upoṣitaiṣā viprendra sarvavrataphalapradā //
1.121.111
sarvadānaphalā cāpi bhuktimuktipradāyinī /
yadā tu syātsite pakṣe dvādaśī jīvabhānvitā //
1.121.112
tadāparājitā proktā sarvajñā napradāyinī /
asyāṃ samarcayeddevaṃ nārāyaṇamanāmayam //
1.121.113
saṃsārapāśavicchittikārakaṃ jñānasāgaram /
asyāstūpoṣaṇādeva muktaḥ syādvipra bhojanaḥ //
1.121.114
yadā tvāṣāḍhaśuklāyāṃ dvādaśyāṃ maitrabhaṃ bhavet /
tadā vratadvayaṃ kāryyaṃ na doṣo 'traikadaivatam //
1.121.115
śravaṇarkṣayutāyāṃ ca dvādaśyāṃ bhādraśuklake /
ūrjje sitāyāṃ dvādaśyāmantyabhe ca vratadvayam //
1.121.116
etābhyo 'ntra viprendra dvādaśyāmekabhuktakam /
nisargataḥ samuddiṣṭaṃ vrataṃ pātakanāśanam //
1.121.117
ekādaśyā vrataṃ nityaṃ dvādaśyāḥ sahitaṃ yataḥ /
nodyāpanamihoddiṣṭaṃ karttavyaṃ jīvitāvidhi //
1.121.117.p1
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe bṛhadupākhyāne pūrvabhāge caturthapāde dvādaśamāsasya dvādaśīvratanirūpaṇaṃ nāmaikaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Jayasīṃhakalpadruma — Ratnākara 1688, Sanskrit
- Vratakhaṇḍa — Hemādri, Sanskrit
- Vratakāṇḍa — Lakṣmīdhara, Sanskrit
- Madanapārijāta — Viśveśvarabhaṭṭa, Sanskrit
- Abdadīdhiti — Anantadeva 1645, Sanskrit
- Tithyarka — Divākarabhaṭṭa 1658, Sanskrit