Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 98.86

Kāśīkhaṇḍaṭīkā 98.86

Language
Sanskrit

98.86

paśyatāmiti ślokadvayaṃ vākyam |he viṣṇo! te catvāraḥ kukkuṭā ityanuṣajjate | vimānamadhiruhya suciraṃ kālaṃ matpadaṃ prāpya bhogān nirviśya bhuktvā'tra kāśyāṃ kailāse vā jñānino bhūtvā | tenaiva śarīreṇeti śeṣaḥ | śāśvatīṃ muktiṃ prāpsyantītyanvayaḥ | nanu kāśīmṛtānāṃ kathaṃ vimānamadhiruhya kailāse gamanaṃ bhogo vā tatrāha – madanugrahāditi | antakāle kāśīsmaraṇānmattoṣaṇājjāto yo madanugraha ete bhuktimuktī mayā prāpaṇīyā iti yā mamecchā, tasmādityarthaḥ | idamatra tattvam– antakāle hi tasya smṛtitrayamudbhūtam | tatra naṣṭaścāpi pratigraha ityanena bhogasmṛtiḥ kuṭumbasmṛtiḥ vārāṇasīsmṛtiśceti | tatra maraṇe yā matiḥ, sā gatiriti nyāyena vārāṇasyāḥ smṛtisāmarthyena rudrapiśācabhogamaprāpyaiva maṇikarṇikāyāṃ caṇḍālapratigrahasyātyantaniṣiddhatvāttatpāpaleśena kuṭumbasmaraṇena kukkuṭā abhavan | tatra kukkuṭaśarīre divyabhogasyā'sambhavādantakāle kāśīsmaraṇeneśvarānugrahāt kukkuṭaśarīrāṇi vihāya vimānena kailāsamāruhya divyān bhogān bhuktvā tatastaireva divyadehairjñānino bhūtvā videhaikaivalyaṃ prāptā iti | ata eva śrūyate– kāśyāmavaśyaṃ tyajatāṃ śarīraṃ śarīriṇā nāsti punaḥ śarīram | yadyasti kaṇṭhe garalaṃ lalāṭe trilocanaṃ candrakalā ca maulau || iti | yattu kāśīmṛtānāṃ janmādyabhāvavacanaṃ tattu yonidvāreti sarvaṃ samañjasam | anyatheśvarecchayā yātanādehāderapyabhāvaprasaṅgāditi |yadvā pāṭhakramamullaṅghyārthakramamaṅgīkṛtya vyākhyeyam | kukkuṭān sādhuvartmana ityasyānantaram paśyatāṃ sarvalokānāṃ viṣṇo te madanugrahād vimānamadhiruhyā''śu kailāsaṃ prāpya matpadaṃ nirviśya suciraṃ kālaṃ divyān bhogānanuttamān tataḥ prāktanād vāsanāyogāt sampradhārya parasparam krameṇāhāramākuñcya prāṇāṃstyakṣyanti cā'tra te tato'tra jñānino bhūtvā muktiṃ prāpsyanti śāśvatīmiti vyukrameṇa vyākhyeyam | pāṭhakramādarthakramo balīyāniti nyāyāt | tathā hi agnihotraṃ juhoti yavāgūṃ pacatīti vede paṭhyate | tatra yathā yavāgūṃ pacati agnihotraṃ juhotītyarthakramo'ṅgīkriyate, tatheti |

Linked texts (1)