Pramāṇa · Search · About · API

Skandapurana 2.4.2

Skandamahāpurāṇa (vulgate) 2.4.2

Language
Sanskrit

2.4.2.p1

.. .. brahmovāca .. ..

2.4.2.p2

atha kārtikamāsasya dharmānvakṣyāmi nārada ..

2.4.2.p3

saṃprāptaṃ kārtikaṃ dṛṣṭvā parānnaṃ yastu varjayet .. 1 ..

2.4.2.p4

sa tu mokṣamavāpnoti nātra kāryā vicāraṇā ..

2.4.2.p5

sarveṣāmeva dharmāṇāṃ gurupūjā parā matā ..

2.4.2.p6

guruśuśrūṣayā sarvaṃ prāpnoti ṛṣisattama ..2..

2.4.2.p7

gurau tuṣṭe ca tuṣṭāḥ syurdevāḥ sarve savāsavā ..

2.4.2.p8

gurau ruṣṭe ca ruṣṭāḥ syurdevāḥ sarve savāsavāḥ .. 3 ..

2.4.2.p9

kārtikaṃ māsi saṃprāpte kṛtvā karmāṇi bhūriśaḥ .. 4 ..

2.4.2.p10

akṛtvā guruśuśrūṣāṃ narakāneva viṃdati .. 4 ..

2.4.2.p11

yatkiṃcidvā samādiṣṭo guruṇā tatsamācaret ..5..

2.4.2.p12

ājñapto guruṇā vipra na tadvākyaṃ tu laṃghayet ..

2.4.2.p13

yadi duḥkhādikaṃ prāptaṃ guruṃ tu śaraṇaṃ vrajet .. 6 ..

2.4.2.p14

mātṛtve ca pitṛtve ca gurumeva smaredbudhaḥ ..

2.4.2.p15

gurau na prāpyate yattannānyatrā'pi hi labhyate .. 7 ..

2.4.2.p16

guruprasādātsarvaṃ tu prāpnotyeva na saṃśayaḥ ..

2.4.2.p17

medhāvī kapilaścaiva sumatiśca mahātapāḥ ..

2.4.2.p18

gautamasya guroḥ samyaksevayā'maratāṃ gatāḥ .. 8 ..*
tasmātsarvaprayatnena kārtike viṣṇutatparaḥ ..

2.4.2.p19

gurusevāṃ prakurvīta tato mokṣamavāpnuyāt .. 9 ..

2.4.2.p20

narebhyo vaiṣṇavaṃ dharmaṃ yo dadāti dvijottamaḥ ..

2.4.2.p21

sasāgaramahīdāne tatpuṇyaṃ labhate hi saḥ .. 2.4.2.10 ..

2.4.2.p22

tiladhenuṃ hiraṇyaṃ ca rajataṃ bhūmivāsasī ..

2.4.2.p23

gopradānāni dāsyaṃti sarvabhāvena suvrata .. 11 ..

2.4.2.p24

sarveṣāmeva dānānāṃ kanyādānaṃ viśiṣyate .. *
sahasrameva dhenūnāṃ śataṃ cānaḍuhāṃ samam .. 12 ..

2.4.2.p25

daśānaḍutsamaṃ yānaṃ daśayānasamo hayaḥ ..

2.4.2.p26

hayadāna sahasrebhyo gajadānaṃ viśiṣyate .. 13 ..

2.4.2.p27

gajadānasahasrāṇāṃ svarṇadānaṃ ca tatsamam ..

2.4.2.p28

svarṇadānasahasrāṇāṃ vidyādānaṃ ca tatsamam .. 14 ..

2.4.2.p29

vidyādānātkoṭiguṇaṃ bhūmidānaṃ viśiṣyate ..

2.4.2.p30

bhūmidānasahasreṇa gopradānaṃ viśiṣyate .. 15 ..

2.4.2.p31

gopradānasahasrebhyo hyannadānaṃ viśiṣyate ..

2.4.2.p32

annādhāramidaṃ proktaṃ tasmāddeyaṃ tu kārtike .. 16 ..

2.4.2.p33

parānnavarjanādeva labheccāṃdrāyaṇaṃ phalam ..

2.4.2.p34

dinedine'tikṛcchrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ .. 17 ..

2.4.2.p35

kārtike varjayenmāṃsaṃ sandhānaṃ ca viśeṣataḥ ..

2.4.2.p36

rākṣasīṃ yonimāpnoti sakṛnmāṃsasya bhakṣaṇāt .. 18 ..

2.4.2.p37

pravṛttānāṃ tu bhakṣyāṇāṃ kārtike niyame kṛte ..

2.4.2.p38

avaśyaṃ viṣṇurūpatvaṃ prāpyate mokṣadaṃ padam .. 19 ..

2.4.2.p39

brāhmaṇebhyo mahīṃ dattvā grahaṇe sūryacaṃdrayoḥ ..

2.4.2.p40

yatphalaṃ labhate vatsa tatphalaṃ bhūmiśāyinaḥ .. 2.4.2.20 ..

2.4.2.p41

bhojanaṃ dvijadaṃpatyoḥ pūjanaṃ ca vilepanaiḥ ..

2.4.2.p42

kaṃbalāni ca ratnāni vāsāṃsi vividhāni ca .. 21 ..

2.4.2.p43

tūlikāśca pradātavyāḥ pracchādanapaṭaiḥ saha ..

2.4.2.p44

upānahāvātapatraṃ kārtike dehi suvrata .. 22 ..

2.4.2.p45

kārtike kṣitiśāyī ca hanyātpāpaṃ yugārjitam ..

2.4.2.p46

jāgaraṃ kārtike māsi yaḥ karotyaruṇodaye .. 23 ..

2.4.2.p47

dāmodarāgre devarṣe gosahasraphalaṃ labhet ..

2.4.2.p48

nadīsnānaṃ kathā viṣṇorvaiṣṇavānāṃ ca darśanam .. 24 ..

2.4.2.p49

na bhavetkārtike yasya haretpuṇyaṃ daśābdikam ..

2.4.2.p50

puṣkaraṃ yaḥ smaretprājñaḥ karmaṇā manasā girā .. 25 ..

2.4.2.p51

kārtike muniśārdūla lakṣakoṭiguṇaṃ bhavet ..

2.4.2.p52

prayāgo māghamāse tu puṣkaraṃ kārtike tathā .. 26 ..

2.4.2.p53

avantī mādhave māsi hanyātpāpaṃ yugārjitam ..

2.4.2.p54

dhanyāste mānavā loke kalikāle viśeṣataḥ .. 27 ..

2.4.2.p55

ye kurvaṃti narā nityaṃ prītyarthaṃ haripūjanam ..

2.4.2.p56

tāritāstaiśca pitaro narakācca na saṃśayaḥ .. 28 ..

2.4.2.p57

kṣīrādisnapanaṃ viṣṇoḥ kriyate pitṛkāraṇāt ..

2.4.2.p58

kalpakoṭiṃ divaṃ prāpya vasanti tridivaiḥ saha .. 29 ..

2.4.2.p59

kārtike nārcito yaistu kṛṣṇastu kamalekṣaṇaḥ ..

2.4.2.p60

janmakoṭiṣu viprendra na teṣāṃ kamalā gṛhe .. 2.4.2.30 ..

2.4.2.p61

aho muṣṭā vinaṣṭāste patitāḥ kalikandare ..

2.4.2.p62

yairnārcito harirbhaktyā kamalairasitaiḥ sitaiḥ .. 31 ..

2.4.2.p63

padmenaikena deveśaṃ yo'rcayetkamalāpatim ..

2.4.2.p64

varṣāyutasahasrasya pāpasya kurute kṣayam ..

2.4.2.p65

puṣkarārcanayogena śveto muktimavāpa ha .. 32 .. *
aparādhasahasrāṇi tathā saptaśatāni ca ..

2.4.2.p66

padmenaikena deveśaḥ kṣamate praṇato'rcitaḥ ..33..

2.4.2.p67

tulasīpatralakṣeṇa kārtike yo'rcayeddharim ..

2.4.2.p68

patrepatre muniśreṣṭha mauktikaṃ labhate phalam .. 34 ..

2.4.2.p69

mukhe śirasi dehe tu kṛṣṇottīrṇāṃ tu yo vahet ..

2.4.2.p70

tulasī kṛṣṇanirmālyairyo gātraṃ parimārjayet ..

2.4.2.p71

sarvarogaistathā pāpairmukto bhavati mānavaḥ .. 35 ..

2.4.2.p72

śaṃkhodakaṃ harerbhaktirnirmālyaṃ pādayorjalam ..

2.4.2.p73

candanaṃ dhūpaśeṣaṃ ca brahmahatyāpahārakam .. 36 ..

2.4.2.p74

kārtike māsi viprendra prātaḥsnānaparāyaṇaḥ ..

2.4.2.p75

viprebhyaścānnadānaṃ tu kuryācchaktyanusārataḥ .. 37 ..

2.4.2.p76

sarveṣāmeva dānānāmannadānaṃ viśiṣyate ..

2.4.2.p77

annena jāyate loko hyannenaivā'bhivarddhate .. 38 ..

2.4.2.p78

annaṃ hi sarvabhūtānāṃ prāṇabhūtaṃ paraṃ viduḥ ..

2.4.2.p79

annadaḥ sarvado loke sarvayajñādikṛdbhavet .. 39 ..

2.4.2.p80

tīrthasnānena kiṃ tasya devayātrādinā'pi kim ..

2.4.2.p81

sarvaṃ saṃpādyate brahmannannadānānna saṃśayaḥ .. 2.4.2.40 ..

2.4.2.p82

satyaketurdvijaḥ pūrvaṃ cānnadānena kevalam ..

2.4.2.p83

sarvapuṇyaphalaṃ prāpya mokṣaṃ prāpa sudurlabham .. 41 ..*
kārtikavrataniṣṭhastu kuryādgodānamuttamam..

2.4.2.p84

vrataṃ saṃpūrṇatāṃ yāti godānena na saṃśayaḥ .. 42 ..

2.4.2.p85

godānātparamaṃ dānaṃ saṃsārārṇavatārakam ..

2.4.2.p86

nāsti nārada loke'sminsuśarmā brāhmaṇo yathā .. 43 .. *
kārtike māsi vipreṃdra dattvā dānānyanekaśaḥ ..

2.4.2.p87

harismṛtivihīnaścenna punaṃti kadācana .. 44 ..

2.4.2.p88

nāmasmaraṇamāhātmyaṃ mayā vaktuṃ na śakyate ..

2.4.2.p89

puṣkareṇa yathā pūrvaṃ nārakīyāśca mocitāḥ .. 45 .. *
goviṃda goviṃda hare murāre goviṃda goviṃd mukuṃda kṛṣṇa ..

2.4.2.p90

goviṃda goviṃda rathāṃgapāṇe goviṃda dāmodara mādhaveti .. 46 ..

2.4.2.p91

ślokārddhaṃ ślokapādaṃ vā nityaṃ bhāgavatodbhavam ..

2.4.2.p92

kārtike yaḥ paṭhanmartyaḥ śraddhābhaktisamanvitaḥ .. 47 ..

2.4.2.p93

yairna śrutaṃ bhāgavataṃ purāṇaṃ nārādhito vai puruṣaḥ purāṇaḥ ..

2.4.2.p94

hutaṃ mukhe naiva dharāmarāṇāṃ teṣāṃ vṛthā janma gataṃ narāṇām .. 48 ..

2.4.2.p95

kārtike māsi vipreṃdra yastu gītāṃ paṭhennaraḥ ..

2.4.2.p96

tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ mama śaktirna vidyate .. 49 ..

2.4.2.p97

gītāyāstu samaṃ śāstraṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati ..

2.4.2.p98

sarvapāpaharā nityaṃ gītaikā mokṣadāyinī .. 2.4.2.50 ..

2.4.2.p99

ekenā'dhyāyapāṭhena sarvapāpakṛto'pi ca ..

2.4.2.p100

mucyaṃte narakādghorājjaḍo vai brāhmaṇo yathā .. 51 .. *
śāligrāmaśilādānaṃ yaḥ kuryātkārtike mune ..

2.4.2.p101

tasya puṇyasya viśrāṃtirviṣṇunā na nirūpitā .. 52 .. *
śāligrāmaṃ samabhyarcya śrotriyāya mahāmune ..

2.4.2.p102

dānaṃ yaḥ kurute vipra tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu .. 53 ..

2.4.2.p103

saptasāgaraparyaṃtaṃ bhūdānādyatphalaṃ bhavet ..

2.4.2.p104

śāligrāmaśilādānāttatphalaṃ samavāpnuyāt .. 54 ..

2.4.2.p105

śāligrāmaśilādānātkārtike brāhmaṇī yathā ..

2.4.2.p106

vidhavā sadhavā jātā vivāhe paṃcame'hani .. 55 .. *
tasmāttu kārtike māsi snānadānapuraḥsaram ..

2.4.2.p107

śāligrāmaśilādānaṃ kartavyaṃ nā'tra saṃśayaḥ .. 56 .. *
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe kārtikamāsamāhātmye kārtikavratadharmanirūpaṇaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ .. 2 ..

2.4.2.p108

2.4.2.8
gurusevāprasādātsarvaṃ prāpnotītyatra dṛṣṭāṃtamāha-medhāvī kapilaḥ sumatiḥ iti trayaḥ śiṣyāḥ gautamasya . guroḥ uttamasevayā devatvaṃ prāptāḥ.. atra prasiddhā kathā sāroddhāroktakārtikamāhātmye-purā bhāgīrathītīre siddhāśrame gautamaṛṣestrayaḥ śiṣyāḥ medhāvī kapilaḥ sumatiriti, te bālyādeva gurusevātatparā āsan, ekadā gautamastānāhūya uvāca-he śiṣyāḥ vane śīghraṃ gatvā samitpuṣpaphalakuśā ānīyaṃtām, te ca phalādikaṃ svalpaṃ gṛhītvā madhyāhne gurunikaṭaṃ prāptāḥ, tadā gautamo'tikruddhaḥ sannuvāca he śiṣyāḥ yūyaṃ prātareva gatāḥ adhunā tu madhyāhno jātaḥ . phalādikamapi svalpamānītaṃ tarhi etāvatā kālena kiṃ kṛtam, he durvṛttāḥ yadi jīvitumicchatha tadā punaḥ vanaṃ gatvā phalādīni bahūnyādāya satvarāḥ samāgacchata, tacchrutvā bhītāḥ kṣutkṣāmakaṃṭhāḥ punareva vanaṃ yayuḥ, tatra vanādvanaṃ gacchaṃtaḥ paścimābhimukhāḥ tṛṣayā paripīḍitāḥ ekasminsarovare snānaṃ saṃdhyāṃ ca kṛtvā jalaṃ pītvā phalādīni vicinvaṃto'tibhayaṃkaraṃ vanaṃ viviśuḥ, tadānīṃ rātriśca jātā. siṃhavyāghrādīnāṃ nādāśca babhūvuḥ, tadā bhītā mithaḥ procuḥ, aho kaṣṭaṃ mahāṃdhakārayukte'sminvane phalādīni na paśyāmaḥ, diśo na jānīmaḥ, kiṃ gṛhītvā guru sannidhiṃ gacchāmaḥ naḥ kathaṃ bhavediti bhayāturā itastato bhramaṃtastṛṇagulmasamāvṛte kūpe patitāḥ, tatra sarpairdaṣṭā mṛtyuṃ prāpuḥ . atha gautamastānanāgatāñjñātvā svātmānaṃ bahu viniṃdya prātarbhāryayā sākaṃ vane tānmṛgayannekasminkūpe mṛtāndṛṣṭvā vilalāpa, tadā sarvāḥ svapāpenaivaite mṛtāḥ kimarthaṃ śokaḥ kārya iti gautamaṃ sāṃtvayāṃcakruḥ . atha gautama uvāca - karmaṇā manasā vācā pāpamebhiḥ kadācana .. na kṛtaṃ śiṣyavaryaistairbhavadbhirlokaniṣṭhuraiḥ .. vṛthā saṃghātitāste tu kālamṛtyurna cāgataḥ .. tasmānna doṣo yuṣmākaṃ na caiṣāmapi pannagāḥ .. karteṣāṃ yama evā'tra yamaṃ tasmācchapāmyaham.. ityuktvā jalamādāya yamaṃ śaptuṃ samudyataḥ ..” iti . tadā yamaḥ sahasaiva tatrāgatyovāca-he ṛṣe . eṣāmakālamaraṇaṃ na kiṃtu sarpadaṃśanimittena mahāmṛtyukāla evopasthitastasmādvicārya śāpaṃ dehi nātra mamāparādhaḥ . tadā gautama uvāca-evaṃ sati etaiḥ sacchiṣyairvinā mama jīvitena kiṃ prayojanam, ataḥ mayā yatpuṇyamupārjitaṃ yacca tapastaptaṃ tena puṇyena tava kṛpayā ca ete jīvanaṃ prāpnuvaṃtu, evamukte te sahasotthāya saṃhṛṣṭā agrataḥ guruṃ yamaṃ ca dṛṣṭvā vavaṃdire, gautamaḥ prītyā tānāliṃgyātituṣṭaḥ yuṣmākaṃ varaṃ dāsyāmītyuvāca-'sarvānvedāṃśca śāstrāṇi samastāṃgāni suvratāḥ .. itihāsapurāṇāni matprasādādavāpsyatha .. guruṇaivaṃ vare datte seṃdro gururagāttataḥ .. gautamaṃ pretarājaṃ ca tāṃśca viprānuvāca ha .. indrohamasmi bhadraṃ vaḥ śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama .. etairdvijairatīveha jitā lokāśca sarvaśaḥ .. mama lokamitastasmādgaṃtumarhatha suvratāḥ .. gautamasya prasādena sadehā eva gacchata .. sāmarthyameṣāṃ loke ca tava kīrtistathā mama .. kīrtiśca loke khyātā syādgurupūjāphalaṃ tathā.." ityuktvā tānvimāne cā''ropya divaṃ yayau, yamaḥ svapuraṃ gautamaśca svāśramaṃ yayāviti ..

2.4.2.p109

2.4.2.12
kanyādānaphalamuktam-"aṣṭavarṣā bhavedgaurī navavarṣā ca rohiṇī .. daśavarṣā bhavetkanyā ata ūrdhvaṃ rajasvalā ..gaurīṃ dadadbrahmalokaṃ rohiṇīṃ sūryalokaṃ kanyāṃ svargalokaṃ rajasvalāṃ yamalokaṃ gacchati .. yāvaṃti caiva romāṇi kanyāyāstu tanau suta .. tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke mahīyate..” iti .
2.4.2.32
śvetaḥ śvetanṛpaḥ puṣkarārcanayogena kamalapūjanena muktiṃ prāpa .. atra prasiddhā kathā brāhme - purā kāśmīradeśe śvetonāma nṛpaḥ iṣṭāpūrtakarmaniṣṭhaḥ mahāvaiṣṇavaḥ rājye putramabhiṣicya puṣkarakṣetraṃ gatvā atitīvreṇa tapasā svaśarīraṃ śoṣayannastot stutyaṃte svadehānnirgataṃ mahābhayaṃkaraṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā tvaṃ ko'si kuta āgato'sītyapṛcchat, tadā vyādha uvāca - he rājan tvaṃ pūrvajanmani janasthānīyo nṛpaḥ mṛgayāyāṃ mṛgarūpadharaṃ muniṃ hatavān tena brahmahā jātaḥ, ekadā rātrau brahmahatyābhayānmukto bhavāmīti viciṃtya paramabhaktyā kārtike kamalaiviṣṇuṃ pūjayāmāsitha, tadaiva udaravyādhitaḥ kaṃṭhagatena prāṇena nārāyaṇīnāmnīṃ svapatnīṃ saṃsmaranmṛtaḥ, tena puṇyena tvaṃ svargaṃ gataḥ, ahamapi svena tejamā kalpaparyaṃtaṃ tatra tava nikaṭe sthitaḥ, tataḥ kalpāṃte idānīṃ sa tvaṃ kāśmīradeśe sumanasaḥ rājñaḥ gṛhe śvetanāmnā jātaḥ, atrāpi viṣṇorārādhanastotrapāṭhena tvaṃ śuddhaḥ . ataḥ vyādharūpeṇa tava dehādahaṃ nirgataḥ, śuddhaśca jātaḥ, tacchrutvā vismito rājā vyādhamuvāca, he vyādha yatastvayā mama janmāṃtaraṃ smāritaṃ tasmānmatprasādena tvaṃ dharmavyādho bhaviṣyasi, ityuktvā vimānamāruhya paraṃ sthānamavāpa, tasmāt-"sahasrakamalaiḥ pūjā kārtike madhusūdane . na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi” iti ..

2.4.2.p110

2.4.2.41
satyaketuviṣaye kathāmāha sāroddhāre-purā satyajinnāmā brāhmaṇaḥ dharmaśīlaḥ sarvakāmebhyo yo niḥspṛhaḥ sadā tīrthayātrāparaḥ - "nānyeṣu ramate cittaṃ gaṃgāṃ nityaṃ smaratyasau .. bhāgīrathīṃ suniṣṇāto viśeṣeṇa mahāmuniḥ ..” sa tīrthayātrāṃ kurvannekadā viśālānagarīṃ gatvā janairdarśitaṃ satyaketugṛhaṃ praviveśa, tadā satyaketuḥ tṛṭparītaṃ kṣudhāviṣṭaṃ bhojanamicchaṃtaṃ satyajitaṃ dṛṣṭvā utthāya arghapādyapūjāṃ kṛtvovāca-he dvijottama tavāgamanenā'dya mama janmanaḥ sāphalyaṃ jātam . pitarastṛptāḥ, devāśca suprītā jātāḥ, he dvijendra icchitaṃ bhojanaṃ kuru, tvayi bhukte me kiṃcitkartavyaṃ nāvaśiṣyate, tava darśanādaprāpyaṃ na hi vidyate, tadā satyajiduvāca - he satyaketo tava śuśrūṣayā vākyena ca tṛpto'smi . kiṃ ca, annadātāraḥ loke bahavaḥ saṃti tatra tvayā sadṛśaḥ kopi na dṛṣṭaḥ tvaṃ gṛhasthāśramiṇāṃ madhye śreṣṭho'si . tvayā gaṃgāyātrā kṛtā na vā, tadā satyaketuruvāca - he dvija, madgṛhe atithīnāmannadātā anyaḥ ko'pi nāsti tenā'dyāpi bhāgīrathīsnānaṃ na jātaṃ tacchrutvā satyajitaṃ viniṃdastvayā bhāgīrathīsnānaṃ na kṛtam ataḥ tvadgṛhe'dya na bhokṣyāmītyuktvā gṛhānnirgatya snānārthaṃ bhāgīrathīṃ gataḥ, tadaiva gaṃgā aṃtarhitā'bhavata, sa yadā jalaṃ nāpaśyattadā kṛtāṃjalirgaṃgāṃ tuṣṭāva, he devi mayā aṇumātro'pyaparādho na kṛtaḥ, me darśanaṃ dehi, anyāyaṃ kṣaṃtumarhasi, iti stutā gaṃgā pratyakṣamūrtyā dvijamāha--he satyajit tvaṃ satyaketugṛhaṃ gatvā taṃ prasādya annaṃ bhuktvā punarāgaccha tadannabhojanena bahavo mokṣaṃ gatāḥ, iti gaṃgāvacaḥ śrutvā satyaketugṛhe bhojanaṃ kṛtvā, tadanujñātaḥ gaṃgāmāgataḥ gaṃgāṃ dṛṣṭvā snānaṃ cakāra evaṃ satyaketuḥ kevalamannadānapuṇyena sadgatiṃ prāpa iti .
2.4.2.43
kaścitsuśarmānāma brāhmaṇaḥ vedavedāṃgapāragaḥ śāṃto jiteṃdriyaḥ sarvayajñakartā dhanī nityadānaparaḥ sarveṣāṃ hite rataḥ purāṇavaktā baṃdhūnāṃ hitakṛt bahuputravān āsīt, sa ca uttare vayasi gṛhabhāraṃ putreṣu samarpya vanaṃ gatvā śrīviṣṇumārādhayan svīyatapasā svargaṃ prāpa, tatraikadā yamadūtaiḥ parājitāndevadūtānprati iṃdraḥ provāca-he dūtāḥ dharmiṣṭhāḥ, mamā''jñayā divaṃ yāṃtu pāpiṣṭhāḥ narakaṃ yāṃtu tatrāpi ye gopradātāraḥ te pāpino'pi divaṃ yāṃtu, godānena pāparāśirnaśyati, etadiṃdravacaḥ śrutvā suśarmā brāhmaṇaḥ svaputrānupadeṣṭumaṃtarikṣamārgeṇa putrānsaṃbodhya provāca - he putrāḥ yūyaṃ yadi svargamīpsatha tadā madvākyādgodānaṃ kartavyaṃ, godānātparamanyaddānaṃ triloke nāstīti uktvā gataḥ, te putrāśca aśarīravācaṃ śrutvā vismitāḥ saṃtaḥ sarve'pi vidhinā gopradānaṃ cakruḥ, tena sadgatiṃ prāptāḥ .

2.4.2.45

2.4.2.45
puṣkaraviṣaye prasiddhā kathā sāroddhāre - purā naṃdigrāme puṣkaranāmānau dvau brāhmaṇau nivasataḥ tatraikaḥ puṇyātmā, aparaḥ pāpī, athaikadā yamaḥ pāpipuṣkarānayane dūtānājñāpayata, te ca taṃ vihāya puṇyavaṃtaṃ puṣkaramānītavaṃtaḥ, tadā yamaḥ dūtānnirbhartsya bahusaṃmānapūrvakaṃ puṣkaramuvāca-he puṣkara tavā''nayane mamājñā na tvaṃ punargaccha tadā puṣkara uvāca-he yama ahaṃ narakāndraṣṭumicchāmi, yatra pāpibhiryātanā anubhūyaṃte, tato yamadarśitaṃ hāhākāraravākulamatiduḥkhitaṃ nārakīyagaṇaṃ dṛṣṭvā'tisaṃtrasto dayāparaḥ puṣkarastānuvāca--he nārakāḥ pūrvaṃ kimapi na vicāritam adhunā hāhākāreṇa kiṃ prayojanaṃ sarvapāpakṣayakaraṃ bhagavannāmāpi na gṛhītam. nārakā ūcuḥ-he puṣkara tvayoktaṃ satyaṃ kṣaṇaṃ tiṣṭha tavāṃgasparśavāyunā'smākaṃ sukhaṃ bhaviṣyati, tadā etaiḥ kiṃ prayojanaṃ tvaṃ gaccheti yamenoktaḥ puṣkara uvāca-he yama etānamocayitvā'haṃ gaṃtu notsahe ato mayā sarvabhūtātmā bhagavāngoviṃda ārādhitaścettena puṇyena ete nārakā muktā bhavaṃtu evamuktvā goviṃdagoviṃdeti viṣṇornāmasmaraṇamakarot . tadaiva sarve nārakāḥ muktāḥ divyarūpadharāḥ tava kīrtiratulā bhaviṣyatīti puṣkaramuktavaṃto vaikuṃṭhaṃ yayuḥ, puṣkaro'pi yamamāmaṃtrya nāmamahimnaiva paraṃ padaṃ gatavāniti ..45..

2.4.2.45
Regarding Puṣkara, the renowned story is told in the Sāroddhāra: Formerly in the village of Nandigrāma there lived two brahmins named Puṣkara. Among them one was a virtuous soul and the other a sinner. Then once Yama ordered his messengers to bring the sinful Puṣkara. But they, leaving him aside, brought the virtuous Puṣkara. Then Yama, having reprimanded the messengers, with great respect said to Puṣkara: "O Puṣkara, my command was not for your bringing; go back again." Then Puṣkara said: "O Yama, I wish to see the hells where torments are experienced by sinners." Then, having seen the host of hell-dwellers shown by Yama, agitated by cries of distress and exceedingly miserable, Puṣkara, filled with great terror and moved by compassion, said to them: "O hell-dwellers, previously you considered nothing; now what is the use of wailing? You did not even utter the name of the Lord, which destroys all sin." The hell-dwellers said: "O Puṣkara, what you have spoken is true. Stay for a moment; by the wind touching your body we shall have comfort." Then, spoken to by Yama: "What is the use of these [sinners]? Go!", Puṣkara said: "O Yama, without having freed them, I do not dare to leave; therefore, if the Lord Govinda, the Self of all beings, has been worshipped by me, then by that merit let these hell-dwellers be liberated!" Having spoken thus, he remembered the name of Viṣṇu, saying, "Govinda, Govinda!" At that very moment all the hell-dwellers were liberated, assumed divine forms, and saying to Puṣkara, "Your fame will be incomparable!", went to Vaikuṇṭha. Puṣkara too, bidding farewell to Yama, went to the highest abode solely through the greatness of the [divine] Name. ..45..

English (machine translation) (machine translation)

2.4.2.51

2.4.2.51
yathā jaḍonāma brāhmaṇaḥ gītādhyāyaśravaṇena mukto'bhūt . atra prasiddhā kathā sāroddhāre-vidarbhanagare kauśikānvayaḥ jaḍonāma brāhmaṇaḥ svadharmaṃ vihāya parastrīgāmī, madyapaścauryakarmarataḥ āsīt .. sa ekadā uttaradiktaḥ cauryeṇā'tīva dhanaṃ gṛhītvā āgacchanmārge tarormūle caurairghātitaḥ, tatastatputraḥ pitaraṃ nityamanveṣayanvārtāmapi nopalabdhavān tataḥ pituḥ pāralaukikaṃ karma kartuṃ saṃbhārāngṛhītvā vārāṇasīṃ gaṃtumupacakra me, mārge saptāṣṭau nivāsānnītvā ekasmiṃstarormūle yatra pūrvaṃ pitā nihataḥ tatra saṃdhyāṃ kṛtvā gītāyāstṛtīyā'dhyāyaṃ jajāpa, tadaiva ghoraśabdaṃ śrutvā ākāśādutpataṃtaṃ
vimānavarasaṃsthitaṃ divyarūpavaraṃ pitaraṃ dṛṣṭvā praṇamya vṛttāṃtamapṛcchat . sa ca pitā āha-he putra yadarthaṃ vārāṇasīṃ gaṃtavyaṃ, tatsarvamadya kṛtaṃ; tvaṃ kṛtakāryo'si nivartasya .. gītādhyāyapaṭhanena tvayā'haṃ mocitaḥ, kiṃca-he putra mama bhrātā anye madanvayāśca narakaṃ pratipedire, te sarve tvayā gītāpaṭhanapuṇyadānena mocitavyāḥ, ityutktvā āśiṣaṃ dattvā viṣṇupadaṃ yayau .. putro'pi kālena yamalokaṃ gatvā gītāpāṭhajaṃ puṇyaṃ dattvā nārakīyānmocayitvā svayamapi paraṃ padaṃ yayāviti .. 51 ..

2.4.2.51
As a brahmin named Jaḍa was liberated by hearing a chapter of the Gītā. On this matter, there is a well-known story in the Sāroddhāra: In the city of Vidarbha, there was a brahmin of the Kauśika lineage named Jaḍa who, having abandoned his own duty, had relations with other men's wives, drank wine, and was addicted to theft. Once, after acquiring great wealth through theft from the northern region, while returning, he was killed by thieves at the foot of a tree on the path. Then his son, constantly searching for his father, received no news at all. Thereupon, taking supplies to perform the rites for his father's afterlife, he set out to go to Vārāṇasī. Spending seven or eight nights on the path, at the foot of the very tree where his father had previously been killed, having performed the twilight prayers, he recited the third chapter of the Gītā. At that very moment, hearing a terrible sound, he saw his father descending from the sky seated in an excellent aerial chariot, endowed with a divine form. Bowing, he asked him what had happened. And his father said: 'O son, that for the sake of which you had to go to Vārāṇasī has all been accomplished today; your purpose is fulfilled, return! You have liberated me by reciting the chapter of the Gītā. Moreover, O son, my brother and others of my family have fallen into hell; all of them must be liberated by you by giving the merit of reciting the Gītā.' Having said this and given his blessing, he went to the realm of Viṣṇu. The son too, in the course of time, went to the realm of Yama, granted the merit born of reciting the Gītā, liberated the denizens of hell, and himself went to the supreme abode. 51.

English (machine translation) (machine translation)

2.4.2.55

2.4.2.52
atha kārtike śāligrāma śilādānapraśaṃsāmāha-śāligrāmeti .. yathā brāhmaṇī vivāhātpaṃcamadivase bhartṛmaraṇayogena vidhavā jātā, paraṃtu śāligrāmaśilādānena bhartā jīvanaṃ prāpa tena sadhavā jātā, atra prasiddhā kathā sāroddhāre-godātīre kaścidvaiśyaḥ mahāpāparataḥ durācāraḥ āsīta, sa kadācidṛṇagrāhiṇaṃ brāhmaṇaṃ khaḍgenāghātayat, tataḥ maraṇāṃte rauravanarake patitaḥ atha dharmacāronāma tatputraḥ pitrārjitaṃ dhanaṃ yajñadānavratajapatapaiṣṭāpūrtaparopakārādisanmārgeṇa vyayīcakāra, ekadā dharmacāravaiśyagṛhe lomaśamunirāgatya tvaṃ śāligrāmaśilādānapuṇyena pitaraṃ rauravānmocayetyupadideśa, tadā saḥ śilādānaṃ vyarthamiti matvā ṛṣivacanamanādṛtya tūṣṇī sthitaḥ kālena mamāra ca lomaśo'pi tūṣṇīṃ yayau, sa dharmacāravaiśyaḥ śilāyā anādarādvipravākyasya laṃghanānmanvaṃtaraṃ narakayātanāṃ bhuktvā karmaśeṣeṇā'nekapaśuyoniṃ bhuktvā strījanmāni ca bhuktvā ekādaśe janmani yājakabrāhmaṇasya kanyā abhavat, tadā pitā prāptayauvanāṃ kanyāṃ dṛṣṭvā samānakulagotrāya dattvā vivāhamakarot atha tadbhartā paṃcame'hani vamanarogataḥ mṛtaḥ, tadā yājakaḥ jāmātaraṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā jāmātā kena jīvediti kṣaṇamātraṃ vicārya kārtike śāligrāmasya dānaṃ jīvane kāraṇamiti matvā sulakṣaṇaṃ manoharaṃ śāligrāmaṃ putryā hastena viprāya dāpayāmāsa, tadā tatkṣaṇādeva patiḥ jīvanaṃ prāpaṃ, tataḥ tau daṃpatī cirakālaṃ cikrīḍatuḥ, kālāṃtare sā yājakasutā śālagrāmadānapuṇyena strījanmato vinirmuktā satī viṣṇuyaśonāmakabrāhmaṇajanma labdhvā prativarṣaṃ kārtike śāligrāmadānapuṇyena mokṣaṃ prāpeti .. 55 .. śilādānaprasaṃgena śilālakṣaṇamāha pādme-"cakrāṃkitaṃ hiraṇyāṃgaṃ raśmijālaṃ vinirdiśet .. suvarṇarekhābahulaṃ sphaṭika dyutiśobhitam .. atisnigdhā siddhikarī kṛṣṇā kīrtiṃ dadāti ca .. pāṃḍurā pāpadahanī pītā putraphalapradā .. nīlā prayacchate lakṣmīṃ raktā rogapradāyinī .. rūkṣā udvegajananī vakrā dāridryabhāginī .. ekaṃ sudarśanaṃ jñeyaṃ lakṣmīnārāyaṇaṃ dvayam .. tṛtīyaṃ cā'cyutaṃ vidyāccaturthaṃ tu janārdanam .. paṃcamaṃ vāsudevaṃ ca ṣaṣṭhaṃ pradyumnameva ca .. saṃkarṣaṇaṃ saptamaṃ ca aṣṭamaṃ puruṣottamam .. navamaṃ ca navavyūhaṃ daśamaṃ tu daśātmakam .. ekādaśaṃ cā'niruddhaṃ dvādaśaṃ dvādaśātmakam .. ata ūrdhvaṃ tu cakrāṇi dṛśyaṃte'naṃtasaṃjñake .. khaṃḍite truṭite bhagne śāligrāme na doṣabhāk ..” iti .

2.4.2.52
Now he states the praise of the gift of a Śāligrāma stone in the month of Kārtika: 'śāligrāma...' As a brahmin woman became a widow due to the death of her husband on the fifth day after marriage, but through the gift of a Śāligrāma stone her husband regained life, whereby she became a woman whose husband was living. On this matter, there is a well-known story in the Sāroddhāra: On the bank of the Godā[varī], there was a certain vaiśya addicted to great sin and of vile conduct. Once he struck with a sword a brahmin who had taken a debt; therefore, at the end of his life, he fell into the Raurava hell. Now his son named Dharmacāra expended the wealth acquired by his father through the virtuous path of sacrifices, gifts, vows, recitations, austerities, public works, beneficence to others, and the like. Once the sage Lomaśa came to the house of the vaiśya Dharmacāra and instructed: 'Liberate your father from Raurava through the merit of gifting a Śāligrāma stone.' Then, thinking that the gift of a stone was useless and disregarding the seer's words, he remained silent; and in time, he died, while Lomaśa also departed in silence. That vaiśya Dharmacāra, from disrespecting the stone and disregarding the brahmin's words, suffered the torments of hell for a manvantara, experienced various animal wombs due to the residue of karma, and experienced births as a woman, and in the eleventh birth became the daughter of a priest-brahmin. Then the father, seeing his daughter arrived at youth, gave her in marriage to one of equal family and lineage. Then her husband died on the fifth day from a vomiting illness. Then the priest, seeing his son-in-law dead, reflecting for a moment, 'By what might the son-in-law live?', and thinking that a gift of a Śāligrāma in Kārtika was the cause for life, caused a handsome Śāligrāma with auspicious marks to be given to a brahmin through the hand of his daughter. Then at that very moment the husband regained life. Then the couple sported for a long time. In the course of time, that daughter of the priest, having become entirely freed from birth as a woman through the merit of gifting a Śāligrāma, and having attained birth as a brahmin named Viṣṇuyaśas, attained liberation every year in Kārtika through the merit of gifting a Śāligrāma. 55. In connection with the gift of the stone, he states the characteristics of the stone from the Padma Purāṇa: 'One should indicate [a stone] marked with discs, having gold in its body, with a network of rays, full of streaks of gold, adorned with the luster of crystal. / An extremely smooth one brings accomplishment, and a black one grants fame; / a pale one burns sins, a yellow one grants the fruit of sons; / a blue one bestows fortune, a red one produces disease; / a rough one generates agitation, a crooked one partakes of poverty. / One [disc] is to be known as Sudarśana; two as Lakṣmīnārāyaṇa; / one should know three as Acyuta, and four indeed as Janārdana; / the fifth as Vāsudeva, and the sixth as Pradyumna; / the seventh as Saṃkarṣaṇa, and the eighth as Puruṣottama; / the ninth as Navavyūha, and the tenth having the nature of ten; / the eleventh as Aniruddha, and the twelfth having the nature of twelve; / above that, discs seen [on a stone] are called Ananta. / When a Śāligrāma is fractured, cracked, or broken, it incurs no defect.'"

English (machine translation) (machine translation)

2.4.2.55_111

2.4.2.55
yathā brāhmaṇī vivāhātpaṃcamadivase bhartṛmaraṇayogena vidhavā jātā, paraṃtu śāligrāmaśilādānena bhartā jīvanaṃ prāpa tena sadhavā jātā, atra prasiddhā kathā sāroddhāre - godātīre kaścidvaiśyaḥ mahāpāparataḥ durācāraḥ āsīt, sa kadācidṛṇagrāhiṇaṃ brāhmaṇaṃ khaḍgenāghātayat, tataḥ maraṇāṃte rauravanarake patitaḥ atha dharmacāronāma tatputraḥ pitrārjitaṃ dhanaṃ yajñadānavratajapatapaiṣṭāpūrtaparopakārādisanmārgeṇa vyayīcakāra, ekadā dharmacāravaiśyagṛhe lomaśamunirāgatya tvaṃ śāligrāmaśilādānapuṇyena pitaraṃ rauravānmocayetyupadideśa, tadā saḥ śilādānaṃ vyarthamiti matvā ṛṣivacanamanādṛtya tūṣṇīṃ sthitaḥ kālena mamāra ca lomaśo'pi tūṣṇīṃ yayau, sa dharmacāravaiśyaḥ śilāyā anādarādvipravākyasya laṃghanānmanvaṃtaraṃ narakayātanāṃ bhuktvā karmaśeṣeṇā'nekapaśuyoniṃ bhuktvā strījanmāni ca bhuktvā ekādaśe janmani yājakabrāhmaṇasya kanyā abhavat, tadā pitā prāptayauvanāṃ kanyāṃ dṛṣṭvā samānakulagotrāya dattvā vivāhamakarot atha tadbhartā paṃcame'hani vamanarogataḥ mṛtaḥ, tadā yājakaḥ jāmātaraṃ mṛtaṃ dṛṣṭvā jāmātā kena jīvaditi kṣaṇamātraṃ vicārya kārtike śāligrāmasya dānaṃ jīvane kāraṇamiti matvā sulakṣaṇaṃ manoharaṃ śāligrāmaṃ putryā hastena viprāya dāpayāmāsa, tadā tatkṣaṇādeva patiḥ jīvanaṃ prāpaṃ, tataḥ tau daṃpatī cirakālaṃ cikrīḍatuḥ, kālāṃtare sā yājakasutā śālagrāmadānapuṇyena strījanmato vinirmuktā satī viṣṇuyaśonāmakabrāhmaṇajanma labdhvā prativarṣaṃ kārtike śāligrāmadānapuṇyena mokṣaṃ prāpeti .. 55 ..

2.4.2.55
Just as a brahmin woman became a widow on the fifth day after her wedding through the death of her husband, yet through the gift of a śāligrāma stone her husband regained life and thereby she became one whose husband is alive. Here the well-known story in the Sāroddhāra is told: On the bank of the Godāvarī there was a certain vaiśya addicted to great sin and of vile conduct. Once he struck with a sword a brahmin who had taken a debt; therefore, at the end of his life, he fell into the Raurava hell. Then his son, named Dharmacāra, spent the wealth earned by his father on good paths such as sacrifices, gifts, vows, recitation, austerities, public works, and benevolence. Once the sage Lomaśa came to the house of the vaiśya Dharmacāra and instructed him: 'Through the religious merit of giving a śāligrāma stone, release your father from Raurava.' Then, thinking the gift of a stone to be useless and disregarding the ṛṣi's words, he remained silent, and in time he died; Lomaśa too departed silently. That vaiśya Dharmacāra, because of his disrespect for the stone and transgression of the sage's word, endured the torments of hell for a manvantara; by the residue of his karma, having passed through many animal wombs and female births, in his eleventh birth he became the daughter of a priest brahmin. Then the father, seeing his daughter having reached youth, gave her in marriage to one of equal lineage and family. Then her husband died on the fifth day of a vomiting illness. Then the priest, seeing his son-in-law dead, thought for a mere moment: 'By what means might the son-in-law live?' Considering that the gift of a śāligrāma in the month of Kārtika would be the cause of life, he caused a śāligrāma of auspicious marks and charming appearance to be given to a brahmin through the hand of his daughter. Then at that very moment the husband regained life; thereupon the couple sported for a long time. In the course of time, that priest's daughter, freed from female birth by the religious merit of gifting a śāligrāma and having obtained birth as a brahmin named Viṣṇuyaśas, attained liberation through the merit of gifting a śāligrāma every year in Kārtika. 55.

English (machine translation) (machine translation)

2.4.2.56

2.4.2.56
śilādānaprasaṃgena śilālakṣaṇamāhapādme-"cakrāṃkitaṃ hiraṇyāṃgaṃ raśmijālaṃ vinirdiśet .. suvarṇarekhābahulaṃ sphāṭikadyutiśobhitam .. atisnigdhā siddhikarī kṛṣṇā kīrtiṃ dadāti ca .. pāṃḍurā pāpadahanī pītā putraphalapradā .. nīlā prayacchate lakṣmīṃ raktā rogapradāyinī .. rūkṣā udvegajananī vakrā dāridryabhāginī .. ekaṃ sudarśanaṃ jñeyaṃ lakṣmīnārāyaṇaṃ dvayam .. tṛtīyaṃ cā'cyutaṃ vidyāccaturthaṃ tu janārdanam .. paṃcamaṃ vāsudevaṃ ca ṣaṣṭhaṃ pradyumnameva ca .. saṃkarṣaṇaṃ saptamaṃ ca aṣṭamaṃ puruṣottamam .. navamaṃ ca navavyūhaṃ daśamaṃ tu daśātmakam .. ekādaśaṃ cā'niruddhaṃ dvādaśaṃ dvādaśātmakam .. ata ūrdhvaṃ tu cakrāṇi dṛśyate'naṃtasaṃjñake .. khaṃḍite truṭite bhagne śāligrāme na doṣabhāk ..” iti . evaṃ dāmodarādimūrtīnāṃ lakṣaṇaṃ vartate graṃthavistarabhayānnocyate iti .. 56 ..

2.4.2.56
In connection with the gift of the stone, the characteristics of the stone are stated in the Padma Purāṇa: 'One should indicate it as marked with a disc, having golden parts, and possessor of a net of rays; abundant in golden streaks, and beautified with the lustre of crystal. An extremely glossy one brings perfection, and a black one bestows renown; / a pale white one burns sins, a yellow one grants the fruit of sons; / a blue one bestows fortune, a red one gives disease; / a dry, rough one causes agitation, a crooked one brings poverty. One disc should be known as Sudarśana, two as Lakṣmīnārāyaṇa; / a third one should know as Acyuta, and a fourth as Janārdana; / the fifth as Vāsudeva, and the sixth as Pradyumna; / the seventh as Saṃkarṣaṇa, and the eighth as Puruṣottama; / the ninth as Navavyūha, and the tenth as Daśātman; / the eleventh as Aniruddha, and the twelfth as Dvādaśātman; / above that, when discs are seen, it is called Ananta. Even if chipped, broken, or cracked, a śāligrāma brings no fault.' Thus are the characteristics of the forms of Dāmodara and others, which are not stated here for fear of lengthening the text. 56.

English (machine translation) (machine translation)

Translations (1)

Linked texts (7)