Skandapurana 2.4.2.p108

2.4.2.p108

2.4.2.8
gurusevāprasādātsarvaṃ prāpnotītyatra dṛṣṭāṃtamāha-medhāvī kapilaḥ sumatiḥ iti trayaḥ śiṣyāḥ gautamasya . guroḥ uttamasevayā devatvaṃ prāptāḥ.. atra prasiddhā kathā sāroddhāroktakārtikamāhātmye-purā bhāgīrathītīre siddhāśrame gautamaṛṣestrayaḥ śiṣyāḥ medhāvī kapilaḥ sumatiriti, te bālyādeva gurusevātatparā āsan, ekadā gautamastānāhūya uvāca-he śiṣyāḥ vane śīghraṃ gatvā samitpuṣpaphalakuśā ānīyaṃtām, te ca phalādikaṃ svalpaṃ gṛhītvā madhyāhne gurunikaṭaṃ prāptāḥ, tadā gautamo'tikruddhaḥ sannuvāca he śiṣyāḥ yūyaṃ prātareva gatāḥ adhunā tu madhyāhno jātaḥ . phalādikamapi svalpamānītaṃ tarhi etāvatā kālena kiṃ kṛtam, he durvṛttāḥ yadi jīvitumicchatha tadā punaḥ vanaṃ gatvā phalādīni bahūnyādāya satvarāḥ samāgacchata, tacchrutvā bhītāḥ kṣutkṣāmakaṃṭhāḥ punareva vanaṃ yayuḥ, tatra vanādvanaṃ gacchaṃtaḥ paścimābhimukhāḥ tṛṣayā paripīḍitāḥ ekasminsarovare snānaṃ saṃdhyāṃ ca kṛtvā jalaṃ pītvā phalādīni vicinvaṃto'tibhayaṃkaraṃ vanaṃ viviśuḥ, tadānīṃ rātriśca jātā. siṃhavyāghrādīnāṃ nādāśca babhūvuḥ, tadā bhītā mithaḥ procuḥ, aho kaṣṭaṃ mahāṃdhakārayukte'sminvane phalādīni na paśyāmaḥ, diśo na jānīmaḥ, kiṃ gṛhītvā guru sannidhiṃ gacchāmaḥ naḥ kathaṃ bhavediti bhayāturā itastato bhramaṃtastṛṇagulmasamāvṛte kūpe patitāḥ, tatra sarpairdaṣṭā mṛtyuṃ prāpuḥ . atha gautamastānanāgatāñjñātvā svātmānaṃ bahu viniṃdya prātarbhāryayā sākaṃ vane tānmṛgayannekasminkūpe mṛtāndṛṣṭvā vilalāpa, tadā sarvāḥ svapāpenaivaite mṛtāḥ kimarthaṃ śokaḥ kārya iti gautamaṃ sāṃtvayāṃcakruḥ . atha gautama uvāca - karmaṇā manasā vācā pāpamebhiḥ kadācana .. na kṛtaṃ śiṣyavaryaistairbhavadbhirlokaniṣṭhuraiḥ .. vṛthā saṃghātitāste tu kālamṛtyurna cāgataḥ .. tasmānna doṣo yuṣmākaṃ na caiṣāmapi pannagāḥ .. karteṣāṃ yama evā'tra yamaṃ tasmācchapāmyaham.. ityuktvā jalamādāya yamaṃ śaptuṃ samudyataḥ ..” iti . tadā yamaḥ sahasaiva tatrāgatyovāca-he ṛṣe . eṣāmakālamaraṇaṃ na kiṃtu sarpadaṃśanimittena mahāmṛtyukāla evopasthitastasmādvicārya śāpaṃ dehi nātra mamāparādhaḥ . tadā gautama uvāca-evaṃ sati etaiḥ sacchiṣyairvinā mama jīvitena kiṃ prayojanam, ataḥ mayā yatpuṇyamupārjitaṃ yacca tapastaptaṃ tena puṇyena tava kṛpayā ca ete jīvanaṃ prāpnuvaṃtu, evamukte te sahasotthāya saṃhṛṣṭā agrataḥ guruṃ yamaṃ ca dṛṣṭvā vavaṃdire, gautamaḥ prītyā tānāliṃgyātituṣṭaḥ yuṣmākaṃ varaṃ dāsyāmītyuvāca-'sarvānvedāṃśca śāstrāṇi samastāṃgāni suvratāḥ .. itihāsapurāṇāni matprasādādavāpsyatha .. guruṇaivaṃ vare datte seṃdro gururagāttataḥ .. gautamaṃ pretarājaṃ ca tāṃśca viprānuvāca ha .. indrohamasmi bhadraṃ vaḥ śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama .. etairdvijairatīveha jitā lokāśca sarvaśaḥ .. mama lokamitastasmādgaṃtumarhatha suvratāḥ .. gautamasya prasādena sadehā eva gacchata .. sāmarthyameṣāṃ loke ca tava kīrtistathā mama .. kīrtiśca loke khyātā syādgurupūjāphalaṃ tathā.." ityuktvā tānvimāne cā''ropya divaṃ yayau, yamaḥ svapuraṃ gautamaśca svāśramaṃ yayāviti ..