Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 83

Vaiṣṇavakhaṇḍa 83

Language
Sanskrit

Contents

83.1

cha || || nārada uvāca || || tato mayā sthāpite ca
sthāne kālāṃtareṇa ha || ciṃtitaṃ hṛdaye bhūyo dvijānugrahakāmyayā

83.2

vāsudevavihīnaṃ hi tīrthametanna rocate || asūryaṃ hi jagadyadvatsa hi bhūṣaṇa
bhūṣaṇam

83.3

yatra naiva hariḥ svāmī tīrtheṃ gehe'tha mānase || śāstre vā tadasatsarvaṃ hāṃsaṃ tīrthaṃ na vāyasam

83.4

tasmātprasādya varadaṃ tīrthe'sminpuruṣo
ttamam || āneṣye kalayā sākṣādviśvānugrahakāmyayā

83.5

iti saṃciṃtya kauravya tato'haṃ cātra saṃsthitaḥ || jñānayogena yogīndraṃ śataṃ
varṣāṇyatoṣayam

83.6

aṣṭākṣaraṃ japanmaṃtraṃ saṃnigṛhyeṃdriyāṇi ca || vāsudevamayo bhūtvā sarvabhūtakṛpāparaḥ

83.7

evaṃ mayārādhyamāno garuḍaṃ
harirāsthitaḥ || gaṇakoṭiparivṛtaḥ pratyakṣaḥ samajāyata

83.8

tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā dattvārghyaṃ vidhivaddhareḥ || pratyavocaṃ praṇasyātha prabaddhakarasaṃ
puṭaḥ

83.9

śvetadvīpe purā dṛṣṭaṃ mayā rūpaṃ tava prabho || ajaṃ sanātanaṃ viṣṇo naranārāyaṇātmakam

83.10

tadrūpasya kalāmekāṃ sthāpayātra janārdana
yadi tuṣṭo'si me viṣṇo tadidaṃ kriyatāṃ tvayā

83.11

evaṃ mayā prārthito'tha provāca garuḍadhvajaḥ || evamastu brahmaputra yattvayābhīpsitaṃ hṛdi

83.12

tattathā bhavitā sarvamapyatrasthaṃ sadaiva hi || evamuktvā gate viṣṇau niveśya svakalāṃ prabho

83.13

mayā saṃsthāpito viṣṇurlokānugrahakā
myayā || yasmātsvayaṃ śvetadvīpanivāsyatra hariḥ sthitaḥ

83.14

vṛddho viśvasya viśvākhyo vāsudevastataḥ smṛtaḥ || kārtike śuklapakṣe yā bhavatye
kādaśī śubhā

83.15

snānaṃ kṛtvā vidhānena toyaprasravaṇādiṣu || yorcayedacyutaṃ bhaktyā paṃcopacārapūjayā

83.16

upoṣya jāgaraṃ kuryādgītavādyaṃ
hareḥ puraḥ || kathāṃ vā vaiṣṇavīṃ kuryādbhaktodhavivarjitaḥ

83.17

dānaṃ dadyādyathāśaktyā niyato hṛṣṭamānasaḥ || anekabhavasaṃbhūtātkalmaṣādakhilādapi

83.18

mucyate'sau na saṃdeho yadyapi brahmaghātakaḥ || gāruḍena vimānena vaikuṃṭhaṃ padamāpnuyāt

83.19

kulānāṃ tārayetpārtha śatamekottaraṃ naraḥ
śraddhāyuktaṃ mudā yuktaṃ sotsāhaṃ saspṛhaṃ tathā

83.20

ahaṃkāravihīnaṃ ca snānaṃ dhūpānulepanam || puṣpanaivedyasaṃyuktamarcadānasamanvitam

83.21

yāmeyāme mahābhaktyā kṛtārārtikasaṃyutam || cāmarādyādasaṃyuktaṃ bherīnādapuraskṛtam

83.22

purāṇaśrutisaṃpannaṃ bhaktinṛtyasamanvitam || vinidraḥ
kṣuttṛṣāsvādaspṛhāhīnaṃ ca bhārata

83.23

tatpādasaurabhaghrāṇasaṃyutaṃ viṣṇuvallabham || sagītaṃ sācanakaraṃ tatkṣetragamanānvitam

83.24

pāyurodhena
saṃyuktaṃ brahmacaryasamanvitam || stutipāṭhena saṃyuktaṃ pādodakavibhūṣitam

83.25

satyānvitaṃ satyayogasaṃyutaṃ puṇyavārtayā || paṃcaviṃśatibhiryuktaṃ
guṇairyoṃjāgaraṃ naraḥ || ekādaśyāṃ prakurvīta punarna jāyate bhuvi

83.26

atra tīrthavare pūrvamaitareya iti dvijaḥ || siddhiṃ prāpto mahābhāgo vāsudevaprasā
dataḥ

83.27

arjuna uvāca || || aitareyaḥ kasya putro nivāsaḥ kāsya vā mune || kathaṃ siddhimagāddhīmānvāsudevaprasādataḥ

83.28

nārada uvāca || || asminneva mama sthāne hārītasyānvaye'bhavat

83.29

māṃḍūkiriti viprākhyo vedavedāṃgapāragaḥ

83.30

tasyāsī
ditarā nāma bhāryā sādhvīguṇairyutā || tasyāsutpadyata sutastvaitareya iti smṛtaḥ

83.31

sa ca bālyātprabhṛtyeva prāgjanmanyanuśikṣitam || jajāpa
maṃtraṃ tvaniśaṃ dvādaśākṣarasaṃjñitam

83.32

na śṛṇoti na vaktyeva manasāpi ca kiṃcana || evaṃprabhāvaḥ so'bhūcca bālye viprasutastadā

83.33

tato mūko'yamityeva nānopāyaiḥ prabodhitaḥ || pitrā yadā na kurute vyavahārāya mānasam

83.34

tato niścitya manasā jaḍoyamiti bhārata
anyāṃ vivāhayāmāsa dvārānputrāṃstathāddhe

83.35

piṃgānāma ca sā bhāryā tasyāḥ putrāśca jajñire || catvāraḥ karmakuśalā vedavedāṃgavādinaḥ

83.36

yajñeṣu śāṃtihomeṣu dvijaiḥ sarvatra pūjitāḥ || aitareyopi nityaṃ ca trikālaṃ harimaṃdire

83.37

jajāpa paramaṃ jāpyaṃ nānyatra kurute
śramam||tato mātā nirīkṣyeva sapatnītanayāṃstathā

83.38

dāryamāṇena manasā tanayaṃ vākyamabravīt || kleśāyaiva ca jāto'si dhigme janma ca
jīvitam

83.39

nāryāstasyā nṛloke'tra varaivājarnaniḥ sphuṭam || vimānitā yā bhartrā syātra putraḥ syādguṇairyutaḥ

83.40

piṃgeyaṃ kṛtapuṇyā vai yasyāḥ
putrā mahāguṇāḥ || vedavedāṃgatattvajñāḥ sarvatrābhyarcitā guṇaiḥ

83.41

tadahaṃ putra durbhāgyā mahīsāgarasaṃgame || nimajjiṣye varaṃ mṛtyurjīvite kiṃ phalaṃ
mama || tvamapyevaṃ mahāmaunī nanda bhakto hareściram

83.42

nārada uvāca || || iti māturvacaḥ śrutvā prahasannaitareyakaḥ

83.43

dhatvā
muhūrtaṃ dharmajño mātaraṃ praṇato'bravīt || mātarmithyābhibhūtāsi ajñāne jñānavatyasi

83.44

aśocye śocasi śubhe śocye naivāpi śocasi
dehasyāsya kṛte mithyāsaṃsāre kiṃ vimuhyasi

83.45

mūrkhācaritametaddhi manmāturucitaṃ na hi || anyatsaṃsārasāraṃ ca sāramanyacca mohi
tāḥ

83.46

prapaśyaṃti yathā rātrau khadyotaṃ dīpavatsthitam || yadidaṃ manyase sāraṃ śṛṇu tasyāpyasāratām

83.47

evaṃvidhaṃ hi mānuṣyamā
garbhāditi kaṣṭadam || asthipaṭṭatulāstambhe snāyubandhena yaṃtrite

83.48

raktamāṃsamadālite viṇmūtradravyabhājane || keśaromatṛṇacchanne suvarṇa
tvaksudhūtake

83.49

vadanaikamahādvāre paḍvākṣivibhūpite || oṣṭhadvayakapāṭe ca tathā daṃtārgalānvite

83.90

nāḍīsvedapravāhe ca kālavaktrānala
sthite || evaṃvidhe gṛhe gehī jīvo nāmāsti śobhane

83.61

guṇatrayamayī bhāryā prakṛtistasya tatra ca || bodhāhaṃkārakāmāśca krodhalobhādayo'pi
ca

83.62

apatyānyasya hā kaṣṭamevaṃ mūḍhaḥ pravartate || tasya yoyo yathā mohastathā taṃ śṛṇu tattvataḥ

83.63

srotāṃsi yasya satataṃ prasravaṃti gire
riva || kaphamūtrādikānyasya kṛte dehasya muhyati

83.64

sarvāśucinidhānasya śarīrasya na vidyate || śucirekapradeśo'pi viṇmūtrasya hateriva

83.59

spṛṣṭvā svadehasrotāṃsi mṛttoyaiḥ śodhyate karaḥ || tathāpyaśucibhāṃḍasya na virajyati kiṃ naraḥ

83.66

kāyaḥ sugandhatoyādyairyatnenāpi
susaṃskṛtaḥ || na jahāti svakaṃ bhāvaṃ śvapucchamiva nāmitam

83.67

svadehāśucigaṃdhena na virajyati yo naraḥ || virāge kāraṇaṃ tasya kimanyadu
padiśyate

83.58

gandhalepāpanodārthaṃ śaucaṃ dehasya kīrtitam || dvayasyāpagamātpaścādbhāvaśuddhyā viśudhyati

83.59-2

gaṃgātoyena sarveṇa
mṛdbhāraiḥ parvatopamaiḥ || ā mṛtyorācarañchaucaṃ bhāvaduṣṭo na śudhyati

83.60

tīrthasnānaistapobhirvā duṣṭātmā naiva śudhyati || sveditaḥ kṣālita
stīrthe kiṃ śuddhimadhigacchati

83.61-2

aṃtarbhāvapraduṣṭasya viśato'pi hutāśanam || na svargo nāpavargaśca dehanirdahanaṃ param

83.62-2

bhāvaśuddhiḥ
paraṃ śaucaṃ pramāṇaṃ sarvakarmasu || anyathāliṃgayate kāṃtā bhāvena duhitānyathā

83.63-2

anyathaiva stanaṃ putraścitayattyanyathā patiḥ || cittaṃ viśo
dhayettasmātkimanyairbāhyaśodhanaiḥ

83.64-2

bhāvataḥ saṃviśuddhātmā svargaṃ mokṣaṃ ca viṃdati || jñānāmalāṃbasā puṃsaḥ sadvairāgyamṛdā punaḥ

83.65

avidyārāgaviṇmūtralepagaṃdhaviśodhanam || evametaccharīraṃ hi nisargādaśuci viduḥ

83.66-2

tvaṅmātrasāraniḥsāraṃ kadalīsārasaṃnibham || jñātvevaṃ
doṣavaddehaṃ yaḥ prājñaḥ śithilībhavet

83.67-2

sa niṣkāmati saṃsāre dṛḍhagrāhī sa tiṣṭhati || evametanmahākaṣṭaṃ janma duḥkhaṃ prakīrtitam

83.68

puṃsāmajñātadoṣeṇa nānākarmavaśena ca || yathā girivarākrāṃtaḥ kaścidduḥkhena tiṣṭhati

83.69

yathā jarāyuṇā dehī duḥkhaṃ tiṣṭhati
veṣṭitaḥ || patitaḥ sāgare yadvadduḥkhamāste samākulaḥ

83.70

garbhodakena siktāṃgastathā''ste vyākulaḥ pumān || lohakumbhe yathā
nyastaḥ pacyate kaścidagninā

83.71

garbhakumbhe tathā kṣiptaḥ pacyate jaṭharāgninā || sūcībhiragnivarṇābhirvibhinnasya nirantaram

83.72

yadduḥkhaṃ
jāyate tasya tadbhedo'ṣṭaguṇaṃ bhavet || ityetadgarbhaduḥkhaṃ hi prāṇināṃ parikīrtitam

83.73

carasthirāṇāṃ sarveṣāmātmagarbhānurūpataḥ || tatrasthasya ca
sarveṣāṃ janmanāṃ smaraṇaṃ bhavet

83.74

mṛtaścāhaṃ punarjāto jātaścāhaṃ punarmṛtaḥ || nānāyonisahasrāṇi mayā dṛṣṭānyanekadhā

83.75

adhunā
jātamātro'haṃ prāptasaṃskāra eva ca || tataḥ śreyaḥ kariṣyāmi yena garbho na saṃbhavet

83.76

adhyeṣyāmi harerjñānaṃ saṃsāravinivartanam || evaṃ saṃci
tayannāste mokṣopāyaṃ vicintayan

83.77

garbhātkoṭiguṇaṃ duḥkhaṃ jāyamānasya jāyate || garbhavāse smṛtiryāsītsā jātasya praṇaśyati

83.78

spṛṣṭamātrasya bāhyena vāyunā mūḍhatā bhavet || saṃmūḍhasya smṛtibhraṃśaḥ śīghraṃ saṃjāyate punaḥ

83.79

smṛtibhraṃśāttatastasya pūrvakarmavaśena ca || ratiḥ
saṃjāyate tūrṇaṃ jaṃtostatraiva janmani

83.80

rakto mūḍhaśca lokoyamakārye saṃpravartate || tatrātmānaṃ na jānāti na paraṃ na ca daivatam

83.81

na
śṛṇoti paraṃ śreyaḥ sati cakṣuṣi nekṣate || same pathi samairgacchanskhalatīva padepade

83.82

satyāṃ buddhau na jānāti bodhyamāno budhairapi || saṃsāre
kliśyate tena rāgamohavaśānugaḥ

83.83

garbhasmṛterabhāvena śāstramuktaṃ maharṣibhiḥ || tadduḥkhakathanārthāya svargamokṣaprasādhakam

83.84

ye śāstra
jñāne satyasminsarvakarmārthasādhake || na kurvaṃtyātmanaḥ śreyastatra paramadbhutam

83.85

avyaktendriyavṛttitvādbālye duḥkhaṃ mahatpunaḥ || icchannapi na
śaknoti vaktuṃ kartuṃ ca kiñcana

83.86

daṃtotthāne mahadduḥkhaṃ maulena vyādhinā tathā || bālarogaiśca vividhaiḥ pīḍā bālagrahairapi

83.87

tṛḍbubhu
kṣāparītāṃgaḥ kacittiṣṭhati rāraṭan || viṇmūtrabhakṣaṇādyaṃ ca mohādbālaḥ samācaret

83.88

kaumāre karṇavedhena mātāpitrorvitāḍanaiḥ || akṣarādhyaya
nādyaiśca duḥkhaṃ syādguruśāsanāt

83.89

pramatteṃdriyavṛttaiśca kāmarāgaprapīḍanāt || rāgodvṛttasya satataṃ kutaḥ saukhyaṃ hi yauvane

83.90-2

īrṣyayā suma
hadduḥkhaṃ mohādvṛttasya jāyate || mattasya kupitasyeva rāgo doṣāya kevalam

83.91

na rātrau viṃdate nidrā kāmāgniparikheditaḥ || divāpi hi kutaḥ
saukhyamarthopārjanaciṃtayā

83.92

nārīṣu tvanubhūtāsu sarvadoṣāśrayāsu ca || viṇmūtrotsargasadṛśaṃ saukhyaṃ maithunajaṃ smṛtam

83.93

sanmānamapamā
nena viyogeneṣṭasaṃgamaḥ || yauvanaṃ jarayā grastaṃ ka saukhyamanupadravam

83.94

valīpalitakāyena śithilīkṛtavigrahaḥ || sarvakriyāsvaśaktaśca jarayā
jarjarīkṛtaḥ

83.95

strīpuṃsoryauvanaṃ rūpaṃ yadanyonyāśrayaṃ purā || tadevaṃ jarayā grastamubhayorapi na priyam

83.96

jarābhibhūtaḥpuruṣaḥ patnīputrādi
bāṃdhavaiḥ || aśaktatvāddurācārairbhṛtyaiśca paribhūyate

83.97

dharมmarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca nām̐turo yataḥ || śaktaḥ sādhayituṃ tasmādyuvā dharmaṃ samācaret

83.98

vātapittakaphādīnāṃ vaiṣamyaṃ vyādhirucyate || vātādīnāṃ samūhaśca deho'yaṃ parikīrtitaḥ

83.99

tasmādvyādhimayaṃ jñeyaṃ śarīramidamātmanaḥ || rogairnānāvidhairyāṃti dehe duḥkhānyanekaśaḥ

83.100

tāni na svātmavedyāni kimanyatkathayāmyaham || ekottaraṃ mṛtyuśatamasmindehe pratiṣṭhitam

83.101

tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣāstvāgaṃtavaḥ smṛtāḥ || ye tvihāgaṃtavaḥ proktāste praśāmyanti bheṣajaiḥ

83.102

japahomapradānaiśca
kālamṛtyurna śāmyati || vividhā vyādhayaḥ śastāḥ sarpādyāḥ prāṇinastathā

83.103

viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām || pīḍitaṃ
sarpaṃrogādyairapi dhanvaṃtariḥ svayam

83.104

svasthīkartuṃ na śaknoti kālaprāptaṃ hi dehinam || nauṣadhaṃ na tapo maṃtrā na mitrāṇi na bāṃdhavāḥ

83.105

śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam || rasāyanatapojapyairyogasiddhairmahātmabhiḥ

83.106

kālamṛtyurapi prājñairnīyate nāpi saṃyutaiḥ
nāsti mṛtyusamaṃ duḥkhaṃ nāsti mṛtyusamaṃ bhayam

83.107

nāsti mṛtyusamatrāsaḥ sarveṣāmapi dehinām || sadbhāryāputramitrāṇi rājyaiśvaryasukhāni
ca

83.108

ābaddhāni snehapāśairmṛtyuḥ sarvāṇi kṛṃtati || kiṃ na paśyasi mātastvaṃ sahasrasyāpi madhyataḥ

83.109

janāḥ śatāyuṣaḥ paṃca
bhavaṃti na bhavanti vā || aśītikā vipadyante kecitsaptatikā narāḥ

83.110

paramāyuḥ sthitā ṣaṣṭistadpyasti na niṣṭhitam || tasya yāvadve
dāyurdehinaḥ pūrvakarmabhiḥ

83.111

tasyārdhamāyuṣo rātrirharate mṛtyurūpiṇī || bālabhāvena mohena vārdhake jarayā tathā

83.112

varṣāṇāṃ viṃśati
ryāṃti dharmakāmārthavarjitaḥ || āgantukairbhayaiḥ puṃsāṃ vyādhiśokairanekadhā

83.113

hriyaterddhaṃ hi tatrāpi yaccheṣaṃ taddhi jīvitam || jīvitāṃte
ca maraṇaṃ mahāghoramavāpnuyāt

83.114

jāyate yonikoṭīṣu mṛtaḥ karmavaśātpunaḥ || dehabhedena yaḥ puṃsāṃ viyogaḥ karmasaṃkhyayā

83.115

maraṇaṃ
tadvinirdiṣṭaṃ na nāśaḥ paramārthataḥ || mahātamaḥpraviṣṭasya cchidyamāneṣu marmasu

83.116

yadduḥkhaṃ maraṇaṃ jaṃtorna tasyehopamā kvacit || hā tāta
mātarhā kāṃte kraṃdatyevaṃ suduḥkhitaḥ

83.117

maṇḍūka iva sarpeṇa gīyate mṛtyunā janaḥ || bāṃdhavaiḥ saṃparityaktaḥ priyaiśca parivāritaḥ

83.118

niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca mukhena pariśuṣyatā || caturaṃteṣu khaṭvāyāḥ parivartanmuhurmuhuḥ

83.119

saṃmūḍhaḥ kṣipatetyarthaṃ hastapādāvicastataḥ || khaṭvāto
vāṃchate bhūmiṃ bhūmeḥ khaṭvāṃ punarmahī m

83.120

visro mutkalajjaśca mūtraviṣṭhānulepitaḥ || yācamānaśca salilaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālkaḥ

83.121

ciṃtayānaḥ svavicāni kasyaitāni mṛte mayi || paṃcāvaṭānkhanamānaḥ kālapāśena karṣitaḥ

83.122

mriyate paśyatāmeva gale ghurghurārāvakṛt
jīvastṛṇajalūkeva dehādehaṃ viśetkramāt

83.123

saṃprāpyottaramaṃśena dehaṃ tyajati pūrvakam || maraṇātprārthanā duḥkhamadhikaṃ hi vivekinaḥ

83.124

kṣaṇikaṃ maraṇe duḥkhamanaṃtaṃ prārthanākṛtam || jñātaṃ mayaitadadhunā mṛto bhavati yadguruḥ

83.125

na paraḥ prārthayedyastṛṣṇā lāghavakāraṇam || ādau
duḥkhaṃ tathā madhye ghnantye duḥkhaṃ ca dāruṇam

83.126

nisargātsarvabhūtānāmiti duḥkhaparaṃparā || kṣudhā ca sarvarogāṇāṃ vyādhiḥ śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ

83.127

sa cājñauṣadhilepena kṣaṇamātraṃ praśāmyati || kṣudvyādhervedanā tīvrā niḥśeṣabalakṛntanī

83.128

tayābhibhūto mriyate yathānyairvyādhi
bhirnnaraḥ || rājño'bhimānamātraṃ hi mamaiva vidyate gṛhe

83.129

sarvamābharaṇaṃ bhāraṃ sarvamālepanaṃ mama || sarvaṃ pralāpitaṃ gītaṃ nityamunmattaceṣṭitam

83.130

ityevaṃ rājyasaṃbhogaiḥ kutaḥ saukhyaṃ vicārataḥ || nṛpāṇāṃ vyagracittānāmanyonyavijigīṣayā

83.131

prāyeṇa śrīmadālepānnahuṣādyā
mahānṛpāḥ || svargaṃ prāpyāpi patitāḥ kaḥ śriyo vindate sukham

83.132

uparyupari devānāmanyonyātiśaye sthitam || naraiḥ puṇyaphalaṃ svarge
mūlacchedena bhujyate

83.133

na cānyatkriyate karma so'tra doṣaḥ sudāruṇaḥ || chinnamūlataruryadvadavaśaḥ patate kṣitau

83.134

puṇyamūlakṣaye
tadvatpātayaṃti divaukasaḥ || iti svarge'pi devānāṃ nāsti saukhyaṃ vicārataḥ

83.135

tathā nārakiṇāṃ duḥkhaṃ prasiddhaṃ kiṃ ca varṇyate || sthāvareṣvapi
duḥkhāni dāvāgnihimaśoṣaṇam

83.136

kuṭhāraiśchedanaṃ tīvraṃ valkalānāṃ ca takṣaṇam || parṇaśākhāphalānāṃ ca pātanaṃ caṃḍavāyunā

83.137

apamardaśca satataṃ gajairvanyaiśca dehibhiḥ || tṛḍbubhukṣā ca sarpāṇāṃ krodho duḥkhaṃ ca dāruṇam

83.138

duṣṭānāṃ ghātanaṃ loke pāśena ca nibandhanam
evaṃ sarīsṛpāṇāṃ ca duḥkhaṃ mātarmuhurmuhuḥ

83.139

akasmājjanmamaraṇaṃ kīṭādīnāṃ tathāvidham || varṣāśītātapairduḥkhaṃ sukaṣṭaṃ mṛgapakṣiṇām

83.140

kṣuttṛṭkleśena mahatā saṃtrastāśca sadā mṛgāḥ || paśunāganikāyānāṃ śṛṇu duḥkhāni yāni ca

83.141

kṣuttṛṭchītādidamanaṃ vadhabandhanatāḍanam
nāsāpravedhanaṃ trāsaḥ pratodāṃkuśatāḍanam

83.142

veṇukuntādinigaḍamudgarāṃkuśatāḍanam || bhārodvahanasaṃkleśaṃ śikṣāyuddhādipīḍanam

83.143

ātmayūthaviyogaśca vane ca nayanādikam || durbhikṣaṃ durbhagatvaṃ ca mūrkhatvaṃ ca daridratā

83.144

adharottarabhāvaśca maraṇaṃ rāṣṭravibhramaḥ || anyonyābhibhavādduḥkhamanyonyātiśayātpunaḥ

83.145

anityatā prabhāvāṇāmucchrayāṇāṃ ca pātanam || ityevamādibhirduḥkhairyairasmādvyātaṃ carācaram

83.146

nirayādimanuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedbudhaḥ || skandhātskandhaṃ nayedvāraṃ viśrāmaṃ manyatenyathā

83.147

tadvatsarvamidaṃ loke duḥkhaṃ duḥkhena śāmyati || evametajjagatsarvamanyonyātiśayocchritam

83.148

duḥkhairākulitaṃ jñātvā nirvedaṃ paramāpnuyāt || nirvedācca virāgaḥ syādvirāgājjñānasaṃbhavaḥ

83.149

jñānena taṃ paraṃ jñātvā viṣṇuṃ muktimavāpnuyāt || nāhametāhaśe loke rameyaṃ janiṃ kacit

83.150

rājahaṃso yathā śuddhaḥ kākāmedhyapradarśakaḥ || śṛṇu mātaryatra saṃstho rameyaṃ nirupadravaḥ

83.151

akriyāyanamatyugraṃ nānākarmātiśāvinam
saṃkalpadaṃśamakaraṃ śokaharṣahimātapam

83.152

mohāṃdhakāratimiraṃ lobhavyālasarīsṛpam || viṣayānanyathādhvānaṃ kāmakrodhavimokṣakam

83.163

tadatītya mahādurgaṃ praviṣṭo'smi mahadvanam || na tatpraviśya śocaṃti na prahṛṣyaṃti tadvidaḥ

83.164

na ca bibhyati keṣāṃcinnāsya bibhyati
kecana

83.165

tasminvane saptamahādrumāstu saptaiva nadyaśca phalāni sapta || saptāśramāḥ sapta samādhayaśca dīkṣāśca saptaitadaraṇyarūpam

83.166

paṃcavarṇāni divyāni caturvarṇāni kānicit || tridvivarṇaikavarṇāni puṣpāṇi ca phalāni ca

83.167

sṛjaṃtaḥ pādapāstatra vyāpya tiṣṭhanti tadvanam

83.168

sapta striyastatra vasaṃti satyastvavāṅmukhyo bhānumato bhavaṃti || ūrdhvaṃ rasānāddadate prajābhyaḥ sarvāśca tāstattvataḥ kopi veda

83.169

saptaiva girayaścātra dhṛtaṃ yairbhuvanatrayam || nadyaśca saritaḥ sapta brahmavārivahāḥ sadā

83.160

tejaścābhayadānatvamadrohaḥ kauśalaṃ tathā || acāpalyam
akrodhaḥ priyavādaśca saptamaḥ

83.161

ityete girayo jñeyāstasminvidyāvane sthitāḥ || dṛḍhaniścayastathā bhāsā samatā niyaho guṇaḥ

83.162

nirmamatvaṃ tapaścātra santoṣaḥ saptamo hradaḥ || bhagavadguṇavijñānādbhaktiḥ syātprathamā nadī

83.163-2

puṣpādipūjā dvitīyā tṛtīyā ca pradakṣiṇā
caturthī stutivāgrūpā pañcamī īśvarārpaṇā

83.164-2

ṣaṣṭhī brahmaikatā proktā saptamī siddhireva ca || sapta nadyo'tra kathitā brahmaṇā parameṣṭhinā

83.165-2

brahmā dharmo yamaścāgnirindro varuṇa eva ca

83.166-2

dhanadaśca dhruvādīnāṃ saptakānarcayaṃtyamī || nadīnāṃ saṃgamastatra vaikuṃṭhasamupahvare

83.167-2

ātmatṛptā yato yāṃti śāṃtā dāṃtāḥ parātparam || kecidrumāḥ striyaḥ kecitkecittattvavido'pare

83.168-2

saritaḥ kecidāhuḥ sma saptaiva jñānavittamāḥ || anapetavratakāmo'tra brahmacaryaṃ carāmi ca

83.169-2

brahmaiva samidhastatra brahmāgnirbrahma saṃstaraḥ || āpo brahma gururbrahma brahmacaryamidaṃ mama

83.170

etadevedṛśaṃ sūkṣmaṃ brahmacaryaṃ vidurbudhāḥ || guruṃ ca śṛṇu me mātayo me vidyāprado'bhavat

83.171

ekaḥ śāstā na dvitīyo'sti śāstā hyeva tiṣṭhanpuruṣaṃ praśāsti || tenābhiyuktaḥ praṇavādivodakaṃ yathā niyuktosmi tathācarāmi

83.172

eko gururnāsti tathā dvitīyo hṛdi sthitastamahaṃ nu bravīmi || yaṃ cāvamānyaiva guruṃ mukundaṃ parābhūtā dānavāḥ sarva eva

83.173

eko baṃdhurnāsti tato dvitīyo hṛdi sthitaṃ ta mahamanubravīmi || tenānuśiṣṭā bāṃdhavā baṃdhumaṃtaḥ saptarṣayaḥ sapta divi prabhāṃti

83.174

brahmacaryaṃ ca saṃsevyaṃ gārhasthya śṛṇu yāhaśam || patnī prakṛtirūpā me taccitto nāsmi karhicit

83.175

maccittā sā sadā mātarmama sarvārthasādhanī || ghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakca śrotraṃ ca pañcamam

83.176

mano buddhiśca saptaite dīpyaṃte pāvakā mama || gaṃdho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśaśca pañcamam

83.177

saṃtavyamatha boddhavyaṃ saptaitāḥ
samidho mama || hutaṃ nārāyaṇadhyānāddhuṃke nārāyaṇaḥ svayam

83.178

evaṃvidhena yajñena yajāmyasmiṃ tamīśvaram || akāmayānasya ca sarvakāmo
bhaveddhiṣāṇasya ca sarvadoṣaḥ

83.179

na me svabhāveṣu bhavaṃti lepāstoyasya biṃdoriva puṣkareṣu || nityasya me naiva bhavaṃtyanityā nirīkṣamāṇa
sya bahusvabhāvāt

83.180

na sajjate karmasu bhogajālaṃ divīva sūryasya mayūkhajālam

83.181

evaṃvidhena putreṇa mā mātarduḥkhinī bhava
tatpadaṃ tvāṃ ca neṣyāmi na yatkatuśatairapi

83.182

iti putravacaḥ śrutvā vismitā itarābhavat || ciṃtayāmāsa yadyevaṃ vidvānmama suto haṭam

83.183

lokeṣu khyātimāyāti tato me syādyaśaḥ param || ityādi ciṃtayaṃtyāṃ ca rajanyāṃ bhagavānhariḥ

83.184

prahṛṣṭastasya tairvākyaiḥ
vismitaḥ prādurāsa ca || mūrteḥ svayaṃ viniṣkramya śaṃkhacakragadādharaḥ

83.185

jagadudbhāsayanbhāsā sūryakoṭisamaprabhaḥ || tato niṣpatya dharaṇīṃ
hṛṣṭaromāśrugadgadaḥ

83.186

mūrdhni baddhāṃjaliṃ dhīmānaitareyo'tha tuṣṭuve

83.187

namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi || pradyumnāyāniruddhāya namaḥ
saṃkarṣaṇāya ca

83.188

namo vijñānamātrāya paramānaṃdamūrtaye || ātmārāmāya śāṃtāya nivṛttadvaitahṛṣye

83.189

ātmānaṃdānubhūtyaiva samya
ktyakrormaye namaḥ || hṛṣīkeśāya mahate namaste'naṃtaśaktaye

83.190

vacasyuparate prāpyo ya eko manasā saha || anāmarūpacinmātraḥ so'vyānnaḥ
sadasatparaḥ

83.191

yasminnidaṃ yataścedaṃ tiṣṭhatyaiti jāyate || mṛnmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ

83.192

yaṃ na spṛśaṃti na vidurmanobuddhīṃ
driyāsavaḥ || aṃtarbahiśca vitataṃ vyomavatpraṇato'smyaham

83.193

deheṃdriyaprāṇamanodhiyo'mī yadaṃśabaddhāḥ pracaraṃti karmasu || naivānyadālohamiva prataptaṃ
sthāneṣu tadvadvapadena ete

83.194

caturbhiśca tribhirdvābhyāmekayā praṇamāmi tam || pūrvāparāparayuge śāstāraṃ paramīśvaram

83.195

hitvā gatī
mokṣakāmā yaṃ bhajaṃti daśātmakam || taṃ paraṃ satyamamalaṃ tvāṃ vayaṃ paryupāsmahe

83.196

oṃnamo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya vibhūtipataye
sakalasātvataparivṛḍhanikarakarakamalotpalakuḍmalopalālitacaraṇāraviṃdayugala paramaparameṣṭhinnamaste

83.197

tavāṅghirāsyaṃ vasudhāṃghriyugaṃ nabhaḥ
śiraścaṃdrarvī ca netre || samastalokā jaṭharaṃ bhujāśca diśaścatasro bhagavannamaste

83.198

janmāni tāvaṃti na saṃti deva niṣpīḍya sarvāṇi ca
sarvakālam || bhūtāni yāvaṃti mayātra bhīme pītāni saṃsāramahāsamudre

83.199

saṃpacchilānāṃ himavanmaheṃdrakailāsamervādiṣu naiva tāhak
dehānanekānanugṛhṇato me mātāsti saṃpanmahatī yatheśa

83.200

na saṃti te deva bhuvi pradeśā na yeṣu jāto'smi tathā vinaṣṭaḥ || bhūtvā mayā
yeṣu na jaṃtavaśca saṃbhakṣito vā na ca bhūtasaṃghaiḥ

First 200 of 254 passages. Read on

Linked texts (20)