Vaishnavakhanda 83
Vaiṣṇavakhaṇḍa 83
- Language
- Sanskrit
Contents
- 83.252 — 1 part
83.1
cha || || nārada uvāca || || tato mayā sthāpite ca
sthāne kālāṃtareṇa ha || ciṃtitaṃ hṛdaye bhūyo dvijānugrahakāmyayā
83.2
vāsudevavihīnaṃ hi tīrthametanna rocate || asūryaṃ hi jagadyadvatsa hi bhūṣaṇa
bhūṣaṇam
83.3
yatra naiva hariḥ svāmī tīrtheṃ gehe'tha mānase || śāstre vā tadasatsarvaṃ hāṃsaṃ tīrthaṃ na vāyasam
83.4
tasmātprasādya varadaṃ tīrthe'sminpuruṣo
ttamam || āneṣye kalayā sākṣādviśvānugrahakāmyayā
83.5
iti saṃciṃtya kauravya tato'haṃ cātra saṃsthitaḥ || jñānayogena yogīndraṃ śataṃ
varṣāṇyatoṣayam
83.6
aṣṭākṣaraṃ japanmaṃtraṃ saṃnigṛhyeṃdriyāṇi ca || vāsudevamayo bhūtvā sarvabhūtakṛpāparaḥ
83.7
evaṃ mayārādhyamāno garuḍaṃ
harirāsthitaḥ || gaṇakoṭiparivṛtaḥ pratyakṣaḥ samajāyata
83.8
tamahaṃ prāṃjalirbhūtvā dattvārghyaṃ vidhivaddhareḥ || pratyavocaṃ praṇasyātha prabaddhakarasaṃ
puṭaḥ
83.9
śvetadvīpe purā dṛṣṭaṃ mayā rūpaṃ tava prabho || ajaṃ sanātanaṃ viṣṇo naranārāyaṇātmakam
83.10
tadrūpasya kalāmekāṃ sthāpayātra janārdana
yadi tuṣṭo'si me viṣṇo tadidaṃ kriyatāṃ tvayā
83.11
evaṃ mayā prārthito'tha provāca garuḍadhvajaḥ || evamastu brahmaputra yattvayābhīpsitaṃ hṛdi
83.12
tattathā bhavitā sarvamapyatrasthaṃ sadaiva hi || evamuktvā gate viṣṇau niveśya svakalāṃ prabho
83.13
mayā saṃsthāpito viṣṇurlokānugrahakā
myayā || yasmātsvayaṃ śvetadvīpanivāsyatra hariḥ sthitaḥ
83.14
vṛddho viśvasya viśvākhyo vāsudevastataḥ smṛtaḥ || kārtike śuklapakṣe yā bhavatye
kādaśī śubhā
83.15
snānaṃ kṛtvā vidhānena toyaprasravaṇādiṣu || yorcayedacyutaṃ bhaktyā paṃcopacārapūjayā
83.16
upoṣya jāgaraṃ kuryādgītavādyaṃ
hareḥ puraḥ || kathāṃ vā vaiṣṇavīṃ kuryādbhaktodhavivarjitaḥ
83.17
dānaṃ dadyādyathāśaktyā niyato hṛṣṭamānasaḥ || anekabhavasaṃbhūtātkalmaṣādakhilādapi
83.18
mucyate'sau na saṃdeho yadyapi brahmaghātakaḥ || gāruḍena vimānena vaikuṃṭhaṃ padamāpnuyāt
83.19
kulānāṃ tārayetpārtha śatamekottaraṃ naraḥ
śraddhāyuktaṃ mudā yuktaṃ sotsāhaṃ saspṛhaṃ tathā
83.20
ahaṃkāravihīnaṃ ca snānaṃ dhūpānulepanam || puṣpanaivedyasaṃyuktamarcadānasamanvitam
83.21
yāmeyāme mahābhaktyā kṛtārārtikasaṃyutam || cāmarādyādasaṃyuktaṃ bherīnādapuraskṛtam
83.22
purāṇaśrutisaṃpannaṃ bhaktinṛtyasamanvitam || vinidraḥ
kṣuttṛṣāsvādaspṛhāhīnaṃ ca bhārata
83.23
tatpādasaurabhaghrāṇasaṃyutaṃ viṣṇuvallabham || sagītaṃ sācanakaraṃ tatkṣetragamanānvitam
83.24
pāyurodhena
saṃyuktaṃ brahmacaryasamanvitam || stutipāṭhena saṃyuktaṃ pādodakavibhūṣitam
83.25
satyānvitaṃ satyayogasaṃyutaṃ puṇyavārtayā || paṃcaviṃśatibhiryuktaṃ
guṇairyoṃjāgaraṃ naraḥ || ekādaśyāṃ prakurvīta punarna jāyate bhuvi
83.26
atra tīrthavare pūrvamaitareya iti dvijaḥ || siddhiṃ prāpto mahābhāgo vāsudevaprasā
dataḥ
83.27
arjuna uvāca || || aitareyaḥ kasya putro nivāsaḥ kāsya vā mune || kathaṃ siddhimagāddhīmānvāsudevaprasādataḥ
83.28
nārada uvāca || || asminneva mama sthāne hārītasyānvaye'bhavat
83.29
māṃḍūkiriti viprākhyo vedavedāṃgapāragaḥ
83.30
tasyāsī
ditarā nāma bhāryā sādhvīguṇairyutā || tasyāsutpadyata sutastvaitareya iti smṛtaḥ
83.31
sa ca bālyātprabhṛtyeva prāgjanmanyanuśikṣitam || jajāpa
maṃtraṃ tvaniśaṃ dvādaśākṣarasaṃjñitam
83.32
na śṛṇoti na vaktyeva manasāpi ca kiṃcana || evaṃprabhāvaḥ so'bhūcca bālye viprasutastadā
83.33
tato mūko'yamityeva nānopāyaiḥ prabodhitaḥ || pitrā yadā na kurute vyavahārāya mānasam
83.34
tato niścitya manasā jaḍoyamiti bhārata
anyāṃ vivāhayāmāsa dvārānputrāṃstathāddhe
83.35
piṃgānāma ca sā bhāryā tasyāḥ putrāśca jajñire || catvāraḥ karmakuśalā vedavedāṃgavādinaḥ
83.36
yajñeṣu śāṃtihomeṣu dvijaiḥ sarvatra pūjitāḥ || aitareyopi nityaṃ ca trikālaṃ harimaṃdire
83.37
jajāpa paramaṃ jāpyaṃ nānyatra kurute
śramam||tato mātā nirīkṣyeva sapatnītanayāṃstathā
83.38
dāryamāṇena manasā tanayaṃ vākyamabravīt || kleśāyaiva ca jāto'si dhigme janma ca
jīvitam
83.39
nāryāstasyā nṛloke'tra varaivājarnaniḥ sphuṭam || vimānitā yā bhartrā syātra putraḥ syādguṇairyutaḥ
83.40
piṃgeyaṃ kṛtapuṇyā vai yasyāḥ
putrā mahāguṇāḥ || vedavedāṃgatattvajñāḥ sarvatrābhyarcitā guṇaiḥ
83.41
tadahaṃ putra durbhāgyā mahīsāgarasaṃgame || nimajjiṣye varaṃ mṛtyurjīvite kiṃ phalaṃ
mama || tvamapyevaṃ mahāmaunī nanda bhakto hareściram
83.42
nārada uvāca || || iti māturvacaḥ śrutvā prahasannaitareyakaḥ
83.43
dhatvā
muhūrtaṃ dharmajño mātaraṃ praṇato'bravīt || mātarmithyābhibhūtāsi ajñāne jñānavatyasi
83.44
aśocye śocasi śubhe śocye naivāpi śocasi
dehasyāsya kṛte mithyāsaṃsāre kiṃ vimuhyasi
83.45
mūrkhācaritametaddhi manmāturucitaṃ na hi || anyatsaṃsārasāraṃ ca sāramanyacca mohi
tāḥ
83.46
prapaśyaṃti yathā rātrau khadyotaṃ dīpavatsthitam || yadidaṃ manyase sāraṃ śṛṇu tasyāpyasāratām
83.47
evaṃvidhaṃ hi mānuṣyamā
garbhāditi kaṣṭadam || asthipaṭṭatulāstambhe snāyubandhena yaṃtrite
83.48
raktamāṃsamadālite viṇmūtradravyabhājane || keśaromatṛṇacchanne suvarṇa
tvaksudhūtake
83.49
vadanaikamahādvāre paḍvākṣivibhūpite || oṣṭhadvayakapāṭe ca tathā daṃtārgalānvite
83.90
nāḍīsvedapravāhe ca kālavaktrānala
sthite || evaṃvidhe gṛhe gehī jīvo nāmāsti śobhane
83.61
guṇatrayamayī bhāryā prakṛtistasya tatra ca || bodhāhaṃkārakāmāśca krodhalobhādayo'pi
ca
83.62
apatyānyasya hā kaṣṭamevaṃ mūḍhaḥ pravartate || tasya yoyo yathā mohastathā taṃ śṛṇu tattvataḥ
83.63
srotāṃsi yasya satataṃ prasravaṃti gire
riva || kaphamūtrādikānyasya kṛte dehasya muhyati
83.64
sarvāśucinidhānasya śarīrasya na vidyate || śucirekapradeśo'pi viṇmūtrasya hateriva
83.59
spṛṣṭvā svadehasrotāṃsi mṛttoyaiḥ śodhyate karaḥ || tathāpyaśucibhāṃḍasya na virajyati kiṃ naraḥ
83.66
kāyaḥ sugandhatoyādyairyatnenāpi
susaṃskṛtaḥ || na jahāti svakaṃ bhāvaṃ śvapucchamiva nāmitam
83.67
svadehāśucigaṃdhena na virajyati yo naraḥ || virāge kāraṇaṃ tasya kimanyadu
padiśyate
83.58
gandhalepāpanodārthaṃ śaucaṃ dehasya kīrtitam || dvayasyāpagamātpaścādbhāvaśuddhyā viśudhyati
83.59-2
gaṃgātoyena sarveṇa
mṛdbhāraiḥ parvatopamaiḥ || ā mṛtyorācarañchaucaṃ bhāvaduṣṭo na śudhyati
83.60
tīrthasnānaistapobhirvā duṣṭātmā naiva śudhyati || sveditaḥ kṣālita
stīrthe kiṃ śuddhimadhigacchati
83.61-2
aṃtarbhāvapraduṣṭasya viśato'pi hutāśanam || na svargo nāpavargaśca dehanirdahanaṃ param
83.62-2
bhāvaśuddhiḥ
paraṃ śaucaṃ pramāṇaṃ sarvakarmasu || anyathāliṃgayate kāṃtā bhāvena duhitānyathā
83.63-2
anyathaiva stanaṃ putraścitayattyanyathā patiḥ || cittaṃ viśo
dhayettasmātkimanyairbāhyaśodhanaiḥ
83.64-2
bhāvataḥ saṃviśuddhātmā svargaṃ mokṣaṃ ca viṃdati || jñānāmalāṃbasā puṃsaḥ sadvairāgyamṛdā punaḥ
83.65
avidyārāgaviṇmūtralepagaṃdhaviśodhanam || evametaccharīraṃ hi nisargādaśuci viduḥ
83.66-2
tvaṅmātrasāraniḥsāraṃ kadalīsārasaṃnibham || jñātvevaṃ
doṣavaddehaṃ yaḥ prājñaḥ śithilībhavet
83.67-2
sa niṣkāmati saṃsāre dṛḍhagrāhī sa tiṣṭhati || evametanmahākaṣṭaṃ janma duḥkhaṃ prakīrtitam
83.68
puṃsāmajñātadoṣeṇa nānākarmavaśena ca || yathā girivarākrāṃtaḥ kaścidduḥkhena tiṣṭhati
83.69
yathā jarāyuṇā dehī duḥkhaṃ tiṣṭhati
veṣṭitaḥ || patitaḥ sāgare yadvadduḥkhamāste samākulaḥ
83.70
garbhodakena siktāṃgastathā''ste vyākulaḥ pumān || lohakumbhe yathā
nyastaḥ pacyate kaścidagninā
83.71
garbhakumbhe tathā kṣiptaḥ pacyate jaṭharāgninā || sūcībhiragnivarṇābhirvibhinnasya nirantaram
83.72
yadduḥkhaṃ
jāyate tasya tadbhedo'ṣṭaguṇaṃ bhavet || ityetadgarbhaduḥkhaṃ hi prāṇināṃ parikīrtitam
83.73
carasthirāṇāṃ sarveṣāmātmagarbhānurūpataḥ || tatrasthasya ca
sarveṣāṃ janmanāṃ smaraṇaṃ bhavet
83.74
mṛtaścāhaṃ punarjāto jātaścāhaṃ punarmṛtaḥ || nānāyonisahasrāṇi mayā dṛṣṭānyanekadhā
83.75
adhunā
jātamātro'haṃ prāptasaṃskāra eva ca || tataḥ śreyaḥ kariṣyāmi yena garbho na saṃbhavet
83.76
adhyeṣyāmi harerjñānaṃ saṃsāravinivartanam || evaṃ saṃci
tayannāste mokṣopāyaṃ vicintayan
83.77
garbhātkoṭiguṇaṃ duḥkhaṃ jāyamānasya jāyate || garbhavāse smṛtiryāsītsā jātasya praṇaśyati
83.78
spṛṣṭamātrasya bāhyena vāyunā mūḍhatā bhavet || saṃmūḍhasya smṛtibhraṃśaḥ śīghraṃ saṃjāyate punaḥ
83.79
smṛtibhraṃśāttatastasya pūrvakarmavaśena ca || ratiḥ
saṃjāyate tūrṇaṃ jaṃtostatraiva janmani
83.80
rakto mūḍhaśca lokoyamakārye saṃpravartate || tatrātmānaṃ na jānāti na paraṃ na ca daivatam
83.81
na
śṛṇoti paraṃ śreyaḥ sati cakṣuṣi nekṣate || same pathi samairgacchanskhalatīva padepade
83.82
satyāṃ buddhau na jānāti bodhyamāno budhairapi || saṃsāre
kliśyate tena rāgamohavaśānugaḥ
83.83
garbhasmṛterabhāvena śāstramuktaṃ maharṣibhiḥ || tadduḥkhakathanārthāya svargamokṣaprasādhakam
83.84
ye śāstra
jñāne satyasminsarvakarmārthasādhake || na kurvaṃtyātmanaḥ śreyastatra paramadbhutam
83.85
avyaktendriyavṛttitvādbālye duḥkhaṃ mahatpunaḥ || icchannapi na
śaknoti vaktuṃ kartuṃ ca kiñcana
83.86
daṃtotthāne mahadduḥkhaṃ maulena vyādhinā tathā || bālarogaiśca vividhaiḥ pīḍā bālagrahairapi
83.87
tṛḍbubhu
kṣāparītāṃgaḥ kacittiṣṭhati rāraṭan || viṇmūtrabhakṣaṇādyaṃ ca mohādbālaḥ samācaret
83.88
kaumāre karṇavedhena mātāpitrorvitāḍanaiḥ || akṣarādhyaya
nādyaiśca duḥkhaṃ syādguruśāsanāt
83.89
pramatteṃdriyavṛttaiśca kāmarāgaprapīḍanāt || rāgodvṛttasya satataṃ kutaḥ saukhyaṃ hi yauvane
83.90-2
īrṣyayā suma
hadduḥkhaṃ mohādvṛttasya jāyate || mattasya kupitasyeva rāgo doṣāya kevalam
83.91
na rātrau viṃdate nidrā kāmāgniparikheditaḥ || divāpi hi kutaḥ
saukhyamarthopārjanaciṃtayā
83.92
nārīṣu tvanubhūtāsu sarvadoṣāśrayāsu ca || viṇmūtrotsargasadṛśaṃ saukhyaṃ maithunajaṃ smṛtam
83.93
sanmānamapamā
nena viyogeneṣṭasaṃgamaḥ || yauvanaṃ jarayā grastaṃ ka saukhyamanupadravam
83.94
valīpalitakāyena śithilīkṛtavigrahaḥ || sarvakriyāsvaśaktaśca jarayā
jarjarīkṛtaḥ
83.95
strīpuṃsoryauvanaṃ rūpaṃ yadanyonyāśrayaṃ purā || tadevaṃ jarayā grastamubhayorapi na priyam
83.96
jarābhibhūtaḥpuruṣaḥ patnīputrādi
bāṃdhavaiḥ || aśaktatvāddurācārairbhṛtyaiśca paribhūyate
83.97
dharมmarthaṃ ca kāmaṃ ca mokṣaṃ ca nām̐turo yataḥ || śaktaḥ sādhayituṃ tasmādyuvā dharmaṃ samācaret
83.98
vātapittakaphādīnāṃ vaiṣamyaṃ vyādhirucyate || vātādīnāṃ samūhaśca deho'yaṃ parikīrtitaḥ
83.99
tasmādvyādhimayaṃ jñeyaṃ śarīramidamātmanaḥ || rogairnānāvidhairyāṃti dehe duḥkhānyanekaśaḥ
83.100
tāni na svātmavedyāni kimanyatkathayāmyaham || ekottaraṃ mṛtyuśatamasmindehe pratiṣṭhitam
83.101
tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣāstvāgaṃtavaḥ smṛtāḥ || ye tvihāgaṃtavaḥ proktāste praśāmyanti bheṣajaiḥ
83.102
japahomapradānaiśca
kālamṛtyurna śāmyati || vividhā vyādhayaḥ śastāḥ sarpādyāḥ prāṇinastathā
83.103
viṣāṇi cābhicārāśca mṛtyordvārāṇi dehinām || pīḍitaṃ
sarpaṃrogādyairapi dhanvaṃtariḥ svayam
83.104
svasthīkartuṃ na śaknoti kālaprāptaṃ hi dehinam || nauṣadhaṃ na tapo maṃtrā na mitrāṇi na bāṃdhavāḥ
83.105
śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam || rasāyanatapojapyairyogasiddhairmahātmabhiḥ
83.106
kālamṛtyurapi prājñairnīyate nāpi saṃyutaiḥ
nāsti mṛtyusamaṃ duḥkhaṃ nāsti mṛtyusamaṃ bhayam
83.107
nāsti mṛtyusamatrāsaḥ sarveṣāmapi dehinām || sadbhāryāputramitrāṇi rājyaiśvaryasukhāni
ca
83.108
ābaddhāni snehapāśairmṛtyuḥ sarvāṇi kṛṃtati || kiṃ na paśyasi mātastvaṃ sahasrasyāpi madhyataḥ
83.109
janāḥ śatāyuṣaḥ paṃca
bhavaṃti na bhavanti vā || aśītikā vipadyante kecitsaptatikā narāḥ
83.110
paramāyuḥ sthitā ṣaṣṭistadpyasti na niṣṭhitam || tasya yāvadve
dāyurdehinaḥ pūrvakarmabhiḥ
83.111
tasyārdhamāyuṣo rātrirharate mṛtyurūpiṇī || bālabhāvena mohena vārdhake jarayā tathā
83.112
varṣāṇāṃ viṃśati
ryāṃti dharmakāmārthavarjitaḥ || āgantukairbhayaiḥ puṃsāṃ vyādhiśokairanekadhā
83.113
hriyaterddhaṃ hi tatrāpi yaccheṣaṃ taddhi jīvitam || jīvitāṃte
ca maraṇaṃ mahāghoramavāpnuyāt
83.114
jāyate yonikoṭīṣu mṛtaḥ karmavaśātpunaḥ || dehabhedena yaḥ puṃsāṃ viyogaḥ karmasaṃkhyayā
83.115
maraṇaṃ
tadvinirdiṣṭaṃ na nāśaḥ paramārthataḥ || mahātamaḥpraviṣṭasya cchidyamāneṣu marmasu
83.116
yadduḥkhaṃ maraṇaṃ jaṃtorna tasyehopamā kvacit || hā tāta
mātarhā kāṃte kraṃdatyevaṃ suduḥkhitaḥ
83.117
maṇḍūka iva sarpeṇa gīyate mṛtyunā janaḥ || bāṃdhavaiḥ saṃparityaktaḥ priyaiśca parivāritaḥ
83.118
niḥśvasandīrghamuṣṇaṃ ca mukhena pariśuṣyatā || caturaṃteṣu khaṭvāyāḥ parivartanmuhurmuhuḥ
83.119
saṃmūḍhaḥ kṣipatetyarthaṃ hastapādāvicastataḥ || khaṭvāto
vāṃchate bhūmiṃ bhūmeḥ khaṭvāṃ punarmahī m
83.120
visro mutkalajjaśca mūtraviṣṭhānulepitaḥ || yācamānaśca salilaṃ śuṣkakaṇṭhoṣṭhatālkaḥ
83.121
ciṃtayānaḥ svavicāni kasyaitāni mṛte mayi || paṃcāvaṭānkhanamānaḥ kālapāśena karṣitaḥ
83.122
mriyate paśyatāmeva gale ghurghurārāvakṛt
jīvastṛṇajalūkeva dehādehaṃ viśetkramāt
83.123
saṃprāpyottaramaṃśena dehaṃ tyajati pūrvakam || maraṇātprārthanā duḥkhamadhikaṃ hi vivekinaḥ
83.124
kṣaṇikaṃ maraṇe duḥkhamanaṃtaṃ prārthanākṛtam || jñātaṃ mayaitadadhunā mṛto bhavati yadguruḥ
83.125
na paraḥ prārthayedyastṛṣṇā lāghavakāraṇam || ādau
duḥkhaṃ tathā madhye ghnantye duḥkhaṃ ca dāruṇam
83.126
nisargātsarvabhūtānāmiti duḥkhaparaṃparā || kṣudhā ca sarvarogāṇāṃ vyādhiḥ śreṣṭhatamaḥ smṛtaḥ
83.127
sa cājñauṣadhilepena kṣaṇamātraṃ praśāmyati || kṣudvyādhervedanā tīvrā niḥśeṣabalakṛntanī
83.128
tayābhibhūto mriyate yathānyairvyādhi
bhirnnaraḥ || rājño'bhimānamātraṃ hi mamaiva vidyate gṛhe
83.129
sarvamābharaṇaṃ bhāraṃ sarvamālepanaṃ mama || sarvaṃ pralāpitaṃ gītaṃ nityamunmattaceṣṭitam
83.130
ityevaṃ rājyasaṃbhogaiḥ kutaḥ saukhyaṃ vicārataḥ || nṛpāṇāṃ vyagracittānāmanyonyavijigīṣayā
83.131
prāyeṇa śrīmadālepānnahuṣādyā
mahānṛpāḥ || svargaṃ prāpyāpi patitāḥ kaḥ śriyo vindate sukham
83.132
uparyupari devānāmanyonyātiśaye sthitam || naraiḥ puṇyaphalaṃ svarge
mūlacchedena bhujyate
83.133
na cānyatkriyate karma so'tra doṣaḥ sudāruṇaḥ || chinnamūlataruryadvadavaśaḥ patate kṣitau
83.134
puṇyamūlakṣaye
tadvatpātayaṃti divaukasaḥ || iti svarge'pi devānāṃ nāsti saukhyaṃ vicārataḥ
83.135
tathā nārakiṇāṃ duḥkhaṃ prasiddhaṃ kiṃ ca varṇyate || sthāvareṣvapi
duḥkhāni dāvāgnihimaśoṣaṇam
83.136
kuṭhāraiśchedanaṃ tīvraṃ valkalānāṃ ca takṣaṇam || parṇaśākhāphalānāṃ ca pātanaṃ caṃḍavāyunā
83.137
apamardaśca satataṃ gajairvanyaiśca dehibhiḥ || tṛḍbubhukṣā ca sarpāṇāṃ krodho duḥkhaṃ ca dāruṇam
83.138
duṣṭānāṃ ghātanaṃ loke pāśena ca nibandhanam
evaṃ sarīsṛpāṇāṃ ca duḥkhaṃ mātarmuhurmuhuḥ
83.139
akasmājjanmamaraṇaṃ kīṭādīnāṃ tathāvidham || varṣāśītātapairduḥkhaṃ sukaṣṭaṃ mṛgapakṣiṇām
83.140
kṣuttṛṭkleśena mahatā saṃtrastāśca sadā mṛgāḥ || paśunāganikāyānāṃ śṛṇu duḥkhāni yāni ca
83.141
kṣuttṛṭchītādidamanaṃ vadhabandhanatāḍanam
nāsāpravedhanaṃ trāsaḥ pratodāṃkuśatāḍanam
83.142
veṇukuntādinigaḍamudgarāṃkuśatāḍanam || bhārodvahanasaṃkleśaṃ śikṣāyuddhādipīḍanam
83.143
ātmayūthaviyogaśca vane ca nayanādikam || durbhikṣaṃ durbhagatvaṃ ca mūrkhatvaṃ ca daridratā
83.144
adharottarabhāvaśca maraṇaṃ rāṣṭravibhramaḥ || anyonyābhibhavādduḥkhamanyonyātiśayātpunaḥ
83.145
anityatā prabhāvāṇāmucchrayāṇāṃ ca pātanam || ityevamādibhirduḥkhairyairasmādvyātaṃ carācaram
83.146
nirayādimanuṣyāṃtaṃ tasmātsarvaṃ tyajedbudhaḥ || skandhātskandhaṃ nayedvāraṃ viśrāmaṃ manyatenyathā
83.147
tadvatsarvamidaṃ loke duḥkhaṃ duḥkhena śāmyati || evametajjagatsarvamanyonyātiśayocchritam
83.148
duḥkhairākulitaṃ jñātvā nirvedaṃ paramāpnuyāt || nirvedācca virāgaḥ syādvirāgājjñānasaṃbhavaḥ
83.149
jñānena taṃ paraṃ jñātvā viṣṇuṃ muktimavāpnuyāt || nāhametāhaśe loke rameyaṃ janiṃ kacit
83.150
rājahaṃso yathā śuddhaḥ kākāmedhyapradarśakaḥ || śṛṇu mātaryatra saṃstho rameyaṃ nirupadravaḥ
83.151
akriyāyanamatyugraṃ nānākarmātiśāvinam
saṃkalpadaṃśamakaraṃ śokaharṣahimātapam
83.152
mohāṃdhakāratimiraṃ lobhavyālasarīsṛpam || viṣayānanyathādhvānaṃ kāmakrodhavimokṣakam
83.163
tadatītya mahādurgaṃ praviṣṭo'smi mahadvanam || na tatpraviśya śocaṃti na prahṛṣyaṃti tadvidaḥ
83.164
na ca bibhyati keṣāṃcinnāsya bibhyati
kecana
83.165
tasminvane saptamahādrumāstu saptaiva nadyaśca phalāni sapta || saptāśramāḥ sapta samādhayaśca dīkṣāśca saptaitadaraṇyarūpam
83.166
paṃcavarṇāni divyāni caturvarṇāni kānicit || tridvivarṇaikavarṇāni puṣpāṇi ca phalāni ca
83.167
sṛjaṃtaḥ pādapāstatra vyāpya tiṣṭhanti tadvanam
83.168
sapta striyastatra vasaṃti satyastvavāṅmukhyo bhānumato bhavaṃti || ūrdhvaṃ rasānāddadate prajābhyaḥ sarvāśca tāstattvataḥ kopi veda
83.169
saptaiva girayaścātra dhṛtaṃ yairbhuvanatrayam || nadyaśca saritaḥ sapta brahmavārivahāḥ sadā
83.160
tejaścābhayadānatvamadrohaḥ kauśalaṃ tathā || acāpalyam
akrodhaḥ priyavādaśca saptamaḥ
83.161
ityete girayo jñeyāstasminvidyāvane sthitāḥ || dṛḍhaniścayastathā bhāsā samatā niyaho guṇaḥ
83.162
nirmamatvaṃ tapaścātra santoṣaḥ saptamo hradaḥ || bhagavadguṇavijñānādbhaktiḥ syātprathamā nadī
83.163-2
puṣpādipūjā dvitīyā tṛtīyā ca pradakṣiṇā
caturthī stutivāgrūpā pañcamī īśvarārpaṇā
83.164-2
ṣaṣṭhī brahmaikatā proktā saptamī siddhireva ca || sapta nadyo'tra kathitā brahmaṇā parameṣṭhinā
83.165-2
brahmā dharmo yamaścāgnirindro varuṇa eva ca
83.166-2
dhanadaśca dhruvādīnāṃ saptakānarcayaṃtyamī || nadīnāṃ saṃgamastatra vaikuṃṭhasamupahvare
83.167-2
ātmatṛptā yato yāṃti śāṃtā dāṃtāḥ parātparam || kecidrumāḥ striyaḥ kecitkecittattvavido'pare
83.168-2
saritaḥ kecidāhuḥ sma saptaiva jñānavittamāḥ || anapetavratakāmo'tra brahmacaryaṃ carāmi ca
83.169-2
brahmaiva samidhastatra brahmāgnirbrahma saṃstaraḥ || āpo brahma gururbrahma brahmacaryamidaṃ mama
83.170
etadevedṛśaṃ sūkṣmaṃ brahmacaryaṃ vidurbudhāḥ || guruṃ ca śṛṇu me mātayo me vidyāprado'bhavat
83.171
ekaḥ śāstā na dvitīyo'sti śāstā hyeva tiṣṭhanpuruṣaṃ praśāsti || tenābhiyuktaḥ praṇavādivodakaṃ yathā niyuktosmi tathācarāmi
83.172
eko gururnāsti tathā dvitīyo hṛdi sthitastamahaṃ nu bravīmi || yaṃ cāvamānyaiva guruṃ mukundaṃ parābhūtā dānavāḥ sarva eva
83.173
eko baṃdhurnāsti tato dvitīyo hṛdi sthitaṃ ta mahamanubravīmi || tenānuśiṣṭā bāṃdhavā baṃdhumaṃtaḥ saptarṣayaḥ sapta divi prabhāṃti
83.174
brahmacaryaṃ ca saṃsevyaṃ gārhasthya śṛṇu yāhaśam || patnī prakṛtirūpā me taccitto nāsmi karhicit
83.175
maccittā sā sadā mātarmama sarvārthasādhanī || ghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvakca śrotraṃ ca pañcamam
83.176
mano buddhiśca saptaite dīpyaṃte pāvakā mama || gaṃdho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśaśca pañcamam
83.177
saṃtavyamatha boddhavyaṃ saptaitāḥ
samidho mama || hutaṃ nārāyaṇadhyānāddhuṃke nārāyaṇaḥ svayam
83.178
evaṃvidhena yajñena yajāmyasmiṃ tamīśvaram || akāmayānasya ca sarvakāmo
bhaveddhiṣāṇasya ca sarvadoṣaḥ
83.179
na me svabhāveṣu bhavaṃti lepāstoyasya biṃdoriva puṣkareṣu || nityasya me naiva bhavaṃtyanityā nirīkṣamāṇa
sya bahusvabhāvāt
83.180
na sajjate karmasu bhogajālaṃ divīva sūryasya mayūkhajālam
83.181
evaṃvidhena putreṇa mā mātarduḥkhinī bhava
tatpadaṃ tvāṃ ca neṣyāmi na yatkatuśatairapi
83.182
iti putravacaḥ śrutvā vismitā itarābhavat || ciṃtayāmāsa yadyevaṃ vidvānmama suto haṭam
83.183
lokeṣu khyātimāyāti tato me syādyaśaḥ param || ityādi ciṃtayaṃtyāṃ ca rajanyāṃ bhagavānhariḥ
83.184
prahṛṣṭastasya tairvākyaiḥ
vismitaḥ prādurāsa ca || mūrteḥ svayaṃ viniṣkramya śaṃkhacakragadādharaḥ
83.185
jagadudbhāsayanbhāsā sūryakoṭisamaprabhaḥ || tato niṣpatya dharaṇīṃ
hṛṣṭaromāśrugadgadaḥ
83.186
mūrdhni baddhāṃjaliṃ dhīmānaitareyo'tha tuṣṭuve
83.187
namastubhyaṃ bhagavate vāsudevāya dhīmahi || pradyumnāyāniruddhāya namaḥ
saṃkarṣaṇāya ca
83.188
namo vijñānamātrāya paramānaṃdamūrtaye || ātmārāmāya śāṃtāya nivṛttadvaitahṛṣye
83.189
ātmānaṃdānubhūtyaiva samya
ktyakrormaye namaḥ || hṛṣīkeśāya mahate namaste'naṃtaśaktaye
83.190
vacasyuparate prāpyo ya eko manasā saha || anāmarūpacinmātraḥ so'vyānnaḥ
sadasatparaḥ
83.191
yasminnidaṃ yataścedaṃ tiṣṭhatyaiti jāyate || mṛnmayeṣviva mṛjjātistasmai te brahmaṇe namaḥ
83.192
yaṃ na spṛśaṃti na vidurmanobuddhīṃ
driyāsavaḥ || aṃtarbahiśca vitataṃ vyomavatpraṇato'smyaham
83.193
deheṃdriyaprāṇamanodhiyo'mī yadaṃśabaddhāḥ pracaraṃti karmasu || naivānyadālohamiva prataptaṃ
sthāneṣu tadvadvapadena ete
83.194
caturbhiśca tribhirdvābhyāmekayā praṇamāmi tam || pūrvāparāparayuge śāstāraṃ paramīśvaram
83.195
hitvā gatī
mokṣakāmā yaṃ bhajaṃti daśātmakam || taṃ paraṃ satyamamalaṃ tvāṃ vayaṃ paryupāsmahe
83.196
oṃnamo bhagavate mahāpuruṣāya mahānubhāvāya vibhūtipataye
sakalasātvataparivṛḍhanikarakarakamalotpalakuḍmalopalālitacaraṇāraviṃdayugala paramaparameṣṭhinnamaste
83.197
tavāṅghirāsyaṃ vasudhāṃghriyugaṃ nabhaḥ
śiraścaṃdrarvī ca netre || samastalokā jaṭharaṃ bhujāśca diśaścatasro bhagavannamaste
83.198
janmāni tāvaṃti na saṃti deva niṣpīḍya sarvāṇi ca
sarvakālam || bhūtāni yāvaṃti mayātra bhīme pītāni saṃsāramahāsamudre
83.199
saṃpacchilānāṃ himavanmaheṃdrakailāsamervādiṣu naiva tāhak
dehānanekānanugṛhṇato me mātāsti saṃpanmahatī yatheśa
83.200
na saṃti te deva bhuvi pradeśā na yeṣu jāto'smi tathā vinaṣṭaḥ || bhūtvā mayā
yeṣu na jaṃtavaśca saṃbhakṣito vā na ca bhūtasaṃghaiḥ
First 200 of 254 passages. Read on
Linked texts (20)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Viṣṇudharma — Sanskrit
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Revākhaṇḍa (Skandapurāṇa) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vīramaheśvarācārasaṃgraha — Nīlakaṇṭha Nāganātha, Sanskrit
- Śivadharmottara (another edition) — Sanskrit
- Bhūkhaṇḍa — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit
- Brāhmaṇagītā — Vyāsa, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Purāṇasāra (Mādhava Vidyāraṇya) — Mādhava Vidyāraṇya, Sanskrit
- Purāṇasāra — Sāyaṇa, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit