Pramāṇa · Search · About · API

Vayupurana 2.48: adhyāyaḥ 48

Vāyupurāṇa 2.48

Language
Sanskrit

adhyāyaḥ 48

2.48.1

..sanatkumāra uvāca..

2.48.2

gayāyātrāṃ pravakṣyāmi śrṛṇu nārada muktidām.
niṣkṛtiḥ śrāddhakartṝṇāṃ brahmaṇā gīyate purā .. 48.1 ..

2.48.3

udyataścedgayāṃ gantuṃ śrāddhaṃ kṛtvā vidhānataḥ.
vidhāya kārpaṭīveśaṃ kṛtvā grāmaṃ pradakṣiṇam .. 48.2 ..

2.48.4

tato grāmāntaraṃ gatvā śrāddhaśeṣasya bhojanam.
tataḥ pratidinaṃ gacchetpratigrahavivarjitaḥ .. 48.3 ..

2.48.5

pratigrahādupāvṛttaḥ santuṣṭo niyataḥ śuciḥ.
ahaṅkāravimukto yaḥ sa tīrthaphalamaśnute .. 48.4 ..

2.48.6

yasya hastau ca pādau ca manaścāpi susaṃyatam.
vidyā tapaśca kīrtiśca sa tīrthaphalamaśnute .. 48.5 ..

2.48.7

tato gayāpraveśe ca pūrvato'sti mahānadī .
tatra toyaṃ samutpāṭya snātavyaṃ nirmale jale .. 48.6 ..

2.48.8

devādīṃstarpayitvātha śrāddhaṃ kṛtvā yathāvidhiḥ .
svavedaśākhāgaditamarghyāvāhanavarjitam .. 48.7 ..

2.48.9

apare'hni śucirbhūtvā gacchedvai pretaparvate .
brahmakuṇḍe tataḥ snātvā devādīṃstarpayetsudhīḥ .. 48.8 ..

2.48.10

kuryyācchrāddhaṃ sapiṇḍānāṃ prayataḥ pretaparvate.
prācīnāvītinā bhāvyaṃ dakṣiṇābhimukhaḥ sudhīḥ .. 48.9 ..

2.48.11

kavyabālo'nalaḥ somo yamaścaivāryyamā tathā.
agniṣvāttā barhiṣadaḥ somapāḥ pitṛdevatāḥ .. 48.10 ..

2.48.12

āgacchantu mahābhāgā yuṣmābhī rakṣitāstviha.
madīyāḥ pitaro ye ca kule jātāḥ sanābhayaḥ .. 48.11 ..

2.48.13

teṣāṃ piṇḍapradānārthamāgato'smi gayāmimām.
te sarve tṛptimāyāntu śrāddenānena śāśvatīm .. 48.12 ..

2.48.14

ācamyoktāva ca pañcāṅgaṃ prāṇāyāmaṃ prayatnataḥ.
punarāvṛttirahitabrahmalokāptihetave .. 48.13 ..

2.48.15

evañca vidhivacchrāddhaṃ kṛtvā pūrvaṃ yatākramam.
pitṝnāvāhya cābhyarcya mantraiḥ piṇḍaprado bhavet .. 48.14 ..

2.48.16

tīrthe pretaśilādau ca caruṇā saghṛtena vā .
prakṣālya pūrvaṃ tatsthānaṃ pañcagavyaiḥ pṛthakpṛthak.
tairmantrairatha saṃpūjya pañcagavyaiśca devatām .. 48.15 ..

2.48.17

yāvattilā manuṣyaiśca gṛhītā pitṛkarmasu.
gacchanti tāvadasurāḥ siṃhatrastā yathā mṛgāḥ .. 48.16 ..

2.48.18

aṣṭakāsu ca vṛddhau ca gayāyāṃ ca mṛte'hani .
mātuḥ śrāddhaṃ pṛthakkuryādanyatra patinā saha .. 48.17 ..

2.48.19

vṛddhiśrāddhe tu mātrādi gayāyāṃ pitṛpūrvakam.
pādyapūrvaṃ samārabhya dakṣiṇāgrakuśaiḥ kramāt.
pitrādīnāṃ samāstīrya śeṣaṃ gṛhyoktamācaret .. 48.18 ..

2.48.20

dadyuḥ śrāddhaṃ sapiṇḍānāṃ teṣāṃ dakṣiṇabhāgataḥ.
kuśānāstīryaṃ vidhinā sakṛddatvā tilodakam .. 48.19 ..

2.48.21

gṛhītvāñjalinā tebhyaḥ pitṛtīrthena yatnataḥ.
saktunā muṣṭimātreṇa dadyādakṣayyapiṇḍakam.
sambandhinastilādbhiśca kuśeṣvāvāhayettataḥ .. 48.20 ..

2.48.22

ābrahmastambaparyantaṃ devarṣipitṛmānavāḥ.
tṛpyantu pitaraḥ sarve mātṛmātāmahādayaḥ .. 48.21 ..

2.48.23

atītakulakoṭīnāṃ saptadvīpanivāsinām.
ābrahmabhuvanāllokādidamastu tilodakam .. 48.22 ..

2.48.24

pitā pitāmaha ścaiva tathaiva prapitāmahaḥ.
mātā pitāmahī caiva tathaiva prapitāmahī .. 48.23 ..

2.48.25

mātāmahastatpitā ca pramātāmahakādayaḥ.
teṣāṃ piṇḍo mayā datto hyakṣayyamupatiṣṭhatām .. 48.24 ..

2.48.26

muṣṭimātrapramāṇañca hyārdrāmalakamātrakam.
śamīphatrapramāṇaṃ vā piṇḍaṃ dadyādgayāśire.
uddharetsaptagotrāṇi kulāni śatamuddharet .. 48.25 ..

2.48.27

piturmātuḥ svabhāryāyā bhaginyā duhitustathā.
pitṛṣvasurmātṛṣvasuḥ sapta gotrāḥ prakīrttitāḥ .. 48.26 ..

2.48.28

caturviṃśativiṃśaśca ṣoḍaśa dvādaśaiva hi.
rudrādivasavaścaiva kulānyekottaraṃ śatam .. 48.27 ..

2.48.29

nāvāhanaṃ na digbandho na doṣo dṛṣṭisambhavaḥ.
na kāruṇyena karttavyaṃ tīrthaśrāddhaṃ vicakṣaṇaiḥ .. 48.28 ..

2.48.30

piṇḍāsanaṃ piṇḍadānaṃ punaḥ pratyavanejanam.
dakṣiṇā cānnasaṅkalpaṃ tīrthaśrāddheṣvayaṃvidhiḥ .. 48.29 ..

2.48.31

asmatkule mṛtā ye ca gatiryeṣāṃ na vidyate.
āvāhayiṣye tānsarvāndarbhapṛṣṭhe tilodakaiḥ .. 48.30 ..

2.48.32

bandhuvargakule ye ca gatiryeṣāṃ na vidyate.
āvāhayiṣye tāntsarvān darbhapṛṣṭhe tilodakaiḥ .. 48.31 ..

2.48.33

ityetairmantraiḥ sajalaistilairdarbheṣu dhyānavān.
āvāhyābhyarcya tebhyaśca piṇḍāndadyādyathākramam .. 48.32 ..

2.48.34

asmatkule mṛtā ye ca gatiryeṣāṃ na vidyate.
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.33 ..

2.48.35

mātāmahakule ye ca gatiryeṣāṃ na vidyate.
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.34 ..

2.48.36

bandhuvargakule ye ca gatiryeṣāṃ na vidyate.
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.35 ..

2.48.37

ajātadantā ye kecidye ca garbhe prapīḍitāḥ .
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.36 ..

2.48.38

agnidagdhāśca ye kecinnāgnidagdhāstathā pare.
vidyuccorahatā ye ca tebhyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.37 ..

2.48.39

dāvadāhe mṛtā ye ca siṃhavyāgrahatāśca ye.
daṃṣṭribhiḥ śrṛṅgibhirvāpi tebhyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.38 ..

2.48.40

udbandhanamṛtā ye ca viṣaśastrahatāśca ye.
ātmāpaghātino ye ca tebhyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.39 ..

2.48.41

araṇye vartmani vane kṣudhayā tṛṣayā hatāḥ.
bhūtapretapiśācādyaistebhyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.40 ..

2.48.42

raurave cāndhatāmisre kālasūtre ca ye gatāḥ.
teṣāmuddharaṇārtāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.41 ..

2.48.43

asipatravane ghore kumbhīpākeṣu ye gatāḥ.
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.42 ..

2.48.44

anekayātanāsaṃsthāḥ pretalokañca ye gatāḥ.
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.43 ..

2.48.45

anekayātanāsaṃsthā ye nītā yamakiṅkaraiḥ.
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.44 ..

2.48.46

narakeṣu samasteṣu yātanāsu ca ye sthitāḥ .
teṣāmuddharaṇārthāya imaṃ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.45 ..

2.48.47

paśuyoni gatā yeca pakṣikīṭasarīsṛpāḥ.
athavā vṛkṣayonisthāstebhyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.46 ..

2.48.48

jātyantarasahasreṣu bhramantaḥ svena karmmaṇā.
mānuṣyaṃ durllabhaṃ yeṣāṃ tebhyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.47 ..

2.48.49

divyantarikṣabhūmiṣṭhāḥ pitaro bāndhavādayaḥ.
mṛtā asaṃskṛtā ye ca tebyaḥ piṇḍaṃ dadāmyaham .. 48.48 ..

2.48.50

ye kecitpretarūpeṇa varttante pitaro mama.
te sarvve tṛptimāyāntu piṇḍenānena sarvvadā .. 48.49 ..

2.48.51

ye'bāndhavā bāndhavā vā ye'nyajanmani bāndhavāḥ.
teṣāṃ piṇḍo mayā datto hyakṣayyamupatiṣṭhatām .. 48.50 ..

2.48.52

pitṛvaṃśe mṛtā ye ca mātṛvaṃśe ca ye mṛtāḥ.
guruśvaśurabandhūnāṃ ye cānye bāndhavā mṛtāḥ .. 48.51 ..

2.48.53

ye me kule luptapiṇḍāḥ putradāravivarjitāḥ.
kriyālopagatā ye ca jātyandhāḥ paṅgavastathā .. 48.52 ..

2.48.54

virūpā āmagarbhāśca jñātājñātāḥ kule mama.
teṣāṃ piṇḍo mayā datto hyakṣayyamupatiṣṭhatām .. 48.53 ..

2.48.55

ā brahmaṇo ye pitṛvaṃśajātā mātustathā vaṃśabhavā madīyāḥ.
kuladvaye ye mama dāsabhūtā bhṛtyā stathaivāśritasevakāśca .. 48.54 ..

2.48.56

mitrāṇi śiṣyāḥ paśavaśca vṛkṣā dṛṣṭā hyadṛṣṭāśca kṛtopakārāḥ.
janmāntare ye mama saṅgatāśca tebhyaḥ svadhā piṇḍamahaṃ dadāmi .. 48.55 ..

2.48.57

etaiśca sarvvamantraistu strīliṅgāntaṃ samūhya ca.
piṇḍāndadyādyathāpūrvvaṃ strīṇāṃ mātrādikakramāt .. 48.56 ..

2.48.58

svagotre paragotre vā dampatyoḥ piṇḍapātanam.
apṛthaṅ niṣphalaṃ śrāddhaṃ piṇḍañcodakatarpaṇam .. 48.57 ..

2.48.59

piṇḍapātre tilānkṣiptvā pūrayitvā śubhodakaiḥ.
pariṣicya tridhā sarvān praṇipatya samāpayet .. 48.58 ..

2.48.60

pitṝnvisṛjya cācamya sākṣiṇaḥ śrāvayetsurān .
sākṣiṇaḥ santu me devā brahmeśānādayastathā.
mayā gayāṃ samāsādya pitṝṇāṃ niṣkṛtiḥ kṛtā .. 48.59 ..

2.48.61

āgato'smi gayāṃ deva pitṛkāryye gadādhara.
tvameva sākṣī bhagavannanṛṇo'hamṛṇatrayāt .. 48.60 ..

2.48.62

sarvvasthāneṣu caivaṃ syāt piṇḍadānantu nārada.
pretaparvvatamārabhya kuryyāttīrtheṣu ca kramāt .. 48.61 ..

2.48.63

tilamiśrāṃstataḥ saktūnniḥkṣipetpretaparvvate.
apasavyena devarṣe dakṣiṇābhimukhena ca .. 48.62 ..

2.48.64

ye kecitpretarūpeṇa varttante pitaro mama.
te sarvve tṛptimāyāntu saktubhistilamiśritaiḥ .. 48.63 ..

2.48.65

ābrahmastambaparyyantaṃ yatkiñcitsacarācaram.
mayā dattena toyena tṛptimāyāntu sarvvaśaḥ .. 48.64 ..

2.48.66

pretatvācca vimuktāḥ syuḥ pitarastasya nārada.
pretatvaṃ tasya māhātmyātkule cāpi na jāyate .. 48.65 ..

2.48.67

nāmnā pretaśilā khyātā gayāśirasi muktaye.
tīrthamantrādirūpeṇa sthita ścādigadādharaḥ .. 48.66 ..

2.48.68

iti śrīvāyupurāṇe vāyuprokte gayāmāhātmyaṃ nāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ .. 48 .. *

Linked texts (9)