Pranatoshini 1.2
Prāṇatoṣiṇī 1.2
- Language
- Sanskrit
1.2.1
ekavarṣādibhedena kumārīnāmanirṇayaḥ |
1.2.2
viśeṣastatra tatrāpi nānātantrānusārataḥ |
1.2.3
kumārīpūjanasthānaphalaṃ tatkālanirṇayaḥ |
1.2.4
tasyāḥ puṣpādidānasya bhojanasyāpi yat phalam |
1.2.5
pūjāsthānañca tatpaścāt kumārīpūjane manuḥ |
1.2.6
pūjākramaḥ kumārīṇāṃ praṇāmastadanantaram |
1.2.7
dakṣiṇādipradānañca kanyodvāaphalaṃ tataḥ |
1.2.8
vivāhanāphalañcaiva tanmantrasya puraskriyā |
1.2.9
kumārikāpūjanasya prayogastadanantaram |
1.2.10
kumārīstavarājaśca kumārīkavacaṃ tataḥ |
1.2.11
brāhmaṇasya praśaṃsā cādhyāpakavṛttijaṃ phalam |
1.2.12
brahmaśāpaphalaṃ tīrthayātrā ca tadanantaram |
1.2.13
digviśeṣe ca yātrāyāṃ niṣiddhamāsanirṇayaḥ |
1.2.14
yoginīnirṇayaścaiva tithiyogaviśeṣayoḥ |
1.2.15
yoge yātrāniṣedhaśca tithyarkṣayogatastathā |
1.2.16
p. 591) niṣedho janmamāsāderūṣādinirṇayastataḥ |
1.2.17
digviśeṣe ca yātrā tu digviśeṣamukhasya ca |
1.2.18
tatrāpi yātrikadravyaviśeṣanirṇayastataḥ |
1.2.19
gayāyā nirṇayaścaiva pretaśilānirūpaṇam |
1.2.20
golādiliṅganirṇītiḥ svapiṇḍadānameva ca |
1.2.21
āgastye tatphalañcaiva svakṛtyakālanirṇayaḥ |
1.2.22
tatra nāsti ca kālasya niyamaḥ śrāddhakarmaṇi |
1.2.23
viṣuvaśrāddhakaraṇe nirāmiṣaniṣedhanam |
1.2.24
āmaśrāddhe tvāmamāṃsaniṣedhaśca tataḥ param |
1.2.25
kṛte ca sāmiṣaśrāddhe nindā nirāmiṣāśane |
1.2.26
varṣaśrāddhādiṣu tathāmiṣadānavinirṇayaḥ |
1.2.27
kṛte nirāmiśaśrāddhe doṣastvāmiṣabhojane |
1.2.28
śudranimantraṇe viprabhuktinindā tataḥ param |
1.2.29
śrāddhe deyaṃ tathā māṃsaṃ tatphalañca tataḥ param |
1.2.30
varjyaṃ māṃsaṃ tathā deyā matsyā varjyāstathaiva ca |
1.2.31
dhūpapakvakadalyādiniṣedhastadanantaram |
1.2.32
śrāddhe pātraviśeṣānnaistṛptikālanirūpaṇam |
1.2.33
nimantraṇāpakrāntau ca kāśīmāhātmyameva ca |
1.2.34
iti saptamavicchedasamāptiḥ kathitā mayā ||
1.2.35
idaṃ saptabhirvistṛtaṃ bhaktikāṇḍaṃ paricchedarūpaiḥ phalaiḥ
saṃyutañca |
1.2.36
yadarthaṃ surāmānavāḥ kinnarādyāstapaścerurugraṃ
galatparṇabhogaiḥ |
1.2.37
ādeṣṭṭatvarayā na kāṇḍamatulaṃ bhīmāṃsitaṃ yanmayā dhīrā
! nopahasantu tena paravighnasyedṛśī durgatiḥ |
1.2.38
paśyantve
kamanīhamīśamasakṛnmāyāguṇairdustyajairnānārūpadharaṃvibh
uṃ tvamahamityāviṣṭacittaṃ sadā ||
1.2.39
atha gaṇeśaprakaraṇam ||
1.2.40
kulamūlāvatārakalpasūtraṭīkādhṛtadvitīyakāṇḍīyagaṇeśa-
vimarṣiṇyām ||
1.2.41
brāhmye muhūrte utthāya śirasi śvetapaṅkaje |
1.2.42
śvetavarṇaṃ mukhāsīnaṃ varadābhayapāṇikam |
1.2.43
dvinetraṃ śāntavadanaṃ smṛtvā nijaguruṃ punaḥ |
1.2.44
praṇipatya yathānyāyaṃ vahirnirgatya sādhakaḥ |
1.2.45
vihitāvaśyakaṃ śaucamācāmaṃ dantadhāvanam |
1.2.46
mukhaprakṣālanādīni kṛtvā snānaṃ samācaret |
1.2.47
hṛnmantrāṅkuśamantrābhyāṃ tīrthaṃ savitṛmaṇḍalāt |
1.2.48
āvāhyāmbhasi saṃyojya somasūryāgnimaṇḍalam |
1.2.49
p. 592) sañcintya mantrī tanmadhye nimajjya susamāhitaḥ |
1.2.50
mūlamantraṃ samārabhya manasā ca trivārakam |
1.2.51
samutthāya samācāntaḥ saḍaṅgīkṛtavigrahaḥ |
1.2.52
ātmānaṃ mūlamantreṇa mudrayā kalasākhyayā |
1.2.53
saptakṛtvo'bhiṣicyātha manunāmantritaṃ jalam |
1.2.54
pītvācamyātha vimale vāsasī paridhāya ca |
1.2.55
punarācamya vinyasya ṣaḍaṅgamapi pūrvavat |
1.2.56
vāmahaste gṛhītādho galitodakavindubhiḥ |
1.2.57
saptadhā prokṣaṇaṃ kuryānmūlamantraṃ samuccaran |
1.2.58
avaśiṣṭodakaṃ dakṣahaste kṛtvā tu mantritam |
1.2.59
dineśāyotkṣipettiṣṭhan gāyatryārghyāñjalitrayam |
1.2.60
tathā |
1.2.61
sarvābhīṣṭapradaṃ vakṣye caturāvṛttitarpaṇam |
1.2.62
ekānte vijane'raṇye sarvopadravavarjite |
1.2.63
kṛtasnānādiko mantrī pūrvavannyāsasaṃyutaḥ |
1.2.64
taḍāgamadhye sañcintya puṣpitaṃ nalinīvanam |
1.2.65
tasya madhye mahāpadmaṃ taruṇādityasannibham |
1.2.66
samunnataṃ sugandhāḍhyaṃ ramaṇīyaṃ manoharam |
1.2.67
sadyo vikasitaṃ dhyāyedathavā nirmalaughavān |
1.2.68
yathāvittānusāreṇa sauvarṇādiśarāvakam |
1.2.69
pṛthulaṃ suviśālāsyaṃ nūtanaṃ mṛṇmayantu vā |
1.2.70
bhadrāsanantu saṃsthāpya nadīnadataḍāgajaiḥ |
1.2.71
śuddhodakaiḥ samāpūrya tatra vā kamalaṃ smaret |
1.2.72
raupyasopānapaṅktyā tu ātmānaṃ gaṇanāyakam |
1.2.73
viniścitya samāgamya tadambhoruhamadhyataḥ |
1.2.74
upaviṣṭaṃ gaṇeśānaṃ sarvābharaṇasaṃyutam |
1.2.75
prakarairgandhakusumaiḥ samabhyarcya ca pūrvavat ||
1.2.76
sādhyamūrddhani nāsāgre nidhāyāmṛtadhārayā |
1.2.77
taccharīraṃ susañcintya dhyātvā gaṇapamastake |
1.2.78
candracandanakāśmīrakastūrīlolitairjalaiḥ |
1.2.79
prathamaṃ mūlamantreṇa caturvāraṃ pratarpya ca |
1.2.80
mithunaṃ ṣaḍagaṇeśañca śaṅkhapadmanidhī api |
1.2.81
svasvavījādikairyugmaiḥ svāhāntaiśca catuścatuḥ |
1.2.82
mūlamantraṃ caturvārapūrvakaṃ tarpayet sudhīḥ |
1.2.83
sambhūyāṣṭottaraśataṃ kaniṣṭho'yaṃ mataḥ kramaḥ |
1.2.84
yadvāṣṭavāraṃ mūlena tarpayitvā viśeṣavit |
1.2.85
śrītyādīni yugmāni nidhyantāni pṛthak pṛthak |
1.2.86
p. 593) vibhajya caturāvṛttyā mūlapūrvaṃ pratarpayet |
1.2.87
evaṃ madhyakramo'yaṃ syād dviśataṃ ṣoḍaśottaram |
1.2.88
athavā mūlamantreṇa viṃśadvāraṃ pratarpya ca |
1.2.89
pūrvaṃ mantrākṣarairvyastaiḥ svāhāntaiśca catuścatuḥ |
1.2.90
mūlamantracaturvāraṃ pūrvavat sampratarpya ca |
1.2.91
mithunādīṣṭataḥ paścāt pūrvavat sampratarpayet |
1.2.92
bhavet sambhūya sacatuścatvāriṃśaccatuḥśatam |
1.2.93
jyeṣṭhakramo'yaṃ samproktastattvajñaistantravedibhiḥ |
1.2.94
itthaṃ sudhāmayajalairabhiṣicya kalevaram |
1.2.95
devaṃ punaśca santoṣya gandhādyairdeśakālavit |
1.2.96
sarvābhīṣṭatamaṃ prārthya namaskṛtya samudvaset |
1.2.97
evaṃ yo'nudinaṃ mantrī dinādau sampratarpayet |
1.2.98
maṇḍalāt sakalābhīṣṭaṃ nirvighnaṃ labhate dhruvam ||
1.2.99
śāradātilake trayodaśapaṭale'pi ||
1.2.100
tarpayet salilaiḥ śuddhairdineśaṃ gaṇanāyakam |
1.2.101
catuścatvāriṃśatāḍhyaṃ catuḥśatamatandritaḥ |
1.2.102
prāpnuyānmaṇḍalādarvāk abhīṣṭamadhikaṃ naraḥ |
1.2.103
tarpaṇe tu sarvamantrāṇāmayaṃ viśeṣaḥ |
1.2.104
krīḍan hemamayodayādriśikhare sthitvāvatīrṇaḥ kṣudhāṃ
sopāneṣu sametya rukmakaliteṣvabjādibhaikṣyaṃ bahu |
1.2.105
bhuktvā prītamanā yathāpuramasau sampūjito vighnapaḥ
kuryādityuṣasi smṛtaḥ śaśikalāklāmāṃstathā tarpitaḥ |
1.2.106
tarpaṇe tu gaṃ gaṇeśaṃ tarpayāmīti prayogaḥ |
1.2.107
kramāccatuḥśatamiti pratitithidravyacatuṣṭayena tāvān homaḥ |
1.2.108
anāvṛṣṭau bhaye ghore rājacaurādyupadrave |
1.2.109
mahāhave vivāde ca mahādāridryasaṅkaṭe |
1.2.110
vivāhādiṣu sarveṣu kāmeṣu ca viśeṣataḥ |
1.2.111
evaṃ pratarpaṇaṃ kuryānmānasaiśca prasannadhīḥ |
1.2.112
śrīgaṇeśaprabhāveṇa sarvaṃ siddhyati līlayā |
1.2.113
anākulamanā mantrī bhāvayedikṣusāgaram |
1.2.114
tanmadhye vidrumadvīpaṃ taruṇādityasannibham |
1.2.115
tasya madhye mahādivyajāmbūnadamayaṃ sthalam |
1.2.116
tasyorddhvaṃ kalpakodyāne viśālamaṇibhūtalam |
1.2.117
samayānilasaṃsevyaṃ jyotsnākālātapāruṇam |
1.2.118
tanmadhye maṇḍapaṃ divyaṃ maṇistambhavirājitam |
1.2.119
p. 594) sāndrasindūrapaṅkena samāliptaṃ manoharam |
1.2.120
muktāmaṇivitānāḍhyaṃ puṣpamālāvirājitam |
1.2.121
ghaṇṭādhvajapatakābhirujjvalaṃ sumanoharam |
1.2.122
itthaṃ sañcintya tanmadhye surasaṅghaiḥ supūjitam |
1.2.123
vasantādyṛtubhiḥ ṣaḍbhiḥ mevitaṃ yugapat sadā |
1.2.124
maṇiratnaprabālāḍhyaṃ phalaprasavapallavaiḥ |
1.2.125
śobhitaṃ sarvaphaladaṃ mahākalpataruṃ smaret |
1.2.126
tatra kalpatarormūle navaratnaiḥ samaṃ mahat |
1.2.127
siṃhāsanañca tanmadhye lasatṣaṭkoṇakarṇikam |
1.2.128
ambhoruhaṃ lipiriyaṃ bhāvayenmantravittamaḥ |
1.2.129
bhūtaśuddhiprakaraṇam ||
1.2.130
athātaḥ saṃpravakṣyāmi bhūtaśuddhiṃ yathāvidhi |
1.2.131
dhvajamūlagudādhastād dakṣapādāṅghripārṣṇinā |
1.2.132
ṛjukāyaśirogrīvaḥ saṃyatendriyamānasaḥ |
1.2.133
aṅkasaṃlagnapāṇiśca nāsāgranyastalocanaḥ |
1.2.134
pūrṇasvadehaśuṣiramāpādāṅguṣṭhamastakam |
1.2.135
sañcinya vyāpinīṃ śaktiṃ śarīrāntaravāhyataḥ |
1.2.136
sāhaṅkāramanojīvaprāṇān saṃyamya pūrvakān |
1.2.137
gurūpadiṣṭamārgeṇa mūlādhārānnayet sudhīḥ |
1.2.138
utthāpya kuṇḍalīśaktimātmānañca tayā saha |
1.2.139
ekīkṛtyāstramantreṇa granthividrāvaṇakramāt |
1.2.140
haṃsena kumbhakoddvātaparānando'rddhamarccayet ||
1.2.141
sauṣumnamadhyamārgeṇa jīvātmānamananyadhīḥ |
1.2.142
uttamāṅgāttamānīya dvādaśāntargate śive ! |
1.2.143
niyojya tattvavarṇāṃśca vilīnān paribhāvya ca |
1.2.144
nābhau savindukaṃ dhūmraṃ vahnibījaṃ vicintya ca |
1.2.145
kalevarañca haṃsena śoṣayeccaṇḍavāyunā |
1.2.146
udghātapañcakenātha hṛdayāmbusaroṃruhe |
1.2.147
ṣaṭkoṇe narasiṃhārṇajvālāmālāsamākulam |
1.2.148
sañcintyopadhanaṃ mūlyamakalmaṣamanāmayam |
1.2.149
tadvījajvālayā dagdhvā bhasmībhūtaṃ vibhāvya ca |
1.2.150
tadbhasmakūṭamakhilaṃ vahnibījotthavāyunā |
1.2.151
vikrīrya saṃyataḥ paścād dvādaśārṇaṃ cidantare |
1.2.152
śivaśaktisamudbhūtaistattvādyaiḥ sṛṣṭimārgataḥ |
1.2.153
kalevaraṃ samutpādya tejorūpaṃ mahāmayam |
1.2.154
p. 595) ciccandrabījamadhyasthaṃ jalabījamanusmaret |
1.2.155
tadudbhūtāmṛtāmbhodhau cintayedvudbudaṃ mahat |
1.2.156
tato vudbudamadhyasthaṃ brahmāṇḍaṃ samanusmaret |
1.2.157
tasmin viśvaṃ tato devīṃ dhyātvā taddhṛdayāmbuje |
1.2.158
so'haṃdhiyātmacaitanyaṃ samanīya cidambarāt |
1.2.159
tataḥ susthiramātmānaṃ bhūbījena vicintayet |
1.2.160
sa vāhyābhyantaraṃ dehaṃ saṃplāvyaṃ sudhayā punaḥ |
1.2.161
svasthānamāgatāṃ śaktiṃ bhāvayenmanasā sudhīḥ |
1.2.162
evaṃ kṛtvā bhūtaśuddhiṃ punarnyāsaṃ samācaret ||
1.2.163
mātṛkānyāso'pi tatraiva ||
1.2.164
japādau sarvamantrāṇāṃ vinyāsena lipervinā |
1.2.165
kṛtantu niṣphalaṃ vidyāt tasmāt pūrvāṃ lipiṃ nyaset |
1.2.166
ṣaṇḍavaryairvisargādyairādyairdvādaśabhiḥ svaraiḥ |
1.2.167
puṭitaiḥ kādiṣaḍvargairmantrī kuryāt ṣaḍaṅgakam |
1.2.168
keśānte mukhavṛtte ca cakṣuṣoḥ śravaṇadvaye |
1.2.169
nāsāgaṇḍauṣṭhadantānāṃ dvandve mūrddhvāsyayoḥ svarān |
1.2.170
varṇān pañca cavargāṇāṃ bāhvoścaraṇasandhiṣu |
1.2.171
pārśvayoḥ pṛṣṭhato nābhau hṛdaye ca kramānnyaset |
1.2.172
yādivargān dhātuprāṇeṣvātmakenātmanaḥ kramāt |
1.2.173
nyasyaivaṃ mātṛkāṃ paścādityevaṃ nyāsamācaret |
1.2.174
nyasyaivaṃ mātṛkāṃ paścānmūlamantreṇa pañcadhā |
1.2.175
sthāneṣu vakṣyamāṇeṣu vinyaset prayatātmavān |
1.2.176
mūrddhāsyahṛdguhyapādahṛtsu bījāni ṣaṭ kramāt |
1.2.177
vinyasya vyāpayecchiṣṭān mantrārṇān sarvavigrahe |
1.2.178
śirolalāṭadṛgvaktracūḍājihvāsu vinyaset |
1.2.179
ṣaḍbījāni mukhe śiṣṭermantrāṇaiḥ sarvavigrahe |
1.2.180
śirobhrūmamadhyayoḥ śrotre netranāsāyugeṣvapi |
1.2.181
vaktre karapadadvandvaṃlasatsandhicatuṣṭaye |
1.2.182
karpūre hṛdayāmbhoje mantrārṇairvyāpakaṃ tanau |
1.2.183
śirovaktrahṛdambhojaguhyapatsvapi pañcakam |
1.2.184
mithunānāṃ nyaset svīyaiḥ svabījairnāmabhiḥ pṛthak |
1.2.185
akhilāgamatattvajñairīśānaśivadeśikaiḥ |
1.2.186
pañcamaṃ mithunaṃ proktaṃ ṣaṣṭhañca kamalātmakam |
1.2.187
atha mūlaṣaḍaṅgāni vinyaseduktamānataḥ |
1.2.188
p. 596) bījaṣaṭkaiścāgamādyairvahnerjātisamanvitaiḥ |
1.2.189
aṅguṣṭhādikaniṣṭhāntamutpattirbrahmacāriṇām |
1.2.190
madhyāditarjanyavadhi gṛhasthānāṃ sthitirbhavet |
1.2.191
aṅguṣṭhāntaṃ kaniṣṭhādi yatīnāṃ saṃhṛtirbhavet |
1.2.192
āśramānuguṇaṃ mantrī karayorubhayorapi |
1.2.193
aṅgulīṣu ca sāgreṣu talayorapi pṛṣṭhayoḥ |
1.2.194
nyasya hṛdādimudrābhirhṛdayādiṣu vinyaset |
1.2.195
tathā |
1.2.196
mūrddhni netre ca jihvāyāṃ hṛnnābhiśirajānuṣu |
1.2.197
vināyakādivighneśān caraṇāgre ca vinyaset |
1.2.198
vināyako virūpākṣaḥ krūrakarmāparājitaḥ |
1.2.199
caṇḍavego hayagrīvaḥ karālaścaṇḍavikramaḥ |
1.2.200
tathā |
First 200 of 1,521 passages. Read on
Linked texts (6)
- Tantrasāra (Kṛṣṇānanda) — Kṛṣṇānanda Āgamavāgīśa 1550, Sanskrit
- Tantracintāmaṇi — Sanskrit
- Sanatkumāratantra — Sanskrit
- Tripurāsārasamuccaya — Sanskrit
- Rāmārcanacandrikā (Ānandavanayati) — Ānandavanayati, Sanskrit
- Pūjāprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit