Pranatoshini 1.3
Prāṇatoṣiṇī 1.3
- Language
- Sanskrit
1.3.1
śivaliṅgotpattistu nāradapañcarātre tṛtīyarātre prathamādhyāye
nāradabrahmasaṃvāde || yathā ||
1.3.2
brahmovāca ||
1.3.3
purā tvaṃ cañcalaṃ jñātvā tvadagre na prakāśitam |
1.3.4
idānīṃ yogināṃ jñātvā kathayāmi na saṃśayaḥ |
1.3.5
atiguhyamatiguhyamatiguhyaṃ na saṃśayaḥ |
1.3.6
gopitavyaṃ gopitavyaṃ gopitavyaṃ tvayāpi ca |
1.3.7
śambhunā gopitaṃ tantre tantrāntare prakāśitam |
1.3.8
śṛṇu tatkathayāmyadya sāvadhānāvadhāraya |
1.3.9
sargādau vividhāḥ sargā mayā sṛṣṭā hi nārada ! |
1.3.10
devadānava daityāśca gandharvayakṣarākṣasāḥ |
1.3.11
sarve strīvaśagāḥ śreṣṭhā maithunājjāyate prajā |
1.3.12
kevalaṃ hi śivaḥ śambhurdāragrahaṇakarmaṇi |
1.3.13
kadāpi na manaścakre dṛṣṭvā cintāparāḥ surāḥ |
1.3.14
māmeva śaraṇaṃ nagmuḥ sendrā devāsurādayaḥ |
1.3.15
praṇipatya stuti kṛtvā upatasthuḥ samāhitaḥ |
1.3.16
procuḥ prāñjalayaḥ sarve bhayādgadgadamānasāḥ ||
1.3.17
devādyā ūcuḥ ||
1.3.18
udvāhitā vayaṃ sarve bhavanapi janārdanaḥ |
1.3.19
kevalaṃ hi mahādevo devadevo jagatpatiḥ |
1.3.20
vivāhe na manaścakre kayā vā mohyate śivaḥ |
1.3.21
upāyaṃ cintaya vibho ! sadāraḥ kathamīśvaraḥ |
1.3.22
yena syājjagatāṃ nāthastat kuruṣva dayānidhe ! |
1.3.23
iti śrutvā vacasteṣāṃ tato brahmā prajāpatiḥ |
1.3.24
saha tairgaruḍārūḍhaṃ jagāma kamalāsanaḥ |
1.3.25
uvāca taṃ jagannāthaṃ viṣṇuṃ kamalalocanam ||
1.3.26
brahmovāca ||
1.3.27
sṛṣṭā mayā suraśreṣṭha ! mānuṣā maithunodbhavāḥ |
1.3.28
p. 633) sarve straiṇā vinā śambhu yat karttavyaṃ vadasva me ||
1.3.29
śrībhagavānuvāca ||
1.3.30
ebhiḥ saha mahābāho ! gacchāmastvamahaṃ śivam |
1.3.31
karttavyaṃ sūcitaṃ tena anujñāte yathāvidhi |
1.3.32
kintu tadyogyanārīntu vivāhārthaṃ prakalpaya ||
1.3.33
brahmovāca ||
1.3.34
dakṣaṃ gacchāmahe sarve anujñāpaya taṃ hare ! |
1.3.35
ādyāśaktiṃ mahāmāyāṃ prasādayatu vai laghu |
1.3.36
kanyā bhūtvā mahāśambhuṃ mohayiṣyati śaṅkaram |
1.3.37
evamuktvā tu taiḥ jagmaturvidhikeśavau |
1.3.38
yatra dakṣo mahātejāḥ procatuḥ kāryyamātmanaḥ |
1.3.39
uvāca dakṣaṃ tadyuktaṃ tapastaptuṃ prajāpatiḥ |
1.3.40
brahmā viṣṇuśca sarve te tapasā tosayecchivām |
1.3.41
āvirbabhūva sā devī kālikā gadadīśvarī |
1.3.42
prāha māṃ vaḥ kimarthantu samutkaṇṭhāḥ surāsurāḥ ||
1.3.43
devyuvāca ||
1.3.44
śīghraṃ rūpaṃ yathākāmaṃ bhavatāṃ prārthane phalam |
1.3.45
acirāttat pradāsyāmi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ ||
1.3.46
devādyā ūcuḥ ||
1.3.47
bhūtvā tu dakṣakanyā tvaṃ śaṅkaraṃ parimohaya |
1.3.48
asmākaṃ vāñchitañcaitat kuru siddhiṃ sadā śive ! |
1.3.49
etat śrutvā vacasteṣāṃ nirīkṣya kamalāsanam |
1.3.50
uvāca vacmi yāviṣṭā kālikā jagadīśvarī ||
1.3.51
devyuvāca ||
1.3.52
śambhuradya tano bālaḥ kiṃ māṃ santoyiṣyati |
1.3.53
mama yogyaṃ pumāṃstvantu anyaṃ vai parikalpaya ||
1.3.54
brahmovāca ||
1.3.55
śambhuḥ sarvagururdevo hyasmākaṃ parameśvaraḥ |
1.3.56
mahāmattvo mahātejāḥ sa te toṣaṃ kariṣyati |
1.3.57
śambhu tulyaḥ pumānnāsti kadācidapi kutracit |
1.3.58
ityuktā brahmaṇā devī vācamityāha ceśvarī |
1.3.59
dakṣāya darśanaṃ dattvā uvāca ucyatāṃ varaḥ |
1.3.60
dakṣo'pi dṛṣṭvā tāṃ devīṃ khaḍgakarttṛdharāṃ parām |
1.3.61
kharvāṃ lambodarīṃ vyāghracarmāvṛtakaṭisthalīm |
1.3.62
nīlotpalakapālāḍhyakarayugmāṃ varapradām |
1.3.63
kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene dakṣaḥ prajāpatiḥ ||
1.3.64
dakṣa uvāca ||
1.3.65
yadi me varadāsi tvaṃ devānāmapi vāñchitam |
1.3.66
madīyatanayā bhūtvā śaṅkaraṃ kila mohaya |
1.3.67
tathetyuktvā jagaddhātrī antarddhānaṃ gatā tadā |
1.3.68
p. 634) devatāśca tato natvā yatra tepe tapo haraḥ |
1.3.69
sastrīkāḥ paramātmānamupatasthurjagatpatim |
1.3.70
praṇemustuṣṭuvurbhaktyā prāhurgadgadabhāṣiṇaḥ |
1.3.71
devādyā ūcuḥ ||
1.3.72
bhagavan ! devadeveśa ! lokanātha ! mahāśaya ! |
1.3.73
vayaṃ sarve tu sastrīkāḥ sṛṣṭyarthaṃ parameśvara ! |
1.3.74
atastvaṃ kuru codvāhaṃ sṛṣṭirakṣā yathā bhavet |
1.3.75
dakṣagehe mahākālī māyeti parikīrtitā |
1.3.76
jātā te prītaye śambho ! sā te yogyā na saṃśayaḥ ||
1.3.77
īśvara uvāca ||
1.3.78
bhavatāṃ prītaye samyak kariṣye nātra saṃśayaḥ |
1.3.79
udyogaḥ kriyatāṃ kṣipraṃ vivāhāya mamaiva hi |
1.3.80
ityuktāstu surāḥ sarve īśvareṇa mahātmanā |
1.3.81
kṛtakṛtyā gatāḥ sarve bhavanaṃ sarvasundaram |
1.3.82
dakṣāya kathayāmāsuḥ śaṅkareṇoditaṃ vacaḥ |
1.3.83
tato vivāhaṃ nirvartya kṛtakṛtyā yathā gatāḥ |
1.3.84
gatāḥ sarve maheśo'pi satyā saha tadā gṛham |
1.3.85
jagāma reme satyā ca ciraṃ nirbharamānasaḥ |
1.3.86
atha kāle kadācittu satyā saha maheśvaraḥ |
1.3.87
reme na śeke taṃ suduṃ satī śrāntābhavattadā |
1.3.88
uvāca dīnayā vācā devadevaṃ jagadgurum |
1.3.89
bhagavanna hi śaknomi tava bhāraṃ suduḥsaham |
1.3.90
kṣamasva māṃ mahādeva ! kṛpāṃ kuru jagatpate ! |
1.3.91
niśamya vacanaṃ tasyā bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ |
1.3.92
nirbharaṃ ramaṇaṃ cakre gāḍhaṃ nirdayamānasaḥ |
1.3.93
kṛtvā sampūrṇaramaṇaṃ satī ca tyaktamaithunā |
1.3.94
utthānāya manaścakre ubhayosteja uttamamm |
1.3.95
papāta dharaṇīpṛṣṭhe tairvyāptimakhilaṃ jagat |
1.3.96
pātāle bhūtale svarge śivaliṅgāstadābhavan |
1.3.97
tena bhūtā bhaviṣyāśca śivaliṅgāḥ sayonayaḥ |
1.3.98
yatra liṅgaṃ tatra yoniryatra yonistataḥ śivaḥ |
1.3.99
ubhayoścaiva tejobhiḥ śivaliṅgaṃ vyajāyata ||
1.3.100
iti śivaliṅgotpattikathanam ||
1.3.101
śivaliṅgapūjāyāṃ sarveṣāmadhikāra ukta utpattitantre
catuḥṣaṣṭipaṭale ||
1.3.102
śākto vā vaiṣṇavo vāpi sauro vā gāṇapo'thavā |
1.3.103
p. 635) śivārccanavihīnasya kutaḥ siddhirbhavetpriye ! |
1.3.104
anārādhya ca māṃ devi ! yo'rccayeddevatāntaram |
1.3.105
na gṛhṇāti mahādevi ! śāpaṃ dattvā vrajet puram |
1.3.106
parvatāgrasamaṃ devi ! miṣṭānnādikrameṇa hi |
1.3.107
phalāni bahulānyeva puṣpāṇyeva yathāvidhi |
1.3.108
sumerusadṛśaṃ cānnaṃ nānāvidhaṃ maheśvari ! |
1.3.109
sūpādikaṃ maheśāni ! yadi syāt sāgaropamam |
1.3.110
yaddattaṃ puṣpanaivedyaṃ sarvaṃ viṣṭhāmayaṃ bhavet |
1.3.111
śivārccanavihīno yaḥ pūjayeddevatāntaram |
1.3.112
viśeṣataḥ kaliyuge sa naraḥ pāpabhāgbhavet |
1.3.113
liṅgārccanatantre prathamapaṭale'pi ||
1.3.114
sarvapūjāsu deveśi ! liṅgapūjā paraṃ padam |
1.3.115
liṅgapūjāṃ vinā devi ! anyapūjāṃ karoti yaḥ |
1.3.116
viphalā tasya pūjā syādante narakamāpnuyāt |
1.3.117
tasmālliṅgaṃ maheśāni ! prathamaṃ paripūjayet |
1.3.118
yadrājyaṃ liṅgapūjāyāṃ rahitaṃ satataṃ priye ! |
1.3.119
tadrājyaṃ patitaṃ manye viṣṭhābhūmisamaṃ smṛtam |
1.3.120
brahma viṭ kṣatriyo devi ! yadi liṅgaṃ na pūjayet |
1.3.121
tatkṣaṇāt parameśāni ! trayaścāṇḍālatāmiyuḥ |
1.3.122
śūdraśca parameśāni ! sadā śūkaravadbhavet |
1.3.123
śivārcanantu deveśi ! yasmin gehe vivarjitam |
1.3.124
viṣṭhāgarttasamaṃ devi ! tadgṛhaṃ viddhi pārvati ! |
1.3.125
annaṃ viṣṭhā payo mūtraṃ tasmin veśmani pārvati ! |
1.3.126
śākto vā vaiṣṇavo vāpi śaivo vā parameśvari ! |
1.3.127
ādau liṅgaṃ prapūjyātha vilvapatrairvarānane ! |
1.3.128
paścādanyaṃ maheśāni ! liṅgaṃ prārthya prapūjayet |
1.3.129
anyathā mūtravat sarvaṃ śivapūjāṃ vinā priye ! ||
1.3.130
vīramitrodayadhṛtaskandapurāṇe śivaliṅgamadhikṛtya ||
1.3.131
darśanāt sparśanāttasya labhante nirvṛtiṃ narāḥ |
1.3.132
tasya puṇyaṃ mayā vaktuṃ samyagyugaśatairapi |
1.3.133
śakyate naiva vidhivattasmāt taṃ sthāpayecchivam |
1.3.134
sarveṣāmeva varṇānāṃ vibhordivyaṃ vapuḥ śubham |
1.3.135
sukṛtaṃ bhāvanāyogyaṃ yogināṃ niṣphalaṃ tathā |
1.3.136
śivaliṅgaṃ samullaṅghya yo'rcayedanyadevatāḥ |
1.3.137
p. 636) sa nṛpaḥ saha deśena rauravaṃ narakaṃ vrajet |
1.3.138
brahmādayaḥ surāḥ sarve rājānaḥ samaharṣikāḥ |
1.3.139
mānavā munayaścaiva sarve liṅgaṃ yajanti ca |
1.3.140
viṣṇurnārāyaṇo hatvā sasainyaṃ brahmaṇaḥ sutam |
1.3.141
sthāpitaṃ vidhivadbhaktyā liṅgaṃ tīre nadīpateḥ |
1.3.142
kṛtvā pāpasahasrāṇi hatvā vipraśataṃ tathā |
1.3.143
pāpāt samāśrito liṅgaṃ mucyate nātra saṃśayaḥ |
1.3.144
sarve liṅgamayā lokāḥ sarve liṅge pratiṣṭhitāḥ |
1.3.145
tasmādabhyarcayelliṅgaṃ yadīcchecchāśvataṃ padam |
1.3.146
sarvaṃ liṅgamayaṃ lokaṃ sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |
1.3.147
tasmāt sarvaprayatnena sthāpayet pūjayecca tat |
1.3.148
brahmā haraśca bhagavān viśve devā umā hariḥ |
1.3.149
lakṣmīrdhṛtiḥ smṛtiḥ prajñā vidhirdurgā śacī tathā |
1.3.150
rudrāśca vasavaḥ skando viśākhaḥ śākha eva ca |
1.3.151
naigameśaśca bhagavān lokapālā grahāstathā |
1.3.152
sarve nandipurogāśca gaṇā gaṇapatiḥ prabhuḥ |
1.3.153
pitaro munayaḥ sarve kuverādyāśca sattamāḥ |
1.3.154
ādityā vasavaḥ sādhyā aśvinau ca bhiṣagvarau |
1.3.155
viśve devāḥ samahataḥ paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ |
1.3.156
brahmādi sthāvaraṃ yacca sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |
1.3.157
tasmāt sarvaprayatnena sthāpayelliṅgamaiśvaram |
1.3.158
palena sthāpitaṃ liṅga pūjayedyadi mānavaḥ ||
1.3.159
anyatrāpi ||
1.3.160
mūle brahmā vasati bhagavān madhyabhāge ca viṣṇuragre śambhuḥ
paśupatirajo rudramūrtirvareṇyaḥ |
1.3.161
tasmālliṅgaṃ gurusurataruṃ sthāpayet pūjayedvāyasmāt pūjyo
gaṇapatirasau devamukhyaiḥ samastaiḥ |
1.3.162
gandhaiḥ puṣpaiḥ sugandhairbahutarabalibhiḥ
stotramantropacārairnityañcāpyarcayanti tridaśavaranutaṃ
liṅgamūrtiṃ maheśam |
1.3.163
garbhādhānādināśastvatha bhayarahitā devagandharvamukhyaiḥ
siddhairvandhyāśca pūjyā gaṇavaranamitāste bhajantyaprameyāḥ ||
1.3.164
tasmādbhaktayopacāreṇa sthāpayet parameśvaram |
1.3.165
pūjayecca viśeṣeṇa liṅgaṃ sarvārthasiddhaye ||
1.3.166
tathā |
1.3.167
tasmāt sadā pūjanīyo liṅgamūrtirmaheśvaraḥ |
1.3.168
yāvat pūjā sureśasya tāvaddehasthitirdivi |
1.3.169
p. 637) pūjanīyaḥ śivo nityamataḥ śraddhāsamanvitaiḥ |
1.3.170
sarvaṃ liṅgamayaṃ lokaṃ sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |
1.3.171
tasmāt sampūjayelliṅgaṃ yadīcchet siddhimātmanaḥ ||
1.3.172
sarve liṅgārcanādeva devā daityāśca dānavāḥ |
1.3.173
yakṣā vidyādharāḥ siddhā rākṣasāḥ piśitāśinaḥ |
1.3.174
arcayitvā liṅgamūrttiṃ saṃsiddhā nātra saṃśayaḥ |
1.3.175
tasmāliṅgaṃ yajennityaṃ yena kenāpi bhoḥ ! surāḥ ! ||
1.3.176
tathā |
1.3.177
ye vāñchanti mahābhogān rājyaṃ vā tridaśālaye |
1.3.178
te'rcayantu sadākālaṃ liṅgarūpaṃ maheśvaram |
1.3.179
chitvā bhittvā ca bhūtāni hatvā sarvamidaṃ jagat |
1.3.180
yajedekaṃ virūpākṣaṃ na sa pātraiḥ pralipyate ||
1.3.181
etāni vīramitrodayadhṛtāni ||
1.3.182
atha traikālikaliṅgapūjāphalam ||
1.3.183
matsyasūkte ||
1.3.184
prātarutthāya yo liṅgaṃ bhaktyā sampūjayet kvacit |
1.3.185
kapilānāṃ śataṃ dattvā yat phalaṃ tadavāpnuyāt |
1.3.186
madhyandinakare prāpte yo liṅgaṃ pratipūjayet |
1.3.187
sampūrṇāṃ pṛthivīṃ dattvā yat phalaṃ tadavāpnuyāt ||
1.3.188
tathā ||
1.3.189
aṣṭottarasahasrantu pratyahaṃ pūjayecchivam |
1.3.190
ekakālaṃ trikālaṃ vā sa punāti kulatrayam |
1.3.191
aṣṭāṣṭakaṃ vā deveśi ! śataṃ vāpi tadarddhakam |
1.3.192
tadeva sakalaṃ vindyānmakārasthasahasrakam |
1.3.193
dravyamāyuḥ striyaṃ puttrān yaccānyanmanasepsitam |
1.3.194
sphāṭikaṃ liṅgamāsādya yajamānaḥ samaśnute |
1.3.195
varaṃ prāṇaparityāgaḥ śiraso vāpi karttanam |
1.3.196
na caivāpūjya yuñjīta śivaliṅgaṃ maheśvaram ||
1.3.197
ṣaṭkarmadīpikādhṛtaskandapurāṇe'pi ||
1.3.198
prātarutthāya yo liṅgaṃ bhaktyā sampūjayet sakṛt |
1.3.199
kapilālakṣadānena yat phalaṃ tadavāpnuyāt |
1.3.200
madhyandinakare prāpte yo liṅgaṃ paripūjayet |
First 200 of 240 passages. Read on
Linked texts (5)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivadharmottara — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Śaivasarvasvasāra — Vidyāpati, Sanskrit
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit