Pramāṇa · Search · About · API

Pranatoshini 1.3

Prāṇatoṣiṇī 1.3

Language
Sanskrit

1.3.1

śivaliṅgotpattistu nāradapañcarātre tṛtīyarātre prathamādhyāye
nāradabrahmasaṃvāde || yathā ||

1.3.2

brahmovāca ||

1.3.3

purā tvaṃ cañcalaṃ jñātvā tvadagre na prakāśitam |

1.3.4

idānīṃ yogināṃ jñātvā kathayāmi na saṃśayaḥ |

1.3.5

atiguhyamatiguhyamatiguhyaṃ na saṃśayaḥ |

1.3.6

gopitavyaṃ gopitavyaṃ gopitavyaṃ tvayāpi ca |

1.3.7

śambhunā gopitaṃ tantre tantrāntare prakāśitam |

1.3.8

śṛṇu tatkathayāmyadya sāvadhānāvadhāraya |

1.3.9

sargādau vividhāḥ sargā mayā sṛṣṭā hi nārada ! |

1.3.10

devadānava daityāśca gandharvayakṣarākṣasāḥ |

1.3.11

sarve strīvaśagāḥ śreṣṭhā maithunājjāyate prajā |

1.3.12

kevalaṃ hi śivaḥ śambhurdāragrahaṇakarmaṇi |

1.3.13

kadāpi na manaścakre dṛṣṭvā cintāparāḥ surāḥ |

1.3.14

māmeva śaraṇaṃ nagmuḥ sendrā devāsurādayaḥ |

1.3.15

praṇipatya stuti kṛtvā upatasthuḥ samāhitaḥ |

1.3.16

procuḥ prāñjalayaḥ sarve bhayādgadgadamānasāḥ ||

1.3.17

devādyā ūcuḥ ||

1.3.18

udvāhitā vayaṃ sarve bhavanapi janārdanaḥ |

1.3.19

kevalaṃ hi mahādevo devadevo jagatpatiḥ |

1.3.20

vivāhe na manaścakre kayā vā mohyate śivaḥ |

1.3.21

upāyaṃ cintaya vibho ! sadāraḥ kathamīśvaraḥ |

1.3.22

yena syājjagatāṃ nāthastat kuruṣva dayānidhe ! |

1.3.23

iti śrutvā vacasteṣāṃ tato brahmā prajāpatiḥ |

1.3.24

saha tairgaruḍārūḍhaṃ jagāma kamalāsanaḥ |

1.3.25

uvāca taṃ jagannāthaṃ viṣṇuṃ kamalalocanam ||

1.3.26

brahmovāca ||

1.3.27

sṛṣṭā mayā suraśreṣṭha ! mānuṣā maithunodbhavāḥ |

1.3.28

p. 633) sarve straiṇā vinā śambhu yat karttavyaṃ vadasva me ||

1.3.29

śrībhagavānuvāca ||

1.3.30

ebhiḥ saha mahābāho ! gacchāmastvamahaṃ śivam |

1.3.31

karttavyaṃ sūcitaṃ tena anujñāte yathāvidhi |

1.3.32

kintu tadyogyanārīntu vivāhārthaṃ prakalpaya ||

1.3.33

brahmovāca ||

1.3.34

dakṣaṃ gacchāmahe sarve anujñāpaya taṃ hare ! |

1.3.35

ādyāśaktiṃ mahāmāyāṃ prasādayatu vai laghu |

1.3.36

kanyā bhūtvā mahāśambhuṃ mohayiṣyati śaṅkaram |

1.3.37

evamuktvā tu taiḥ jagmaturvidhikeśavau |

1.3.38

yatra dakṣo mahātejāḥ procatuḥ kāryyamātmanaḥ |

1.3.39

uvāca dakṣaṃ tadyuktaṃ tapastaptuṃ prajāpatiḥ |

1.3.40

brahmā viṣṇuśca sarve te tapasā tosayecchivām |

1.3.41

āvirbabhūva sā devī kālikā gadadīśvarī |

1.3.42

prāha māṃ vaḥ kimarthantu samutkaṇṭhāḥ surāsurāḥ ||

1.3.43

devyuvāca ||

1.3.44

śīghraṃ rūpaṃ yathākāmaṃ bhavatāṃ prārthane phalam |

1.3.45

acirāttat pradāsyāmi satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ ||

1.3.46

devādyā ūcuḥ ||

1.3.47

bhūtvā tu dakṣakanyā tvaṃ śaṅkaraṃ parimohaya |

1.3.48

asmākaṃ vāñchitañcaitat kuru siddhiṃ sadā śive ! |

1.3.49

etat śrutvā vacasteṣāṃ nirīkṣya kamalāsanam |

1.3.50

uvāca vacmi yāviṣṭā kālikā jagadīśvarī ||

1.3.51

devyuvāca ||

1.3.52

śambhuradya tano bālaḥ kiṃ māṃ santoyiṣyati |

1.3.53

mama yogyaṃ pumāṃstvantu anyaṃ vai parikalpaya ||

1.3.54

brahmovāca ||

1.3.55

śambhuḥ sarvagururdevo hyasmākaṃ parameśvaraḥ |

1.3.56

mahāmattvo mahātejāḥ sa te toṣaṃ kariṣyati |

1.3.57

śambhu tulyaḥ pumānnāsti kadācidapi kutracit |

1.3.58

ityuktā brahmaṇā devī vācamityāha ceśvarī |

1.3.59

dakṣāya darśanaṃ dattvā uvāca ucyatāṃ varaḥ |

1.3.60

dakṣo'pi dṛṣṭvā tāṃ devīṃ khaḍgakarttṛdharāṃ parām |

1.3.61

kharvāṃ lambodarīṃ vyāghracarmāvṛtakaṭisthalīm |

1.3.62

nīlotpalakapālāḍhyakarayugmāṃ varapradām |

1.3.63

kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene dakṣaḥ prajāpatiḥ ||

1.3.64

dakṣa uvāca ||

1.3.65

yadi me varadāsi tvaṃ devānāmapi vāñchitam |

1.3.66

madīyatanayā bhūtvā śaṅkaraṃ kila mohaya |

1.3.67

tathetyuktvā jagaddhātrī antarddhānaṃ gatā tadā |

1.3.68

p. 634) devatāśca tato natvā yatra tepe tapo haraḥ |

1.3.69

sastrīkāḥ paramātmānamupatasthurjagatpatim |

1.3.70

praṇemustuṣṭuvurbhaktyā prāhurgadgadabhāṣiṇaḥ |

1.3.71

devādyā ūcuḥ ||

1.3.72

bhagavan ! devadeveśa ! lokanātha ! mahāśaya ! |

1.3.73

vayaṃ sarve tu sastrīkāḥ sṛṣṭyarthaṃ parameśvara ! |

1.3.74

atastvaṃ kuru codvāhaṃ sṛṣṭirakṣā yathā bhavet |

1.3.75

dakṣagehe mahākālī māyeti parikīrtitā |

1.3.76

jātā te prītaye śambho ! sā te yogyā na saṃśayaḥ ||

1.3.77

īśvara uvāca ||

1.3.78

bhavatāṃ prītaye samyak kariṣye nātra saṃśayaḥ |

1.3.79

udyogaḥ kriyatāṃ kṣipraṃ vivāhāya mamaiva hi |

1.3.80

ityuktāstu surāḥ sarve īśvareṇa mahātmanā |

1.3.81

kṛtakṛtyā gatāḥ sarve bhavanaṃ sarvasundaram |

1.3.82

dakṣāya kathayāmāsuḥ śaṅkareṇoditaṃ vacaḥ |

1.3.83

tato vivāhaṃ nirvartya kṛtakṛtyā yathā gatāḥ |

1.3.84

gatāḥ sarve maheśo'pi satyā saha tadā gṛham |

1.3.85

jagāma reme satyā ca ciraṃ nirbharamānasaḥ |

1.3.86

atha kāle kadācittu satyā saha maheśvaraḥ |

1.3.87

reme na śeke taṃ suduṃ satī śrāntābhavattadā |

1.3.88

uvāca dīnayā vācā devadevaṃ jagadgurum |

1.3.89

bhagavanna hi śaknomi tava bhāraṃ suduḥsaham |

1.3.90

kṣamasva māṃ mahādeva ! kṛpāṃ kuru jagatpate ! |

1.3.91

niśamya vacanaṃ tasyā bhagavān vṛṣabhadhvajaḥ |

1.3.92

nirbharaṃ ramaṇaṃ cakre gāḍhaṃ nirdayamānasaḥ |

1.3.93

kṛtvā sampūrṇaramaṇaṃ satī ca tyaktamaithunā |

1.3.94

utthānāya manaścakre ubhayosteja uttamamm |

1.3.95

papāta dharaṇīpṛṣṭhe tairvyāptimakhilaṃ jagat |

1.3.96

pātāle bhūtale svarge śivaliṅgāstadābhavan |

1.3.97

tena bhūtā bhaviṣyāśca śivaliṅgāḥ sayonayaḥ |

1.3.98

yatra liṅgaṃ tatra yoniryatra yonistataḥ śivaḥ |

1.3.99

ubhayoścaiva tejobhiḥ śivaliṅgaṃ vyajāyata ||

1.3.100

iti śivaliṅgotpattikathanam ||

1.3.101

śivaliṅgapūjāyāṃ sarveṣāmadhikāra ukta utpattitantre
catuḥṣaṣṭipaṭale ||

1.3.102

śākto vā vaiṣṇavo vāpi sauro vā gāṇapo'thavā |

1.3.103

p. 635) śivārccanavihīnasya kutaḥ siddhirbhavetpriye ! |

1.3.104

anārādhya ca māṃ devi ! yo'rccayeddevatāntaram |

1.3.105

na gṛhṇāti mahādevi ! śāpaṃ dattvā vrajet puram |

1.3.106

parvatāgrasamaṃ devi ! miṣṭānnādikrameṇa hi |

1.3.107

phalāni bahulānyeva puṣpāṇyeva yathāvidhi |

1.3.108

sumerusadṛśaṃ cānnaṃ nānāvidhaṃ maheśvari ! |

1.3.109

sūpādikaṃ maheśāni ! yadi syāt sāgaropamam |

1.3.110

yaddattaṃ puṣpanaivedyaṃ sarvaṃ viṣṭhāmayaṃ bhavet |

1.3.111

śivārccanavihīno yaḥ pūjayeddevatāntaram |

1.3.112

viśeṣataḥ kaliyuge sa naraḥ pāpabhāgbhavet |

1.3.113

liṅgārccanatantre prathamapaṭale'pi ||

1.3.114

sarvapūjāsu deveśi ! liṅgapūjā paraṃ padam |

1.3.115

liṅgapūjāṃ vinā devi ! anyapūjāṃ karoti yaḥ |

1.3.116

viphalā tasya pūjā syādante narakamāpnuyāt |

1.3.117

tasmālliṅgaṃ maheśāni ! prathamaṃ paripūjayet |

1.3.118

yadrājyaṃ liṅgapūjāyāṃ rahitaṃ satataṃ priye ! |

1.3.119

tadrājyaṃ patitaṃ manye viṣṭhābhūmisamaṃ smṛtam |

1.3.120

brahma viṭ kṣatriyo devi ! yadi liṅgaṃ na pūjayet |

1.3.121

tatkṣaṇāt parameśāni ! trayaścāṇḍālatāmiyuḥ |

1.3.122

śūdraśca parameśāni ! sadā śūkaravadbhavet |

1.3.123

śivārcanantu deveśi ! yasmin gehe vivarjitam |

1.3.124

viṣṭhāgarttasamaṃ devi ! tadgṛhaṃ viddhi pārvati ! |

1.3.125

annaṃ viṣṭhā payo mūtraṃ tasmin veśmani pārvati ! |

1.3.126

śākto vā vaiṣṇavo vāpi śaivo vā parameśvari ! |

1.3.127

ādau liṅgaṃ prapūjyātha vilvapatrairvarānane ! |

1.3.128

paścādanyaṃ maheśāni ! liṅgaṃ prārthya prapūjayet |

1.3.129

anyathā mūtravat sarvaṃ śivapūjāṃ vinā priye ! ||

1.3.130

vīramitrodayadhṛtaskandapurāṇe śivaliṅgamadhikṛtya ||

1.3.131

darśanāt sparśanāttasya labhante nirvṛtiṃ narāḥ |

1.3.132

tasya puṇyaṃ mayā vaktuṃ samyagyugaśatairapi |

1.3.133

śakyate naiva vidhivattasmāt taṃ sthāpayecchivam |

1.3.134

sarveṣāmeva varṇānāṃ vibhordivyaṃ vapuḥ śubham |

1.3.135

sukṛtaṃ bhāvanāyogyaṃ yogināṃ niṣphalaṃ tathā |

1.3.136

śivaliṅgaṃ samullaṅghya yo'rcayedanyadevatāḥ |

1.3.137

p. 636) sa nṛpaḥ saha deśena rauravaṃ narakaṃ vrajet |

1.3.138

brahmādayaḥ surāḥ sarve rājānaḥ samaharṣikāḥ |

1.3.139

mānavā munayaścaiva sarve liṅgaṃ yajanti ca |

1.3.140

viṣṇurnārāyaṇo hatvā sasainyaṃ brahmaṇaḥ sutam |

1.3.141

sthāpitaṃ vidhivadbhaktyā liṅgaṃ tīre nadīpateḥ |

1.3.142

kṛtvā pāpasahasrāṇi hatvā vipraśataṃ tathā |

1.3.143

pāpāt samāśrito liṅgaṃ mucyate nātra saṃśayaḥ |

1.3.144

sarve liṅgamayā lokāḥ sarve liṅge pratiṣṭhitāḥ |

1.3.145

tasmādabhyarcayelliṅgaṃ yadīcchecchāśvataṃ padam |

1.3.146

sarvaṃ liṅgamayaṃ lokaṃ sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |

1.3.147

tasmāt sarvaprayatnena sthāpayet pūjayecca tat |

1.3.148

brahmā haraśca bhagavān viśve devā umā hariḥ |

1.3.149

lakṣmīrdhṛtiḥ smṛtiḥ prajñā vidhirdurgā śacī tathā |

1.3.150

rudrāśca vasavaḥ skando viśākhaḥ śākha eva ca |

1.3.151

naigameśaśca bhagavān lokapālā grahāstathā |

1.3.152

sarve nandipurogāśca gaṇā gaṇapatiḥ prabhuḥ |

1.3.153

pitaro munayaḥ sarve kuverādyāśca sattamāḥ |

1.3.154

ādityā vasavaḥ sādhyā aśvinau ca bhiṣagvarau |

1.3.155

viśve devāḥ samahataḥ paśavaḥ pakṣiṇo mṛgāḥ |

1.3.156

brahmādi sthāvaraṃ yacca sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |

1.3.157

tasmāt sarvaprayatnena sthāpayelliṅgamaiśvaram |

1.3.158

palena sthāpitaṃ liṅga pūjayedyadi mānavaḥ ||

1.3.159

anyatrāpi ||

1.3.160

mūle brahmā vasati bhagavān madhyabhāge ca viṣṇuragre śambhuḥ
paśupatirajo rudramūrtirvareṇyaḥ |

1.3.161

tasmālliṅgaṃ gurusurataruṃ sthāpayet pūjayedvāyasmāt pūjyo
gaṇapatirasau devamukhyaiḥ samastaiḥ |

1.3.162

gandhaiḥ puṣpaiḥ sugandhairbahutarabalibhiḥ
stotramantropacārairnityañcāpyarcayanti tridaśavaranutaṃ
liṅgamūrtiṃ maheśam |

1.3.163

garbhādhānādināśastvatha bhayarahitā devagandharvamukhyaiḥ
siddhairvandhyāśca pūjyā gaṇavaranamitāste bhajantyaprameyāḥ ||

1.3.164

tasmādbhaktayopacāreṇa sthāpayet parameśvaram |

1.3.165

pūjayecca viśeṣeṇa liṅgaṃ sarvārthasiddhaye ||

1.3.166

tathā |

1.3.167

tasmāt sadā pūjanīyo liṅgamūrtirmaheśvaraḥ |

1.3.168

yāvat pūjā sureśasya tāvaddehasthitirdivi |

1.3.169

p. 637) pūjanīyaḥ śivo nityamataḥ śraddhāsamanvitaiḥ |

1.3.170

sarvaṃ liṅgamayaṃ lokaṃ sarvaṃ liṅge pratiṣṭhitam |

1.3.171

tasmāt sampūjayelliṅgaṃ yadīcchet siddhimātmanaḥ ||

1.3.172

sarve liṅgārcanādeva devā daityāśca dānavāḥ |

1.3.173

yakṣā vidyādharāḥ siddhā rākṣasāḥ piśitāśinaḥ |

1.3.174

arcayitvā liṅgamūrttiṃ saṃsiddhā nātra saṃśayaḥ |

1.3.175

tasmāliṅgaṃ yajennityaṃ yena kenāpi bhoḥ ! surāḥ ! ||

1.3.176

tathā |

1.3.177

ye vāñchanti mahābhogān rājyaṃ vā tridaśālaye |

1.3.178

te'rcayantu sadākālaṃ liṅgarūpaṃ maheśvaram |

1.3.179

chitvā bhittvā ca bhūtāni hatvā sarvamidaṃ jagat |

1.3.180

yajedekaṃ virūpākṣaṃ na sa pātraiḥ pralipyate ||

1.3.181

etāni vīramitrodayadhṛtāni ||

1.3.182

atha traikālikaliṅgapūjāphalam ||

1.3.183

matsyasūkte ||

1.3.184

prātarutthāya yo liṅgaṃ bhaktyā sampūjayet kvacit |

1.3.185

kapilānāṃ śataṃ dattvā yat phalaṃ tadavāpnuyāt |

1.3.186

madhyandinakare prāpte yo liṅgaṃ pratipūjayet |

1.3.187

sampūrṇāṃ pṛthivīṃ dattvā yat phalaṃ tadavāpnuyāt ||

1.3.188

tathā ||

1.3.189

aṣṭottarasahasrantu pratyahaṃ pūjayecchivam |

1.3.190

ekakālaṃ trikālaṃ vā sa punāti kulatrayam |

1.3.191

aṣṭāṣṭakaṃ vā deveśi ! śataṃ vāpi tadarddhakam |

1.3.192

tadeva sakalaṃ vindyānmakārasthasahasrakam |

1.3.193

dravyamāyuḥ striyaṃ puttrān yaccānyanmanasepsitam |

1.3.194

sphāṭikaṃ liṅgamāsādya yajamānaḥ samaśnute |

1.3.195

varaṃ prāṇaparityāgaḥ śiraso vāpi karttanam |

1.3.196

na caivāpūjya yuñjīta śivaliṅgaṃ maheśvaram ||

1.3.197

ṣaṭkarmadīpikādhṛtaskandapurāṇe'pi ||

1.3.198

prātarutthāya yo liṅgaṃ bhaktyā sampūjayet sakṛt |

1.3.199

kapilālakṣadānena yat phalaṃ tadavāpnuyāt |

1.3.200

madhyandinakare prāpte yo liṅgaṃ paripūjayet |

First 200 of 240 passages. Read on

Linked texts (5)