Pranatoshini 6.4
Prāṇatoṣiṇī 6.4
- Language
- Sanskrit
6.4.1
kumārīpūjanaratetyādinā pūrvalikhitaṃ
kumārīpūjāvidhinā cākāṅkṣitaṃ prāptāvasareṇedānīṃ
taducyate mayā | atha kumārīpūjā || tatra kumārīnirūpaṇaṃ
rudrajāmalottarakhaṇḍīyaṣaṣṭhapaṭale ||
ekavarṣā bhavet sandhyā dvivarṣā ca sarasvatī | trivarṣā ca tridhā
mūrttiścaturvarṣā ca kālikā | subhagā pañcavarṣā tu ṣaṣṭhavarṣā
bhavedumā |
saptabhirmālinī sākṣādaṣṭavarṣā tu kubjikā | navabhiḥ
kālasandarbhā daśabhiścāparājitā | ekādaśe tu rudrāṇī
dvādaśābde tu bhairavī | trayodaśe mahālakṣmīrdvisaptā
pīṭhanāyikā | kṣetrajñā pañcadaśabhiḥ ṣoḍaśe cāmbikā matā |
evaṃ krameṇa saṃgṛhya yāvat puṣpaṃ na jāyate |
pratipadādipūrṇāntaṃ vṛddhibhedena pūjayet || ekavarṣetyādisarvaṃ
vṛhannīlatantre'pi kevalaṃ ṣaḍvarṣā ca umā bhavet | dvisaptā
nāyikā smṛtā | ṣoḍaśe carcakā mateti pāṭhabhedo nāmabhedaśceti |
kubjikātantre saptamapaṭale tu viśeṣa ukto yathā || pañcavarṣāṃ
samārabhya yāvad dvādaśavārṣikī |
kumārī sā bhaveddevi ! nijarūpaprakāśinī |
ṣaḍvarṣāñca samārabhya yāvat sā navavārṣikī | tāvaccaiva
maheśāni ! sādhakābhīṣṭasiddhaye | aṣṭavarṣāṃ samārabhya
yāvattrayodaśābdikī | kulajāṃ tāṃ vijānīyāttatra pūjāṃ
samācaret |
daśavarṣāṃ samārabhya yāvat ṣoḍaśavārṣikī | yuvatīṃ tāṃ
vijānīyāddevatāṃ tāṃ vicintayet | annaṃ vastraṃ tathā nīraṃ
kumāryai yo dadāti hi |
annaṃ merusamaṃ devi ! jalañca sāgaropamam | vastraiḥ
koṭimahasrābdaṃ śivaloke mahīyate | pūjopakaraṇānīha kumāryai
yo dadāti hi | santuṣṭā devatā tasya putratvenānukalpyate || viśvasāre
6.4.2
p. 754) tu || aṣṭavarṣā tu sā kanyā bhavedgaurī varānane ! | navavarṣā
rohiṇī sā daśavarṣā tu kanyakā | ata ūrddhaṃ mahāmāyā bhavet
saiva rajasvalā | ārabhya dvādaśābdācca yāvadviṃśatisaṃkhyakam
| sukumārā ca sā proktā sarvatantrasamanvitā |
yānapāṣāṇadhātūnāṃ tejorūpeṇa saṃsthitā | jīvajantuṣu deveśi
| kiṃ vaktavyamataḥ param | yatra nāsti mahāmāyā tatra kiñcinna
vidyate || ityuktam ||
tat pūjāphalaṃ yoginītantre pūrvakhaṇḍe saptadaśapaṭale ||
kumārīpūjanaphalaṃ vaktuṃ nārhāmi sundari ! | jihvākoṭisahasraistu
vaktrakoṭiśatairapi |
tasmāttāṃ pūjayedbālāṃ sarvajātisamudbhavām | jātibhedo na
karttavyaḥ kumārīpūjane śive ! | jātibhedānmaheśāni ! narakānna
nivarttate |
vicikitsāparo mantrī dhruvaṃ sa pātakī bhavet | devībuddhyā
mahābhaktastasmāttāṃ paripūjayet | sarvavidyāsvarūpā hi kumārī
nātra saṃśayaḥ | yadi bhāgyavaśāddevi ! veśyākulasamudbhavām |
kumārīṃ labhate kānte | sarvasvenāpi sādhakaḥ | yatnataḥ
pūjayettāntu svarṇaraupyādibhirmudā |
tadā tasya mahāsiddhirjāyate nātra saṃśayaḥ ||
kumārīpūjāsthānaṃ phalamapi tatraiva || kumārīpūjyate yatra sa
deśaḥ kṣitipāvanaḥ | mahāpuṇyatamo bhūyāt samantāt
krośapañcakam | jāmale tatraiva || mahāparvasu sarveṣu viśeṣācca
pavitrake | mahānavamyāṃ deveśi ! kumārīñca prapūjayet | tasmāt
ṣoḍaśaparyantaṃ yuvatīti pracakṣate |
6.4.3
tatra bhāvaprakāśaḥ syāt sa bhāvaḥ paramo mataḥ | rakṣitavyāḥ
prayatnena akṣatāstāḥ pracintayet | mahāpūjādikaṃ kṛtvā
vastrālaṅkārabhojanaiḥ | pūjayenmandabhāgyo'pi labhate
jayamaṅgalam | anyeṣāṃ kathanenātha prayojanamahāphalam |
vidhinā pūjayed yastu divyavīrapaśusthitaḥ |
bhāvatraye mahāsaukhyaṃ divyakarmaṇi satphalam || tathā ||
aśeṣakulasampannāṃ nānājātisamudbhavām | nānādeśodbhavāṃ
vāpi saguṇāguṇasaṃyutām | dvitīyavatsarādūrddhaṃ yāvat
syādaṣṭamābdakam | tāvajjaptvā pūjayitvā kanyāṃ
sundaramohinīm | divyabhāvasthitaḥ sākṣāttantramantraphalaṃ labhet |
kumārī pūjanādeva kumārībhojanādibhiḥ | ekadvitryādivījānāṃ
phaladā nātra saṃśayaḥ | tābhyaḥ puṣpaṃ phalaṃ dattvā
anulepādikaṃ tathā | bālapriyañca naivedyaṃ dattvā
tadbhāvabhāvitaḥ |
mṛdā tadaṅgamātmānaṃ bālabhāvaviceṣṭitaḥ |
atipriyakathālāpakrīḍākautūhalānvitaḥ |
yathārthaṃ tat priyaṃ tatra kṛtvā siddhīśvaro bhavet | kanyā
sarvasamṛddhiḥ syāt kanyā sarvaṃ paraṃ tapaḥ | homaṃ
mantrārcanaṃ nityakriyāṃ kaulikasatkriyām |
nānāphalamahādharmaṃ kumārīpūjanaṃ vinā | tattatkarmaphalaṃ
nātha prāpnoti sādhakottamaḥ | phalaṃ koṭiguṇaṃ vīraḥ kumārī
pūjayā labhet |
6.4.4
kusumāñjalipūrṇañca kanyāyai kulapaṇḍitaḥ | dadāti yadi tat
puṣpaṃ koṭimeruhiraṇyavat | taddānajaṃ mahāpuṇyaṃ kṣaṇādeva
samālabhet |
kumārī bhojitā yena trailokyaṃ tena bhojitam || kālītantre
ekādaśapaṭale || kumārīpūjanaṃ kuryāt sarvakarmaphalāptaye ||
rudrajāmale uttarakhaṇḍe saptamapaṭale || atha pūjāṃ pravakṣyāmi
kumāryā atidurllabham | ityabhidhāya || pūjāsthānaṃ mahāpīṭhaṃ
devālayamathāpi vā | naṭīkanyāṃ hīnakanyāṃ tathā
kāpālikanyakām |
rajakasyāpi kanyāñca tathā nāpitakanyakām | gopālakanyakāñcaiva
brāhmaṇasyāpi kanyakām | śūdrakanyāṃ vaidyakanyāṃ tathā
vaṇikakanyakām |
caṇḍālakanyakāṃ vāpi yatra kutrāśrame sthitām | suhṛdvargasya
kanyāñca samānīya prayatnataḥ | pūjayet
paramānandairātmadhyānaparāyaṇaḥ |
mama pūjāṃ yaḥ karoti pratyahaṃ śuddhabhaktitaḥ | tasyā vaśyaṃ
6.4.5
p. 756) kumārīṇāṃ pūjanaṃ bhojanaṃ raveḥ |
tejorūpaṃ vidhoścāgneḥ sarvabhāve prakāśate |
tatpūjanāttadālāpāt bhojanādapi tacchabhāt | mama prītirbhavet
sākṣāddevatā guptasaṃsthitā | bālabhairavadevasya kāminī
vaṭukasya ca |
matputtrasya sarvalokapūjitasya mahaujasaḥ |
pūjābhirvividhairdravyaiḥ kumāri devapūjitā | kumārī devatā
proktā sarvato jagadīśvarī | pūjārthaṃ sarvalokasya samānīya
sureśvarāḥ pūjayanti mahādevīṃ guptabhāvanivāsinīm | sadā
bhojanavāñchāḍhyā mānyā santuṣṭahāsinī | vṛthā na rauti sā
devī kumārī devanāyikā | sarasvatīsvarūpā sā pūjyate
sarvanāyakaiḥ | śivabhaktairviṣṇubhaktaistathānyadevapūja-kaiḥ |
sarvalokaiḥ pūjitā sā cāvaśyaṃ pūjyate vudhaiḥ | pūjayā labhate
pūjāṃ pūjayā labhate śriyam | pūjayā dhanamāpnoti pūjayā
labhate mahīm | pūjayā labhate lakṣmīṃ sarasvatīṃ mahaujasam |
mahāvidyā prasīdanti sarve devā na saṃśayaḥ |
kālabhairavabrahmendrā brāhmaṇā brahmavedinaḥ | rudrāśca
devavargāśca vaiṣṇavā brahmarūpiṇaḥ |
avatārāśca dvibhujā vaiṣṇavāśca caturbhujāḥ | anye
dikpāladevāśca carācaragurustathā | nānāvidyāratāḥ sarve
dānavāḥ kūṭaśālinaḥ | upasargasthitā ye ye te te tuṣṭā na
saṃśayaḥ | yadyahaṃ śuddhirūpā hi anyaloke ca kā kathā |
kumārīpūjanaṃ kṛtvā trailokyaṃ vaśamānayet | mahāśāntirbhavet
kṣipraṃ sarvapuṇyaphalapradam || vṛhannīlatantre || mahābhayāni
durbhikṣādyutpātāni kuleśvari ! | duḥsvapnamapamṛtyuñca
yaccānyat duḥkhadaṃ nṝṇām | kumārīpūjanādeva na tāni
prabhavanti hi |
nityaṃ krameṇa deveśi ! pūjayedvidhipūrvakam | ghnanti vighnān
pūjitāśca bhayaṃ śatrūn mahotkaṭān |
grahā rogāḥ kṣayaṃ yānti bhūtavetālapannagāḥ || rudrajāmale
tathā || tattanmantrasamullekhāt kṣaṇāt puṇyāyutaṃ labhet | mantreṇa
6.4.6
p. 757) puṭitaṃ kṛtvā japtvā siddhiśvaro bhavet | yadyat
prakāramuddiśya vadāmi surasundara ! |
tattat kāryañca karttavyaṃ bhinnabuddhiṃ na kārayet | tathā | śṛṇu
nātha ! kulārthaṃ me kumārīpūjane manum |
mahāvidyāmahāmantraṃ siddhimantraṃ na saṃśayaḥ |
etanmantraprabhāveṇa jīvanmukto bhavet sudhīḥ | ante devīpadaṃ yāti
satyamānandabhairava ! | aihike sukhasampattiṃ madhumatyāḥ
prasādakam |
avaśyaṃ prāpnuyānmarttyo viśrāmaṃ kuru śaṅkara ! | vāgbhavena
vapuḥkṣobhaṃ māyāvīje guṇāṣṭakam | śriyo vīje śriyo lābho
māyāvīje ripoḥ kṣayaḥ | bhairaveṇa tu vījena khecaratvaṃ surādibhiḥ
| kumārikā hyahaṃ nātha ! sadā tvaṃ hi kumārakaḥ |
śatamaṣṭottarāṃ vāpi ekāṃ vā paripūjayet | pūjitāḥ
pratipūjyante nirvahantyavamānitāḥ | kumārī yoginī sākṣāt kumārī
paradevatā | asurā duṣṭanāgāśca ye ye duṣṭagrahā api |
bhūtavetālagandharvā ḍākinī yakṣarākṣasāḥ | yāścānyā
devatāḥ sarvā bhūrbhuvaḥ svaśca bhairavāḥ |
pṛthivyādīni sarvāṇi brahmāṇḍaṃ sacarācaram | brahmā viṣṇuśca
rudraśca īśvaraśca sadāśivaḥ | te tuṣṭāḥ sarvatuṣṭāśca yastu
kanyāṃ prapūjayet |
vidhiyuktāṃ kumārīṃ tu bhojayeccaiva bhairava ! | pādyārghyañca
tathā dhūpaṃ kuṅkumaṃ candanaṃ śubham |
bhaktibhāvena sampūjya kumārībhyo nivedayet ||
kumārīpūjākramastu || tathā ||
ānīya sundarīṃ nārīṃ kumārīṃ varanāyikām |
ratnālaṅkārasaṃyuktāṃ śaṅkhavastrādiśobhitām | vāgbhavena
jalaṃ nātha tannāmnā paridāpayet | devībuddhyā sadā dhyātvā
pūjayet sādhakottamaḥ | māyāvījena tannāmnā pādyaṃ
dadyāttathā prabho ! | lakṣmīvījena cārghyantu kūrccavījena
candanam | māyāvījena puṣpāṇi kumāryai dāpayet sudhīḥ |
sadāśivena mantreṇa dhūpadīpau mahattamau | dattvā
ṣaḍaṅgamantreṇa pūjayeddevanāyakam | tatprakāraṃ
6.4.7
p. 758) mahādeva ! śṛṇuṣvānandarūpadhṛk | mahātejomayaṃ
śubhraṃ hṛdayaṃ hastadakṣiṇaiḥ | vibhāvya prapaṭhed natvā
tanmantraṃ śṛṇu śaṅkara ! | ādau vāgbhavamuccārya māyāṃ
lakṣmīñca kūrccakam | pretavījaṃ tato brūyāt savisargendukīlakam |
kulaśabdaṃ samuccāryaṃ kumārike tato vadet | hṛdayāya namaḥ
procya tataḥ śirasi bhāvayet | śuklavarṇaṃ sarvamayaṃ vījamuccārya
saṃnyaset | hakāraṃ vāgbhavādyañca vakāraṃ vāgbhavātmakam |
māyāṃ lakṣmīṃ vāgbhavañca dviṭhāntaṃ śirase padam |
vahnijāyāvadhirmantro nyaset śirasi sādhakaḥ | śikhāmadhye
kṛṣṇavarṇaṃ nīlāñjanacayaprabham | vibhāvya sanyasenmantrī
kumārīkulasiddhaye | ādau praṇavamuddhṛtya tadante viṣṇusundarī |
śikhāyai padamuddhṛtya vaṣaṭkāraṃ tato vadet | tataḥ kavacamadhye
ca balavantaṃ sutejasam | prathamāruṇasaṅkāśaṃ dhyātvā cāru
kalevaram | vāgbhavañca samuccārya kulaśabdaṃ tato vadet |
vāgīśvaripadaṃ paścāt kavacāya tato vadet |
tārakabrahmaśabdañca kavacanyāsajālakam | tato netratraye dhyātvā
mahāvījaṃ mahāprabham | raktavarṇaṃ koṭikoṭi
javāmaṇḍalamaṇḍitam | virājitaṃ koṭipuṇyārjitatejasi bhāskare |
vāgbhavaṃ hi samuccārya kuleśvaripadaṃ tataḥ | netratrayāya
śabdānte vauṣaḍ locanamantrakam | tataḥ sādhakamantro ca
vāmahastatale tathā | madhyamātarjanībhyāñca tāladvayamupācaret |
tanmantraṃ koṭisūryograjyotsnājālasamaprabham |
mahākāśodbhavaṃ śabdamahograparipīḍanam | māyāvījaṃ
tathāstrāya padamuddhṛtya yatnataḥ |
phaḍante cāntamuddhṛtya mahāmantraṃ prakīrttitam | tatastasyāḥ
kuṇḍaviledhyātvā ca parivāravān | pūjayed yatnato mantrī
tejasā'mṛtavārayā | tarpayet pūjayedbhaktyā bhairavaṃ
bālabhairavam |
devatābhiḥ pūjayitvā parivārān krameṇa tu | tato vāgbhavamuccārya
6.4.8
p. 759) siddhajayāya śabdataḥ | pūrvaṃ padaṃ samuccārya vaktrāya
nama īritam | tato vāgbhavamuccārya jayāya śabdamuddharet |
uttare vaktramuddhṛtya caturthyantaṃ namaḥ padam | tato
vāgbhavamāyāśrīvījamuccārya yatnataḥ |
kubjike paścimānte ca vaktrāya nama īritam |
tato vāgbhavamuccārya kālikepadamuccaret |
dakṣavaktrāya śabdānte namo mantraḥ prakīrttitaḥ |
etanmantrākṣarānnātha ! samuccārya kuleśvara ! | pūjayitvā
krameṇaiva bhāskaraṃ paripūjayet | caṇḍaṃ dikpāladevañca
sandhyādīn paripūjayet |
vīrabhadrā mahākanyā kaulinīṃ kulagāminīm | aṣṭādaśabhujāṃ
kālīṃ caṇḍadurgāṃ prapūjayet | naivedyādīn samānīya
nānābhaktyānurājitam | dugdhaṃ ghanāvṛtaṃ kṣīraṃ pakvānnaṃ
pakvasatphalam | yadyatkālopayogyañca sarvadā madhumiśritam |
pañcatattvaṃ kuladravyaṃ nijakalyāṇavarddhanam | nānādravyañca
naivedyaṃ svasvakalpoktasādhitam | kumārībhyo nivedyaivaṃ
nānāsaurabhaśobhitam |
śītalaṃ jalamānīya dadyāttābhyo mahāsudhīḥ | tato hitaṃ
mahāmantraṃ kumāryāścāti durlabham | adha vāgmī samūlañca
japtvā siddhīśvaro bhavet |
samarpya prāṇavāyūnāṃ dhāraṇaṃ kārayet svayam |
aṣṭāṅgādipraṇāmañca kurvan stotraṃ paṭhannamet ||
praṇāmamantro'pi tatraiva || namāmi kulakāminīṃ
paramabhāgyasandāyinīm |
kumāraraticāturīṃ sakalasiddhimānandinīm | pravālaguṭikāsrajaṃ
rajatarāgavastrānvitām | hiraṇyatulabhūṣaṇāṃ bhuvanavāk
kumārīṃ bhaje | iti mantreṇa sannamya tāriṇīṃ paripūjayet | śivaṃ
gaṇeśaṃ sampūjya praṇamet sādhakottamaḥ | dakṣiṇāṃ
vidhivaddatvā kumārībhyaḥ krameṇa tu | vivāhayet svayaṃ kanyāṃ
brahmahatyāṃ vinaśyati | yo yaśca puṇyakāle tu kanyādānaṃ
samāpayet |
bhuktimuktiphalaṃ tasya saubhāgyaṃ sarvasampadaḥ | rudraloke
6.4.9
p. 760) vasennityaṃ trinetro bhagavān haraḥ | tīrthakoṭisahasrāṇi
aśvamedhaśatāni ca | tatphalaṃ labhate marttyo yastu kanyāṃ
vivāhayet | bālukā sāgare yāvat tāvadabdasahasrakam | ekaikaṃ
kulamudhṛtya rudraloke mahīyate | tattadiṣṭadevatāyāḥ prītaye tuṣṭaye
sudhīḥ |
kanyādānaṃ samāhṛtya muktimāpnoti bhairava ! |
tattaddvitīyakanyāyāstattadbuddhyā ca sādhakaḥ | vibhāvya
śivarūpatvaṃ sampradānīyakanyake | pūrṇarūpaṃ śivaṃ dhyātvā
varaṃ sarvāṅgasundaram |
tejomayaṃ yaśaḥkāntaṃ kālabhairavarūpiṇam | vaṭukeśaṃ
mahādevaṃ varayet sādhakāgraṇīḥ |
bālarūpāñca trailokyasundarīṃ varavarṇinīm |
nānālaṅkāranamrāṅgīṃ bhadravidyāprakāśinīm | cāruhāsyāṃ
mahānandahṛdayāṃ śubhadāṃ śubhām |
dhyātvā dvādaśapatrābje pūrṇacandranibhānanām | sampradānaṃ
samānīya tattanmantreṇa dāpayet | iti kumārīdānakramaphalam ||
6.4.10
atha kumārīmantrapuraścaraṇam || aṣṭamapaṭale || atha vakṣye
mahādevyāḥ kumāryā japahomakam | lakṣasaṃkhyaṃ japaṃ kṛtvā
māyāṃ vāvāgbhavaṃ manum | kālīvījaṃ vāpi nātha ! athavā
kāmavījakam | sadāśivena puṭitaṃ vinducandravibhūṣitam | athavā
praṇavenāpi puṭitaṃ tridaśeśvara ! | lakṣasaṃkhyaṃ krameṇaiva
japtvā siddhīśvaro bhavet | japettanmantraṃ deveśa !
lakṣasaṃkhyāvidhānataḥ | taddaśāṃśena juhuyād
ghṛtāktavilvapatrakaiḥ | athavā śvetapuṣpaiśca
kundapuṣpairmahāphalam |
evaṃ krameṇa juhuyāt karavīraprasūnakaiḥ |
ghṛtāktaiḥ kevalairvāpi candanāgurumiśritaiḥ | haviṣyāśī
divābhāge rātrau pūjāparo bhavet |
nijapūjāmaśeṣaistu kuladravyaiḥ prapūjayet | ravisaṃkhyaṃ japettatra
paramānandarūpadhṛk | japānte
juhuyānmantrīmaduktadravyasaṃyutaiḥ |
tataḥ prāṇātmakaṃ vāyuṃ śodhayitvā punaḥ punaḥ |
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā cāṣṭāṅgaiḥ praṇamenmudā |
6.4.11
p. 761) praṇāmasamaye nātha ! idaṃ stotraṃ paṭhed yadi | kavacasya
tathā pāṭhyaṃ kumārīṇāmathāpi vā | nijadevyā mahāstotraṃ
pīṭhāṅgaṃ kavacaṃ tataḥ |
kumārīṇāmahaṃdeva ! sahasraṃ nāma sāṣṭakam | paṭhitvā
siddhimāpnoti nātra kāryā vicāraṇā | tadaśaktau nijadevyāḥ
sahasranāmamaṅgalam | aṣṭottaraṃ paṭhennātha ! siddhikāṅkṣī na
saṃśayaḥ |
tāsāṃ stotraṃ divyanātha ! śṛṇusarvatra maṅgalam | akasmāt
siddhimāpnoti paṭhitvā sādhakottamaḥ | agre saṃsthāpya tāḥ sarvā
ratnakoṭisuśītalāḥ | tatastotraṃ paṭheddhīmān samāhitamanā vaśī |
mahādivyācārarato vīrabhāvolvaṇo'pi vā |
evaṃ krameṇa prapaṭhedbhaktibhāvaparāyaṇaḥ |
mahāvidyā mahāsevā bhaktiśraddhāplutārpitaḥ | mahājñānī
bhavet kṣipraṃ vāñchāsiddhimavāpnuyāt ||
6.4.12
atha kumārīpūjāprayogaḥ || tatra ekavarṣāvadhi
ṣoḍaśavarṣaparyantamajātapuṣpā kumārīsaṃjñā tatra
varṣakrameṇa nāmāni yathā || sandhyā || 1 || sarasvatī || 2 || tridhā
mūrttiḥ || 3 || kālikā || 4 || subhagā || 5 || umā || 6 || mālinī || 7 || kubjikā
|| 8 || kālasandarbhā || 9 || aparājitā || 10 || rudrāṇī || 11 || bhairavī || 12 ||
mahālakṣmīḥ || 13 || pīṭhanāyikā || 14 || kṣetrajñā || 15 || ambikā || 16
|| pratipadādipañcadaśyantaṃ vṛddhikrameṇa pūjanīyāḥ | kumārī tu
sarvajātīyaiva praśasyā | naṭīkanyā kāpālikakanyā rajakakanyā
nāpitakanyā gopālakanyā brāhmaṇakanyā śūdrakanyā
vaidyakanyā vaṇikkanyā caṇḍālakanyā suhṛdvargakanyā |
kumārīmāsane samupaveśya dhyāyed yathā || bālarūpāñca
trailokyasundarīṃ varavarṇinīm | nānālaṅkāranamrāṅgīṃ
bhadravidyāprakāśinīm | cāruhāsyāṃ mahānandahṛdayāṃ
śubhadāṃ śubhām |
evaṃ dhyātvātmaśirasi puṣpaṃ dattvā mānasopacāreṇa sampūjya
punardhyātvā kumāryaṅge dattvā idamāsanam aiṃ hrīṃ śrīṃ huṃ
6.4.13
p. 762) hsauḥ sandhyāyai kumāryai namaḥ || evaṃ
pūrvavījānyuccārya sarasvatyai kumāryai nama
ityādivatsarānukrameṇa caturthyante na nāmrā āsanādibhiḥ
ṣoḍaśairupacāraiḥ sampūjayet | etajjalaṃ aiṃ sandhyāyai namaḥ |
etatpādyaṃ hrīṃ sandhyāyai namaḥ | evamābharaṇam | eva gandhaḥ
huṃ sandhyāyai namaḥ | etāni puṣpāṇi hrīṃ sandhyāyai vauṣaṭ | eṣa
dhūpaḥ hsauḥ sandhyāyai namaḥ | evaṃ dīpaḥ | etannaivedyaṃ aiṃ
hrī/ śrī/ hu/ hauḥ sandhyāyai nivedayāmi | śaṅkhamālyakajjvala
kuṅkumādikamanena namo'ntena mantreṇa deyam | sarvatra
caturthyantanāmānte kumāryai iti viśeṣaṇaṃ dātavyam | tataḥ
ṣaḍaṅgapūjā tatkramastu kumāryā hṛdayaṃ dakṣiṇahastena dhṛtvā
mahātejomayaṃ śuklavarṇaṃ vibhāvya aiṃ hrīṃ śrīṃ hu/ hsauḥ
kulakumārike hṛdayāya namaḥ | śiraḥ śuklavarṇaṃ sarvamayaṃ
vibhāvya haiṃ vaiṃ hrīṃ śrīṃ aiṃ śirase svāhā | śikhāṃ
nīlāñjanacayaprabhāṃ vibhāvya oṃ śrīṃ śikhāyai vaṣaṭ | kavacaṃ
prathamāruṇasaṅkāśaṃ sutejaskaṃ vibhāvya aiṃ kulavāgīśvari
kavacāya hu/ | tato netratrayaṃ sarvavījamayaṃ mahāprabhaṃ
raktavarṇaṃ koṭi koṭi javāpuṣpojjvalaṃ vibhāvya aiṃ kuleśvari
netratrayāya vauṣaṭ | hrīṃ astrāya phaḍiti vāmahastatale
tarjanīmadhyamābhyāṃ tāladvayaṃ dadyāt | tatastasyāḥ kuṇḍa vile
saparivāraṃ bālabhairavaṃ dhyātvā ete gandhapuṣpe oṃ
saparivārabālabhairavāya namaḥ iti pūjayet | ete gandhapuṣpe aiṃ
siddhajayāya pūrvavaktrāya namaḥ | evaṃ jayāyottaravaktrāya | aiṃ
hrīṃ śrīṃ kubjike paścimavaktrāya | aiṃ kālike dakṣiṇavaktrāya |
oṃ bhāskarāya pratyekaṃ dikpālebhyaḥ vīrabhadrāyai
mahākanyāyai kaulinyai kalanāminyai aṣṭādaśabhujāyai kālyai
caṇḍadurgāyai oṃkārādinamo'ntena pūjayet | tataḥ
kumārīmūlamantraṃ svīyamantraṃ vā yathāśakti japtvā
6.4.14
p. 763) prāṇāyāma kṛtvā japaṃ samarpya stavakavacādikaṃ
paṭhitvā aṣṭāṅgaṃ pañcāṅgaṃ vā praṇamya dakṣiṇāṃ dadyāt
||
6.4.15
atha kumārīstotram ||
6.4.16
bhairavyu vāca ||
6.4.17
devendrādaya indukoṭikiraṇāṃ vārāṇasīvāsinīṃ vidyāṃ
vāgbhavakāminīṃ trinayanā sūkṣmakriyāgāminīm ||
caṇḍodveganikṛntanīṃ trijagatāṃ dhātrīṃ kumārī varāṃ
mūlāmbhoruhavāsinīṃ śaśimukhīṃ sampūjayanti śriyai || 1 ||
6.4.18
bhāvyāṃ devagaṇaiḥ śivendrayatibhirmokṣārthibhirvālikāṃ
sandhyāṃ nityaguṇodayāṃ dvijagaṇaśreṣṭhodayāṃśvāruhām |
śuklābhāṃ parameśvarīṃ śubhakarīṃ bhadrāṃ viśālānanāṃ
gāyatrīṃ gaṇamātaraṃ dinagatiṃ kṛṣṇāñca vṛddhāṃ bhaje || 2 ||
6.4.19
bālāṃ bālakapūjitāṃ guṇayutāṃ vidyāvatāṃ mokṣadāṃ
dhātrīṃ śuklasarasvatīṃ suravarāṃ vāgvādinīṃ caṇḍikām |
svādhiṣṭhānaharapriyāṃ priyakarīṃ vedāntavidyāpradāṃ nityaṃ
mokṣahitāya yogavapuṣā caitanyarūpāṃ bhaje || 3 ||
6.4.20
nānāratnasamūhanirmitagṛhe pūjyāṃ surairbālikāṃ vande
nandanakānane manasi saṃsiddhāntavījātmake | arthaṃ dehi
nirarthakāya vapuṣe hitvā kumārīkalāṃ
mahyaṃ mātṛkumārike ca trividhā mūrtyā ca tejomayī || 4 ||
6.4.21
hālāhālakarālikāṃ kulapathollāsaikavījodvahāṃ
māṃsāmodakarālinīṃ hi bhajatāṃ kāmātiriktapradām |
bālo'haṃ vaṭukeśvarasya caraṇāmbhojāśrito'haṃ sadā hitvā
valakumārike ! śirasi śuklāmbhoruhe sambhaje || 5 ||
6.4.22
sūryāhlādabalākinīṃ kalimahāpāpāditāpāpahāṃ tejogāṃ
bhuvi sūryagāṃ bhayaharāṃ tejomayīṃ kālikām | vande hṛtkamale
sadā ravidale bālendravidyāṃ satīṃ sākṣāt siddhikarīṃ kumāri
vimale tvāmādyarūpeśvarīm || 6 ||
6.4.23
nityaṃ śrīkulakāminīṃ kulavatīṃ kaulāmumāmambikāṃ
nānāyogavilāsinīṃ suramaṇī nityāṃ tapasyānvitām |
vedāntārthaviśeṣadeśavasanābhāṣāviśeṣasthitāṃ vande
p. 764) parvatarājarājatanayāṃ kālapriye tvāmaham || 7 ||
6.4.24
kaumārīṃ kulamālinīṃ ripugaṇakṣobhāgnisandāyinīṃ
raktābhānayanā śubhāṃ paramamārgānmuktisaṃjñāpradām |
bhāryāṃ bhogavatīṃ patiṃ tribhuvaneṣvāmīdapañcānanāṃ
pañcāsyapriyakāminīṃ bhayaharāṃ sarpādihārāṃ bhaje || 8 ||
6.4.25
candrāsyāṃ caraṇadvayāmbujamahāśobhāvinodīṃ nadīṃ
mohādikṣayakāriṇīṃ varakarāṃ śrīkubjikāṃ sundarīm | ye nityaṃ
paripūjayanti sahasā rājendracūḍāmaṇiṃ
teṣāṃ hi dhanamāyuṣaṃ trijagatāṃ vyāpyeśvaratvaṃ jaguḥ || 9 ||
6.4.26
yogīśaṃ bhuvaneśvaraṃ priyakaraṃ śrīkālasandarbhadaṃ
śobhāsāgaragāminaṃ suratarorvāñchāphaloddīpanam |
lokānāmaghanāśanāya śivayā śrīsaṃjñayā vidyayā
dharmaprāṇasadaivataṃ praṇamatāṃ kalpadrumaṃ bhāvaye || 10 ||
6.4.27
vidyāntāmaparājitāṃ madanamodamattānanāṃ
hṛtpadmasthitapādukāṃ kulakalāṃ kātyāyanīṃ bhairavīm | ye ye
puṇyadhiyo bhajanti paramānandābdhimadhye mudā
sarvācchāditatejasā bhayakarīṃ mokṣāya satkīrttaye || 11 ||
6.4.28
rudrāṇīṃ praṇamāmi padmavadanāṃ koṭyarkatejomayīṃ
nānālaṅkṛtabhūṣaṇāṃ kulabhujāmānandasandāyinīm |
śrīmāyāṃ kamalānvitāṃ hṛdigatāṃ santānavījakriyāṃ vande
vāgbhavarūpiṇīṃ kulabadhūṃ hu/kāravījodbhavām || 12 ||
6.4.29
namāmi varabhairavīṃ kṣititalāghakālānalāṃ
mṛṇālakusumāruṇāṃ bhuvanadoṣasaṃśodhinīm |
jagadbhayaharāṃ parāṃ tarati yā ca yogeśvarī mamāpadasahasrakaṃ
sakalabhogadāṃ tāmaham || 13 ||
6.4.30
sāmrājyaṃ pradadāti yā bhagavatī vidyā mahālakṣaṇā
sākṣādaṣṭasamṛddhidā bhuvi mahālakṣmīḥ kulakṣobhahā |
svādhiṣṭhānasupaṅkaje vivasitā viṣṇoranantaśriye vande
rājapadapradāṃ śubhakarīṃ kauleśvarīṃ sarvadā || 14 ||
6.4.31
pīṭhānāmadhipādhipāmasurahāṃ vidyāṃ śubhāṃ nāyikāṃ
sarvālaṅkaraṇānvitāṃ trijagatāṃ kṣobhāpahāṃ vāruṇīm | vande
pīṭhaganāyikāṃ tribhuvanacchāyābhirācchāditāṃ
p. 765) sarveṣāṃ hitakāriṇīṃ jayavatāmānandarūpeśvarīm || 15 ||
6.4.32
kṣetrajñāṃ madavihvalāṃ kulavatīṃ siddhipriyāṃ preyasīṃ
śambhoḥ śrīvaṭukeśvarasya mahatāmānandasañcāriṇīm |
sākṣādātmaparodgamāṃ nijamanaḥkṣobhāpahāṃ śākinīm |
vākyārthaprakaṭāmahaṃ rajatabhāṃ vande mahābhairavīm || 16 ||
6.4.33
sampūrṇavidhuvanmukhīṃ kamalamadhyasambhāvinīṃ
śirodaśaśate dale'mṛtamahābdhidhārādharām |
praṇāmaphaladāyinīṃ sakalarājyavaśyāṃ guṇāṃ namāmi
paramāmbikāṃ viṣayapāśasaṃhāriṇīm || 17 ||
6.4.34
sākṣādahaṃ tribhuvane'mṛtapūrṇadehāṃ
sandhyādidevikamalāṃ kulapaṇḍitendrām |
tanno bhaje daśaśate dalamadhyamadhye
kauleśvarīṃ sakaladivyajanāśrayāṃ tvām || 18 ||
6.4.35
viśveśvarīṃ surakule varakālike tvāṃ
siddhānale pratidinaṃ praṇamāmi bhaktyā |
bhaktiṃ dhanaṃ jayapada yadi dehi dāsyaṃ
tasmin mahāmadhumatī laghugehabhāryām || 19 ||
6.4.36
etat stotraprasādena kavitāvākpatirbhavet |
mahāsiddhīśvaro divyo vīrabhāvaparāyaṇaḥ || sarvatra jayamāpnoti
sahi syāddharavallabhaḥ | vācāmīśo bhavet kṣipraṃ kāmarūpī
bhavennaraḥ | paśureva mahāvīro divyo bhavati niścitam |
kramaśo hyaṣṭasiddhiḥ syādvāgmī bhavati naścitim | sarvā vidyāḥ
prasīdanti tuṣṭāḥ sarvadigīśvarāḥ | vahniḥ śītalatāṃ yāti
jalastambhaṃ sa kārayet | dhanavān putravān rājā ihaloke bhavennaraḥ
| sa gacchati ca vaikuṇṭhe kailāse śivasannidhau | muktireva mahādeva !
yo nityaṃ sarvadā paṭhet | mahāvidyāpadāmbhojaṃ sa hi paśyati
niścitam || śṛṇu nātha ! pravakṣyāmi kumārītarpaṇādikam |
yāsāṃ tarpaṇamātreṇa kulasiddhirbhavet dhruvam |
kulavālāṃ mūlapadmasthitāṃ kāmavihāriṇīm | śatadhā
mūlamantreṇa tarpayāmi tava priye || 11 ||
6.4.37
mūlādhāramahātejaśchaṭāmaṇḍala-maṇḍitām | sandhyādevīṃ
tarpayāmi kāmavījena me śubhe || 2 ||
6.4.38
p. 766) mūlapaṅkajayogāṅgī kumārīṃ śrīsarasvatīm | tarpayāmi
kuladravyaistava santoṣahetunā || 2 ||
6.4.39
cārumūlādhārapadme trimūrttiṃ vālanāyikām | sarvakalyāṇadā
devīṃ tarpayāmi parāmṛtaiḥ || 4 ||
6.4.40
svādhiṣṭhānamahāpadmaṣaḍdalāntaḥpra-kāśinīm | śrīvījena
tarpayāmi bhogamokṣāya kevalam || 5 ||
6.4.41
svādhiṣṭhāna kulollāsaviṣṇusaṅketagāminīm | kālikāṃ nijavījena
tarpayāmi kulāmṛtaiḥ || 6 ||
6.4.42
svādhiṣṭhānākhyapadmasthā mahātejomayīṃ śivām |
sūryāṇāṃ śīrṣamadhunā tarpayāmi kuleśvarīm || 7 ||
6.4.43
maṇipurābjamadhyeṣu manoharakalevarām |
umādevīṃ tarpayāmi māyāvījena pārvatīm || 8 ||
6.4.44
maṇipūrāmbhojamadhye trailokyaparipūjitām | mālinīṃ malacittasya
sadvuddhestarpayāmyaham || 9 ||
6.4.45
maṇipūrasthitāṃ raudrī paramānandavarddhinīm | ākāśagāminī
devīṃ kubjikāṃ tarpayāmyaham || 10 ||
6.4.46
tarpayāmi mahādevīṃ mantrasādhanatatparām | yoginīṃ
kālasandarbhāṃ tarpayāmi kulānanām || 11 ||
6.4.47
śaktimantrapradāṃ raudrīṃ lolajihvāsamākulām | aparājitāṃ
mahādevīṃ tarpayāmi kuleśvarīm || 12 ||
6.4.48
mahākaulapriyāṃ siddhāṃ rudralokasukhapradām | rudrāṇīṃ
rudrakiraṇāṃ tarpayāmi madhupriyām || 13 ||
6.4.49
ṣoḍaśasvarasaṃsiddhiṃ mahārauravanāśinīm |
mahāmadyapānacittāṃ bhairavīṃ tarpayāmyaham || 14 ||
6.4.50
trailokyavaradāṃ devīṃ śrīvījamālayāvṛtām | mahālakṣmīṃ
bhavaiśvaryāṃ tarpayāmyahamambike || 15 ||
6.4.51
lokānāṃ hitakartrīñca hitāhitajanapriyām |
tarpayāmi ramāvījaṃ pīṭhādyāṃ pīṭhanāyikām || 16 ||
6.4.52
jayantīṃ vedavedāṅgamātaraṃ sūryamātaram | tarpayāmi
sudhābhiśca kṣetrajñāṃ māyayāvṛtām || 17 ||
6.4.53
tarpayāmi kulānandapāragāṃ paramānanām | tarpayāmyambikāṃ
devīṃ mahālakṣmīṃ hṛdi sthitām || 18 ||
6.4.54
sarveṣāṃ caraṇadvayāmbujatalaṃ caitanyamidyāvatāṃ
saukhyārthaṃ śubhaṣoḍaśasvarayutaṃ śrīṣoḍaśīmaṅgalam |
p. 767) ānandārṇavapadmarāgakhacite siṃhāsane śobhite tvāṃ
nityaṃ paritarpayāmi sakalaśvetābjamadhyāsane || 19 ||
6.4.55
ye nityaṃ supratiṣṭhitacārusakalastotrāṅgasantarpa-ṇaṃ
vidyādānanidānamokṣaparamaṃ māyāmayaṃ yā ntivai | no santi
kṣitimaṇḍaleṣvarigaṇāḥ sarve vipatkārakāḥ | rājānaṃ vaśayanti
yogasakalairnityā bhavanti kṣaṇāt || 20 ||
6.4.56
tarpaṇātmakamokṣākhyaṃ paṭhanti yadi mānuṣāḥ | aṣṭaiśvaryayuto
bhūtvā vatsarāt ca prapaśyati | mahāyogī bhavennātha !
māsādabhyāsataḥ prabho ! ||
trailokyaṃ kṣobhayet kṣipraṃ vāñchāphalamavāpnuyāt | yaḥ
paṭhedekabhāvena sa tarpaṇaphalaṃ labhet |
pūjāphalamavāpnoti kumārīstotrapāṭhataḥ | yo na kuryāt
kumāryarcāṃ stotrañca nityamaṅgalam | sa bhavetpaśukalpo hi
mṛtyustasya pade pade || iti rudrajāmale uttarakhaṇḍe mahākuloddīpane
kumāryupacaryāvinyāse siddhamantraprakaraṇe divyabhāvanirṇaye
bhairavabhairavīsaṃvāde kumārīstotraṃ samāptam ||
6.4.57
athātaḥ sampravakṣyāmi kumārīkavacaṃ śubham |
trailokyamaṅgalaṃ nāma mahāpātakanāśanam |
paṭhanāddhāraṇāllokā mahāsiddhāḥ prabhākarāḥ | śakro
devādhipaḥ śrīmān devagururvṛhasptatiḥ | samyaktejomayo
vahnidharmarājo bhayānakaḥ | varuṇo devapūjyo hi jalānāmadhipaḥ
svayam |
sarvaharttā mahāvāyuḥ kumāraḥ kuñjareśvaraḥ | dhanādhipaḥ
priyaḥ śambhoḥ sarve devā digīśvarāḥ |
tvamekaḥ prabhurekātmā sarveśo nirmalodayaḥ | etat kavacapāṭhena
sarve bhūpā dhanādhipāḥ | praṇavo me śiraḥ pātu
māyāsandhyātmikā satī | lalāṭorddhaṃ mahāmāyā pātu me
śrīsarasvatī | kāmākhyā vaṭukeśānī trimūrttirbhālameva tu |
cāmuṇḍāvījarūpā ca vadanaṃ kālikā mama | pātu māṃ sūryagā
nityaṃ tathā netradvayaṃ mama | karṇayugmaṃ
6.4.58
p. 768) kāmavījasvarūpā māṃ tapasvinī |
rasanāgraṃ tathā pātu vāgdevī mālinī mama | tālvagraṃ
kāmarūpā ca dantāgraṃ kubjikā'vatu | devī praṇavarūpā sā pātu
nityaṃ śiro mama | oṣṭhādharaṃ śaktivījātmikā svāhā svarūpiṇī
galadeśaṃ mahāraudrī pātu me cāparājitā | kṣrauṃvījaṃ me sadā
kaṇṭhaṃ rudrāṇī svāhayānvitā | hṛdayaṃ ṣoḍaśī vidyā pātu
ṣoḍaśasusvarā | dau vāhū pātu sarvatra mahālakṣmīḥ pradhānikā |
sarvamantrasvarūpā me codaraṃ pīṭhanāyikā | pārśvayugmaṃ
tathā pātu hṛddevī vāgbhavātmikā | kaiśorī kaṭideśaṃ me
māyāvījasvarūpiṇī | jaṅghāyugmaṃ jayantī me yoginī
kallukāvṛtā | sarvāṅgamambikā devī pātu mantrārthagāminī |
keśāgraṃ kamalā deva ! nāsāgraṃ naramohinī | civukaṃ
caṇḍikādevī kumarī pātu me sadā | hṛdayaṃ lalitādevī pṛṣṭhaṃ
parvatavāsinī |
triśaktiḥ ṣoḍaśī devī liṅgaṃ guhyaṃ sadāva tu | śmaśāne
cāmbikā devī gaṅgāgarbhe ca bhairavī | śūnyāgāre pañcamudrā
mantrayantraprakāśinī |
catuṣpathe sadā pātu māmeva vajradhāriṇī |
śavāsanagatā caṇḍā muṇḍamālāvibhūṣitā | pātu māmeva liṅge
ca īśvarī śaktirūpiṇī | vane pātu mahābālā mahāraṇye raṇapriyā
| mahājale taḍāge ca śatrumadhye sarasvatī | mahākāśapathe pṛthvī
pātu māṃ śītalā sadā | raṇamadhye rājalakṣmīḥ kumārī
kulakāminī | arddhanārīśvarā pātu mama pādatalaṃ mahī |
navalakṣamahāvidyā kumārīrūpadhāriṇī | koṭisūryapratīkāśā
candrakoṭisuśītalā |
pātu māṃ varadā vāṇī vaṭukeśvarakāminī | iti te kathitaṃ nātha !
kavacaṃ paramādbhutam | kumāryāḥ kuladāyinyāḥ
pañcatattvārthapāragam |
yo yajet pañcatattvena stotreṇa kavacena ca |
ākāśagāminī siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ | vajradehi bhavet
kṣipraṃ
6.4.59
p. 769) kavacasya prasādataḥ | sarvasiddhīśvaro yogī jñānī bhavati
yaḥ paṭhet | vivāde vyavahāraṃ ca saṃgrāme kulamaṇḍale |
mahāpathe śmaśāne ca yogasiddhyudbhaveṣu ca | paṭhitvā
phalamāpnoti satyaṃ satyaṃ kuleśvara ! |
vaśīkaraṇakavacaṃ sarvatra jayadaṃ śubham | puṇyavratī
paṭhennityaṃ yatiḥ śrīmān bhaveddhruvam | siddhavidyā kumārī ca
dadāti siddhimuttamām |
paṭhed yaḥ śṛṇuyādvāpi sa bhavet kalpapādapaḥ |
bhuktimuktituṣṭipuṣṭiṃ rājalakṣmīṃ susampadam | prāpnoti
sādhakaśreṣṭho dhārayitvā bhavejjayī |
asādhyaṃ sādhayedvidvān paṭhitvā kavacaṃ śubham | kulīlānāṃ
mahāsaukhyaṃ dharmārthakāmamokṣadam |
yoginīṃ divase nityaṃ kumārīṃ pūjayenniśi | upacāraviśeṣeṇa
trailokyaṃ vaśamānayet |
palalasyāśanenāpi matsyena mudrayā saha |
nānābhakṣyeṇa bhojyena gandhadravyeṇa sādhakaḥ | mālyena
svarṇarajatālaṅkāreṇa sucelakaiḥ | pūjayitvā japitvā ca tarpayitvā
varānanām | yajñadānatapasyābhiḥ prayogena maheśvara ! | stutvā
kumārīkavacaṃ yaḥ paṭhedekabhāvataḥ |
tasya siddhirbhavet kṣipraṃ rājarājeśvaro bhavet |
vāñchāphalamavāpnoti yadyanmanasi varttate | bhūrjapatre likhitvā ca
kavacaṃ dhārayed yadi | śanimaṅgalavāre ca navamyāṣṭamīdine |
caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ kṛṣṇapakṣe viśeṣataḥ |
likhitvā dhārayedvidvān uttarābhimukho bhavan |
mahāpātakayukto'pi muktaḥ syāt sarvapātakaiḥ | yoṣidvāmabhuje
dhṛtvā sarvakalyāṇamālabhet | bahuputrānvitā kāntā
sarvasampattisaṃyutā | tathā śrīpuruṣaśreṣṭho dakṣiṇe
dhārayedbhuje |
aihike divyadehaḥ syāt pañcānanasamaprabhaḥ | śivaloke pare yāti
vāyuvegī nirāmayaḥ | sūryamaṇḍalamābhidya paraṃ
mokṣamavāpnuyāt | lokānāmatisaukhyadaṃ bhayaharaṃ
śrīpādabhaktipradaṃ mokṣārthaṃ kavacaṃ śubhaṃ
6.4.60
p. 770) prapaṭhanāmānandasindhūdbhavam |
lokānāṃ kalikālaghorakaluṣadhvaṃsaikahetuṃ jayaṃ ye lokāḥ
prapaṭhanti dharmamatulaṃ mokṣaṃ vrajanti kṣaṇāt ||
6.4.61
iti rudrajāmale uttaratantre mahātantroddīpane kumāryupacaryāvinyāse
kumārīkavacollāse siddhamantraprakaraṇe
bhāvanirṇayakumārīkavacaṃ samāptam ||
6.4.62
śaktaścet tadā daśamapaṭaloktaṃ kumārīsahasranāma paṭhet
tadatra granthagauravabhiyā na likhitam ||
6.4.63
atha brāhmaṇapraśaṃsā || matsyasūkte tṛtīyacaraṇe
prathamapaṭale || brāhmaṇā jaṅgamaṃ tīrthaṃ nirjalaṃ
sārvakālikam | yeṣāṃ vākyodakenaiva śudhyanti malinā janāḥ ||
yoginītantre pūrvakhaṇḍe trayodaśapaṭale || sarvadevamayo vipro
brahmaviṣṇuśivātmakaḥ | brahmatejaḥ samudbhūtaḥ sadāprākṛtiko
dvijaḥ | brāhmaṇairbhujyate yatra tatra bhuṅkte hariḥ svayam | tatra
brahmā ca rudraśca khacarā ṛṣayo muniḥ | pitaro devatāḥ sarve
bhuñjate nātra saṃśayaḥ | sarvadevamayo viprastasmāttaṃ
nāvamānayet || saptamapaṭale || ato'vidyaṃ savidyaṃ vā brāhmaṇaṃ
sarvadā bhajet | santuṣṭe brāhmaṇe devi ! santuṣṭāḥ sarvadā surāḥ |
vituṣṭe brāhmaṇe devi ! vituṣṭā vayameva hi |
yadya kāryaśataṃ devi ! brāhmaṇaḥ samupācaret | ātmano
hitakāmena tathāpi taṃ na codvijet | nāvamānañca karttavyaṃ
sarvadā surasundari ! brāhmaṇaḥ sarvadevātmā sākṣāttejomayo hi
saḥ ||
trayodaśapaṭale || brāhmaṇañca kumārīñca śaktimagniṃ śrutiñca
gām | nityamicchanti te devāḥ yajituṃ karmabhūmiṣu || vṛhannīlatantre
saptamapaṭale || adhyāpakāya yo vṛttiṃ dattvādhyāpayati dvijān | kiṃ
na tyaktaṃ bhavettena dharmārthakāmamicchatā | puṇyāt puṇyataraṃ
puṇyaṃ jānīhi sarvasammatam ||
yoginītantre tathā || brahmaśāpo
6.4.64
p. 771) durādharṣaḥ ko'pyatastaṃ na kopayet |
vāgvajraṃ brāhmaṇānāṃ hi sadā jānīhi kāmini ! ||
trayodaśapaṭale || bhavedyasya brahmaśāpo niṣkṛtistasya dūrataḥ |
takṣakeṇāpi daṣṭasya pratikāro hi tatkṣaṇāt |
brahmaśāpapraśaptasya kalpānte syāt pratikriyā || kalpasaṃkhyā tu
tatraivoktā ||
kalpamekaṃ maheśāni ! kalo varṣaśatatrayam | narakānniṣkṛtirnāsti
tasya bhāvānnasaṃśayaḥ | evaṃ tadvaṃśajāḥ sarve
pīḍyante'harniśaṃ priye ! | nānāvidhamahotpātairyāvat syāt
sāptapauruṣam | tasmāttu brāhmaṇaṃ devi ! nāvamanyet kutracit || iti
brāhmaṇapraśaṃsā ||
6.4.65
atha tīrthayātrā || yoginītantre madhyabhāge dvitīyapaṭale ||
6.4.66
śrībhagavānuvāca ||
6.4.67
nityaṃ nirvarttya svagṛhe pitṝnnāndīmukhāmapi | abhyarcya
vidhivadbhaktyā paścādyātrāṃ samācaret |
uttare ca gate śukre sānukūle śubhagrahe |
gurupitroranujñāto brāhmaṇānāṃ viśeṣataḥ || bhojayitvā dvijān
sapta tato yātrāṃ samācaret | siṃhe dhanuṣi meṣe ca na gacchet
pūrvapīṭhakam | ghaṭe ca manmathe kumbhe na gacchet paścimaṃ
budhaḥ |
vṛṣe'ṅganāyāṃ makare na gaccheddakṣiṇālayam || karkaṭe
kīṭamīne ca na gaccheduttaraṃ sudhīḥ | cāpa-gokanyakāyāñca na
gacchedvahnikoṇakam || makare karkaṭe mīne nairṛtyāṃ parivarjjayet |
vāyavyāṃ kumbhameṣe ca cāpe caiva vivarjayet | siṃhe mīne karkaṭe
ca aiśānyāñca vivarjjayet || etat śūlaṃ vijānīyād yoginīṃ śṛṇu
śaṅkari ! |
na gacchenmandavāre ca pūrvadeśaṃ mama priye | paścimaṃ
saviturvāre dakṣiṇaṃ budhavāsare || kujāhe cottaraṃ deśaṃ candre
cāgnidiśaṃ priye ! | jīvavāre ca naiṛtyāṃ vāyavyāṃ bhṛguvāsare |
śanivāre tathaiśānyāṃ some caiva viśeṣataḥ |
pūrvadeśaṃ maheśāni ! pratipannavamīṣu ca || na gacched yātriko
yātrāṃ yoginīsammukhī yataḥ | caturddaśīṃ tathā ṣaṣṭhīṃ
paścime tu vivarjayet || trayodaśīṃ pañcamīñca na
gaccheddakṣiṇāṃ diśam |
dvitīyāṃ daśamīñcaiva yakṣadeśaṃ vivarjayet | pūrṇimāṃ
saptamīñcaiva vāyavyāṃ sarvathā tyajet | na gacchecca
tathaiśānyāmamāvāsyāṃ tathāṣṭamīm ||
viṣkumbhaḥ prītirāyuṣmān pratipatsu vivarjayet | saubhāgyaṃ
śobhanañcaiva dvitīyāmatigaṇḍakam | sukarmā ca dhṛtiścaiva
tṛtīyāṃ parivarjayet | gaṇḍo vṛddhirdhruvaścaiva vyāghātaśca
tathaiva ca || caturthāṃ varjayeddevi pañcamyāṃ dūṣaṇaṃ tathā |
vajrasiddhivyatīpāte ṣaṣṭhyāṃ jānīhi śaṅkari ! || varīyān
parighaścaiva saptamyāṃ parivarjayet |
aṣṭamyāṃ śivasiddhiñca sādhyañca parivarjayet || navamyāṃ
śubhaśakrañca daśamyāṃ brahmameva vā | ekādaśyāṃ
tathaindrantu dvādaśyāṃ vaidhṛtiṃ tyajet |
pratipadi kṛttikāñca dvitīyāṃ jyeṣṭhasaṃjñitām || ayātrike tu
nakṣatre prasthānaṃ na kadācana | yātrāyāntu na duṣyeta karaṇasya
ca cintanam || janmamāse janmadine janmanakṣatrake tathā |
aṣṭamyāñca navamyāñca sadā yātrāṃ vivarjayet || āpatkāle ca
yātrāyāṃ uṣāsampaddhi paścime || godhulīsamaye caiva pūrvadeśe
maheśvari ! | madhyāhne dakṣiṇe caiva cāparāhṇe tathottare |
aiśānyāñca tathā rātrau naiṛtyāṃ sandhyayordvayoḥ |
madhyandine tathāgneye vāyavyāṃ prātareva hi | vāruṇādiṣu yoge
vā yathākāle samācaret | vinā jātadinaṃ tatra aṣṭamīṃ navamīṃ
vinā | prācīdiśaṃ samāgacchan yātrāṃ kuryādudaṅmukhaḥ |
paścime prāṅmukhaḥ kuryāt dakṣiṇe paścimāmukhaḥ | uttare
dakṣiṇamukho yātrāṃ kuryāt susiddhaye | kusumaṃ yāvakaḥ
śaṅkho bherī bhūdevabhūmipāḥ | gāvaśchatraṃ ratho yānaṃ
dakṣiṇe subhagāḥ smṛtāḥ | siddhānnaṃ māṃsapiṇḍañca
bhaktabhājanajantavaḥ |
mṛtpiṇḍaṃ kuṇapāhārāḥ sarvāśca dakṣiṇe śubhāḥ | kanyā vai
mithune veśyā pūrṇakumbhāstriyastathā | pakṣiṇaḥ
6.4.68
p. 773) paśavaścaiva caranto vāmataḥ śubhāḥ | agre dadhiphale yātrā
śubhadā parikīrttitā | tathā krauñcamayūrāśca yugmaṃ gacchanti
gacchataḥ | tadā siddhiṃ vijānīyādanyathā vighnamādiśet | gṛdhrāḥ
śyenāśca cillāśca pārśve gacchanti vai yadā | na kuryād yātriko
yātrāṃ bādhake vacasi sthite || pañcamapaṭale || kāmarūpamadhye ||
janārdanacihnaśailaṃ nirūpya || uttare tasya śailasya aiśānyāṃ
virajasya ca | dakṣiṇe caiva śailasya paścime śaubhraliṅgakam |
etanmadhyatamaṃ kṣetraṃ āgastyaṃ nāma vai param | trayaṃ
śatamitaṃ kṣetramaśāmbhavamidaṃ smṛtam | etadgayāṃ
vijānīyādanyallohityamucyate | tatra piṇḍapradānena pitṝṇāṃ
paramā gatiḥ |
janārdanasya haste ca svādu piṇḍaṃ samarpayet | eṣa piṇḍo mayā
dattastava haste janārdana ! | paraloke prabho ! mahyaṃ tvaṃ hi dātā
bhaviṣyasi | kaliśeṣasya pūrve tu dhanuraṣṭapramāṇataḥ | sā śilā
pretabhāvena pitṝṇāṃ tāraṇāya ca |
tatra piṇḍapradānena na preto jāyate kvacit |
cakratīrthasya cāgneye dhanurdvandvapramāṇataḥ | liṅgaṃ lolaṃ
paraṃ tīrthaṃ tiladugdhaiḥ pratarpayet |
janārdanaṃ tato vīkṣya mucyate vai ṛṇatrayāt | kalidvāparayoḥ
sandhau dhanurarddhapramāṇataḥ | śukreṇa sthāpitaṃ liṅgaṃ
śukreśaṃ nāmataḥ śrutam | devaṃ śukreśvaraṃ dṛṣṭvā ko na
mucyeta bandhanāt | goleśvaraṃ tathā dṛṣṭvā mucyate brahmahatyayā
| aṅgāreśañca siddheśaṃ gajādityaṃ gajaṃ tathā |
mārkaṇḍeyeśvaraṃ dṛṣṭvā pitṝṇāmanṛṇo bhavet |
gayāgoleśvaraṃ dṛṣṭvā snātvā devaṃ janārdanam | etena kiṃ na
vihitaṃ nṛṇāṃ sukṛtikāraṇam |
brahmalokaṃ nayantīha puruṣāneka viṃśatim | pṛthivyāṃ yāni
tīrthāni cāsamudrasarāṃsi ca | cakratīrthe ca gacchanti vāramekaṃ
dine dine | pṛthivyāñca gayā puṇyaṃ gayāyāṃ kūpakaṃ tathā |
kūpādaṣṭaguṇā devi ! śreṣṭhā mātṛgayā
6.4.69
p. 774) śubhe ! | putro mātṛgayāṃ gatvā hyanṛṇo bhavati kṣaṇān |
gayāyāṃ piṇḍadānena pitṝṇāmanṛṇo bhavet | gayāntaṃ
piṇḍadānañca gayāntaṃ tīrthameva ca || tathā || atrāgastye
mahākṣetre svakaṃ piṇḍaṃ dadettuyaḥ | māsadvayādhikaṃ
varṣamāyuṣo varddhate kramāt | pitrośca jīvatoḥ putro na
kuryādaurddhadehikam | bahuputre tvekaputre putre vā yogasevite |
janmakuṣṭhayute putre aputre vā maheśvari! | catvāriṃśatpare devi !
svayamātmakriyāṃ caret | svahaste tu vṛṣotsargaṃ yaḥ
karotyaurddhadehikam | paralokagate devi ! akṣayaṃ tadapi smṛtam |
dampatyorjīvatoḥ kuryāt vṛṣotsargadvayaṃ sadā | pitrośca jīvatoḥ
putro na kuryādaurddhadehikām | udyatastu gayāṃ gantuṃ śrāddhaṃ
kṛtvā vidhānataḥ | vidhāya karpaṭīveśaṃ grāmasya ca pradakṣiṇam |
tato grāmāntaraṃ gatvā śrāddhaśeṣasya bhojanam | kṛtvā
pradakṣiṇaṃ gacchet pratigrahavivarjitaḥ | gṛhāccāratnimātrañca
agastyagamanaṃ prati | svargārohaṇasopānaṃ pitṝṇāntu pade pade |
divā rātrau sarvadā ca āgastye śrāddhakṛd bhavet | nirāmiṣaṃ
kṛtaṃ śrāddhaṃ tathā ca viṣṇuvarjitam | śapanti pitarastasya
nirāśāḥ pitaro gatāḥ | āmaśrāddhe cāmamāṃsaṃ
pradadyādavicārayan | pitaro'dhomukhāstasya tiṣṭhanti niyataṃ priye !
| samiṣañca kṛtaṃ śrāddhaṃ bhuṅkte yastu nirāmiṣam |
tāmisranarakaṃ gacchet pitṛbhiḥ saha nānyathā | nirāmiṣam kṛtaṃ
yena kuryāt śrāddhaṃ nirāmiṣam | kuryādāmiṣabhuk śrāddhaṃ
sāmiṣantu varānane ! || matsyasūkte ṣaḍviṃśatipaṭale'pi || na
kuryādāmiṣairhīnaṃ varṣaśrāddhaṃ maheśvari ! | parvaśrāddhaṃ
gayāśrāddhamāmiṣeṇa praśasyate | tīrthaśrāddhaṃ
nāndīmukhaṃ kuryādāmiṣavarjitam | nirāmiṣakṛtaṃ śrāddhaṃ
yastvaśnīyācca sāmiṣam | nirāśāḥ pitaro yānti śāpaṃ datvā
mudāruṇam | śūdrairnimantrite vipre śrāddhayajñotsaveṣu ca |
6.4.70
p. 775) brāhmaṇaṃ bhojayedyastu bhuṅkte viṣṭāṃ sa śaṅkari ! |
māhiṣaṃ vṛhadājañca aiṇañca camaraṃ tathā | godhāṃ
kūrmañca śallañca śāśakaṃ śaukaraṃ tathā | vārāhañca tathā
meṣaṃ śrāddhe deyāni sarvaśaḥ | akalau tu gavāṃ māṃsaṃ
sārameyañca taddvayam | hīnendriyañca chagalamakṛṣṇaṃ tañca
varjayet | kṛṣṇachāgasya māṃsena mārgeṇaikena ṣaṭsamāḥ |
cāmareṇa śataṃ varṣaṃ sahasraṃ godhikā priye ! | ṣaṇmāsañca
varārohe ! kurmaṇa māsamātrakam | śaukareṇa tu ṣaṇmāsaṃ
śāśakena navaiva tu | dvāviṃśacchālvakenaiva
kṣudravārāhakaistathā | śatābdaṃ cāmareṇaiva sthūlamāṃsantu
varjayet | yatra varjyaṃ bhavet puṃbhiścaturbhiḥ ṣaḍbhireva ca |
atisthūlamiti proktaṃ tasmāttat pūrvasūribhiḥ | mahiṣasya ca gavyasya
varāhasya mama priye ! | mārgasya vṛhadājasya sthūlañcāpi
praśasyate | khaḍgaṃ pāñcanakhaṃ bhakṣyaṃ kāpotaṃ
khaḍgasaṃyutam | caturmukhaṃ cāviśālaṃ varjayecca mama priye ! |
godhikāṃ svarṇakhaḍgañca cāmaraṃ kṛṣṇameva ca | varjayet
kūrmakaṃ vidvān yadi cakreṇa cihnitam | siṃhatuṇḍaṃ rohitañca
rājīvaṃ citrakaṃ tathā | mahāśaṅkaṃ prauṣṭhikañca matsyañca
pārvatīyakam | vṛhadrohitamatsyañca vṛhatprauṣṭhīkameva ca |
vṛhacchallañca citrañca śrāddhe yatnena yojayet | matsyāṃśca
śalkahīnāṃśca sarpākārāṃśca varjayet | śalkahīnasya madhye tu
pradeyaṃ kavacadvayam | potodhānādikaṃ yacca vikṛtākārakañca
yat | sarpāsyān pīvarāṃścaiva vaḍālīñca vivarjayet | tathā |
dhūmapakvañca kadalaṃ śarkarāṃ kīṭasaṃyutām | mahiṣasya
ghṛtaṃ kṣīramājaṃ śrāddhe vivarjayet | nārikelañca tālañca
kharjaraṃ pīnakaṃ tathā | takraṃ ghṛtaṃ vinā kṣīraṃ prayatnena
vivarjayet | dīpaṃ tyajet vastravarttyā pratyakṣaṃ tailameva ca |
kusumbhaṃ nālikāśākaṃ mālatīkusumaṃ tathā | vṛddhiśrāddhe
paṅkajañca karavīrāṇivarjayet | ekajātīyapātre tu dadyādannaṃ
samāhitaḥ | daive tu prathamaṃ dadyāt pitṛpātre tadantaram |
6.4.71
p. 776) pitṛśeṣantu daive'nnaṃ nava dadyāt kadācana | annaṃ na
kṣālayet kvāpi āmaśrāddhe niragnike | vṛddhau tu kṣālayedannaṃ
saṃkrame grahaṇeṣu ca | etadvacanaṃ smārttenāpi dhṛtam |
aṣṭamuṣṭipramāṇena brāhmaṇe naiva saṃkramāt | tato'dhikañca
nyūnañca na dadyāt śrāddhakarmaṇi | yaḥ śrāddhaṃ padmapātre
ca karoti sumanohare | varṣāṇāntu śataṃ sāgraṃ tṛptirbhavati
niścitam | aśvatthasya cchade devi ! brahmapatre ca śaṅkari ! |
ṣaṇmāsaṃ jāyate tṛptiranantāṃ śatapatrake | māsaikaṃ tāmrapātre
ca rukmapātre tu vatsaram | raupye daśaguṇaṃ proktaṃ khaḍgapātre
śatottaram | ekajātīyapātre tu mṛtāhe śrāddhakarmaṇi | pārvaṇe ca
tathā vṛddhau pṛthagjātiñca yojayet | saṃvatsaraṃ bhavettāvad
brīhīṃścaiva niyojayet | varṣādbhavati yo vrīhivrate śrāddhe
vivarjayet | dhānyaṃ varṣāsamudbhūtaṃ tilaṃ śrāvaṇikañca yat |
yajñādau ca tathāśrāddhe dvisvinnaṃ parivarjayet | ṣaṣṭi dhānyaṃ
rājadhānyaṃ vṛhaddhānyañca ballabham | somadhānyaṃ
śīghradhānyaṃ vaṅgāniraktapāṇikam | ketakīṃkalaviṅkañca
dhānyaṃ nārāyaṇaṃ tathā | mādhavañca pradīpañca
viṣṇudhānyañca vallabham | bhogadhānyamaśokañca nāgākhyaṃ
pañcakaṃ tathā | dhānyāni śrāddhayogyāni deveṣu ca niyojayet |
godhūmaiśca yavaiścaiva cāpūpaiśca maheśvari ! | nīvārāṃśca
tathā śrāddhe devadhānyaṃ tathā param | vasante ropitaṃ dhānyaṃ
yatnena ca vivarjayet | tadannabhakṣaṇādeva pāpaṃ saṃkramate
nṛṇām | bhakṣaṇe śrāvaṇānnasya daridraścābhijāyate | bhakṣaṇe
somadhānyasya vrataṃ cāndrāyaṇaṃ caret | bhakṣaṇe
vṛddhadhānyasya vibhavo jāyate kila | rājadhānyaślakṣṇadhānya
bhakṣaṇādviṣṇulokabhāk raktadhānyaudanaṃ bhuktvā
vijayaśrīmavāpnuyāt | nārāyaṇaṃ mādhavasya bhaogaśca mama
sundari ! | dhānyatrayodaśaṃ bhuktvā naraḥ khyātimavāpnuyāt |
6.4.72
p. 777) nimantrito brāhmaṇaśca yadi śrāddhe nahi vrajet | dāruṇaṃ
narakaṃ yāti pitṛbhiḥ saha śāśvatam || iti
tīrthayātrādiśrāddhakathanam ||
6.4.73
atha kāśīmāhātmyam || yoginītantre pūrvakhaṇḍe
ṣoḍaśapaṭale || tripurāsurajanyatatparājitanirjarastavānantaram |
pṛthivīñca rathaṃ kṛtvā cakre candradivākarau | brahmāṇaṃ
sārathiṃ kṛtvā vedānnrajjuṃstathaiva ca | devān kṛtvā rathāṅgāni
amāṃścaiva tathā punaḥ | dhanuḥ kṛtvā sumeruñca jyāñca kṛtvā
tu vāsukim | viśvañca sakalaṃ kṛtvā rathasthaṃ sa carācaram |
vāṇaṃ viṣṇuṃ vidhāyaiva tripuraṃ bhasmasāt kṛtam | carācareṇa
sahitaṃ devadaityādibhiḥ saha | mayā tatra maheśāni ! punaḥsṛṣṭiḥ
kṛtā tataḥ | yatra bhasmakṛtaṃ devi ! jagadetaccarācaram |
mahāśmaśānaṃ tadviddhi sarveṣāṃ layakāraṇam | mṛtānāṃ
sarvadevānāṃ tejastatra vyavasthitam | pañcakrośātmakaṃ bhūtvā
tejastu jagatāṃ tathā | nirmāya māyayā dehaṃ traipuraṃ bhasma
vakṣasi | tatra mṛtyucchalenāhaṃ tuṣṭāva parameśvarīm |
tattejasi mahākālyāṃ parāṃ caitanyarūpīṇīm | tatastejasi kālī sā
prādurbhūtā parā kalā | mahasā dīpyamānantu tejaḥ kālīti
kīrttitam | mukhamātraṃ samādṛṣṭaṃ mahākālyāstu tejasi |
ato gaurīmukhaṃ nāma munibhiḥ parigīyate | taddṛṣṭvā parameśāni !
ānando mama jāyate ! ānandakānanaṃ tasmādgīyate devatādibhiḥ |
kālīmayaṃ hi tattejaḥ sakalaṃ saṃ vabhūva ha | yathā
sāgarajāto'mbhaḥśīkaraḥ sāgaro bhavet | tathāmarāditejo hi
kālītejo vabhuva ha | yathā nānājalaṃ devi ! gaṅgāyāṃ patitaṃ
yadi | gaṅgaiva jāyate sarvaṃ tathā tejaḥ sureśvari ! | sarvaṃ
kālyabhavat pūrṇaṃ nāsti bhedo maheśvari ! | ataḥ kāśī bhavet
kālī niścitaṃ nātra saṃśayaḥ | pañcakrośātmikā
kāśībrahmatejomayī śritā | arddhacandrātmikā devi ! dṛśyate
6.4.74
p. 778) sarvajātibhiḥ | iyaṃ tvamākalā kāśī kṣayodayavivarjitā |
tatra vindu mahādevi ! maṇikarṇi virājate | taccandrāmṛtamevātra
gaṅgāṃ jānīhi kāmini ! | yāni kāni ca tīrthāni tatra kālyāṃ
maheśvari ! | sarvaṃ tadamṛtaṃ devi ! jānīhi surasundari ! |
tāmasomaniśaṃ devi ! śirasā dhārayāmyaham | ato hi śaṅkaratvaṃ
me niścitaṃ satyameva hi | tāṃ kālīṃ śirasādhāya
pañcakrośamayīṃ sadā | aharniśaṃ pūjayāmi
paramānandavṛṃhitaḥ | atoviśveśvaratvaṃ me sadaiva nātra
saṃśayaḥ | brahmaviṣṇvādikānāñca ya īśvaraḥ sureśvari ! |
viśveśvaraḥ sa eva syānnāparaḥ parameśvari ! | kevalānandavān
bhūtvā pūjayāmi parāṃ sadā | tatra tasyāḥ kṛpā jātā
vācyamānā śarīriṇām |
6.4.75
devyuvāca |
6.4.76
bho deva ! paramānanda ! mamānandaḥ kṛtastvayā | ataḥ kāśyāṃ
mṛtānāṃ tvamānandaṃ dehi sarvadā |
6.4.77
īśvara uvāca ||
6.4.78
iti śrutvā vacastasyā magno'hamamṛtārṇave | dadāmi paramaṃ
brahma mumūrṣoḥ karṇagocare | vārāṇasyāṃ sadā devi ! sthitvā
dhyāyan parāṃ śive ! | jale shale cāntarīkṣe vārāṇasyāṃ mṛtāstu
ye | dadāmi paramaṃ brahma teṣāṃ hi karṇagocare | hitvā hi sakalaṃ
karma sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ hi te || prayānti brahma nirvāṇaṃ
mamopadeśataḥ kṣaṇāt | tatsarvaṃ sukṛtaṃ karma duṣkṛtaṃ vā
maheśvari ! | bhavedbhasma mahākālyāḥ prasādājjñānayogataḥ |
kāśīlagnaṃ hi yatkiñcit kāśī bhavati tatkṣaṇāt |
kāśīsparśanamātreṇa kāśyāntu mṛtyumeti saḥ | tajjanmani
mahādevi ! athavā parajanmani | satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ
satyameva sureśvari ! | vahnitejo dahet tūlaṃ sparśamātrāt kṣaṇaṃ
yathā | śūlo karma dahetkāśītejaḥsparśāt kṣaṇāttathā |
tūlarāśiṃ dahedvahniḥ kiñcitkālād yathā śive ! | tathā
6.4.79
p. 779) dahetkarmarāśiṃ kāśījanmaikato nṛṇām | kāśīsthānaṃ
puṇyacayaṃ kiṃ vāhaṃ kathayāmi te | api cet tvatsamā nārī
matsamaḥ puruṣo'sti cet | aṇḍajāḥ svedajāścaiva udbhijjāśca
jarāyujāḥ | te sarve muktimāyānti kāśyāñcedbhāgyatomṛtāḥ |
iyaṃ vārāṇasī devi ! mahātejomayī śubhā | yugabhedājjanaireva
dṛśyate hi caturvidhā ! kṛte ratnamayī kāśī tretāyāṃ svarṇajā
smṛtā | dvāpare sā śilārūpā kalau bhūmimayī śubhā | nātaḥ
parataraṃ kṣetraṃ triṣu lokeṣu vidyate | satyaṃ satyaṃ mahādevi !
śapathena vadāmi te | saṃsārabahulo devi ! muktimicchati yaḥ punaḥ |
māmeva śaraṇaṃ gatvā tiṣṭhet kāśyāṃ sa yantritaḥ | sa eva patito
jñānī sa eva kulapāvanaḥ | prāṇānte'pi mahādevi ! kāśyā na
niḥsareddvijaḥ | sa eva paramo mūrkhaḥ sa eva kulanāśanaḥ | vṛthaiva
mūrkhalokena kāśīṃ prāpya tyajed yadi | bahubhirjanmabhiḥ
puṇyairyadi kāśīṃ labhet punaḥ | tadā naiva tyajet kāśīṃ
prāṇānte'pi kadācana | anāyāsena saṃsārasāgaraṃ yastitīrṣati |
sa gacchet khalu kenāpi mama vārāṇasīṃ purīm | annaṃ
dadyādannapūrṇā jñānaṃ dadyāt sarasvatī | prāṇānte
muktidātāhaṃ kāśyānyaṃ bhāvanā kimu ||
vṛndāvanakāñcyādimāhātmyastvatra granthagauravabhiyā na
likhitam | anveṣakairyoginītantre pūrvakhaṇḍe pañcadaśapaṭalādiṣu
tadanneṣyamiti ||
6.4.80
śrīprāṇatoṣaṇyāṃ bhaktikāṇḍābhidhānaṃ
saptaparicchedānvitaṃ pañcamakāṇḍaṃ samāptam ||
6.4.81
ṣaṣṭhasya jñānakāṇḍasya nirghaṇṭo'tra vidhīyate | ādau
pañcamahāyogo yamādistadanantaram | ṣaḍaṅgayogakathanaṃ
6.4.82
p. 780) yamānāṃ mukhyakīrttanam | niyamānāṃ tathā
mukhyamāsanaṃ tadanantaram | yogavidyā yogavighnā maṭhakriyā
tataḥ param | prāṇāyāmasya bhedaśca kumbhakasya tataḥ param |
prāṇāyamakriyākālāścatvāraḥ parikīrttitāḥ |
śreṣṭhamadhyādhamatvena prāṇasiddheśca lakṣaṇam | śramodakena
tenaiva tanumārjanajaṃ phalam | nāḍīśuddheśca cihnāni
kumbhasiddhiphalaṃ tataḥ | varjanīyāni yoge ca tataḥ siddhikarāṇi ca |
apathyapathye yogasya tato'vasthā manonmanī | kumbhakāḥ saptadhā
bhinnā netyādi tadanantaram | karmāṇi phalayuktāni dhautyādīni tataḥ
param | sādhakābhyāsajaphalaṃ tadvighnakīrttanaṃ tataḥ |
ghaṭāvasthā tatphalañca tadvighnañca tataḥ param | tataśca
mudrādaśakaṃ saphalañca nirūpitam |
etadādyaparicchedasamāpanamataḥ param | pṛthvyādidhāraṇaṃ tasya
phalaṃ dhyānaṃ tataḥ param |
samādhistasyāpi phalaṃ prāṇāyāmaphalāntaram | tithibhede
vāmadakṣanāsāvāyugatikramaḥ | viparītagaterdoṣo nirgame
copaveśane | vāyoḥ karmaviśeṣe tu phalañca vāmadakṣayoḥ |
vāyoḥ karmaviśeṣe'pi phalaṃ praśne ca diksthiteḥ | phalaṃ
pūrṇaśūnyabhedādgatirnāḍyāstathaiva ca | aṅgabhede kāryabhede
pañcabhūtādayastataḥ | teṣāṃ śubhāśubhe caiva tatkālasya
nirūpaṇam | bhūtajñānaṃ tadavasthāḥ pañca bālyādibhedataḥ |
tatphalañca vārabhede vāmadakṣaphalaṃ tataḥ | diggatirdhamanī
vāyau svasvanāḍīphalaṃ tataḥ | viparīte vaiparītyaṃ phalasya
tadanantaram | vṛhannāḍīpade yātrā śubhadā vātavedataḥ |
yātrāpadāni ca vahannāḍīhastasya mārjanam | tatphalaṃ
pūrṇariktāṅgabhede karmanirūpaṇam | vāmanāsāśritaṃ karma
dakṣanāsāśritaṃ tathā || suṣumnāśritakāryāṇi
bhūtarūpādivedanam | bhūtagatiḥ pañcabhūtabhede kāryasya
nirṇayaḥ | praśnasya nirṇayo bhūtaiḥ śubhāśubhanirūpaṇam |
mūlādi cintāvijñānaṃ bhūtaistātkālikī tathā | avasthendoḥ
6.4.83
p. 781) siddhikālaḥ pṛthvyavasthānirūpaṇam |
tattvairnakṣatravijñānaṃ nisargagatinirṇayaḥ | gamanādyairgaterbhedo
vāyostat nyūnakāraṇām | phalañca tadvadūrddhvādau śvāsabhede
jayājayau | tattvenāstrasya ghaṭanaṃ tattvairyuddhe jayādikam |
praveśakāle lābhādirhānirniḥsaraṇe tathā | śūnye na
ghātanirṇātirbhūtena sthānanirṇayaḥ | jayādinirṇayaścaiva
vaśīkaraṇameva ca | garbhajñānaṃ vatsarasya śubhāśubhaphalaṃ
tataḥ | nidānādiparijñānaṃ rogasya nirṇayastataḥ |
mṛtyujīvanavijñānaṃ kālajñānaṃ tataḥ param |
varṣatrayādivijñānaṃ jīvanasya svakasya ca |
arundhatyādivijñānamāyurvṛddhikriyā tataḥ |
svarajñānapraśaṃseti paricchedadvitīyakam || rājayogapraśaṃsā ca
tadbhedastithisaṃkhyakaḥ | bhedānāṃ lakṣaṇañcaiva lakṣayogastataḥ
param | tasya pañcavidho bhedo rājayogasya lakṣaṇam | haṭayogaśca
dvividho jñānayogastadantaram | vāhyalakṣaṃ
tatphalañcākāśapañcakalakṣaṇam |
ṣoḍaśādhāranirṇītiraṣṭāṅgavivṛtistataḥ |
piṇḍabrahmāṇḍayoraikyaṃ piṇḍamadhye jagatsthitiḥ |
rājayogasiddhiphalaṃ padmasaṅketamadbhutam |
avyaktāderguṇāścaiva yogādeśastataḥ param | yogādhikārī yogasya
siddhikāraṇameva ca | yogabhedānmantrayogo layayogasya vistṛtiḥ |
kālapuruṣavijñānaṃ tatphalaṃ tadanantaram | rasanāsādhanaṃ tasya
phalaṃ nānāvidhaṃ tataḥ | paricchedatṛtīyasya samāptikīrttanaṃ
tataḥ | sthūlasūkṣmakrameṇaiva brahmāṇḍasya nirūpaṇam |
sarvadevāśrayo meruḥ satyalokastadūrddhvataḥ | adho rasātalaṃ tasya
bhuvanānyevameva ca | ādhārapadmavistāraḥ svādhiṣṭhānasya
varṇanam | tatra vaikuṇṭhagolokavarṇanaṃ tadanantaram |
maṇipūravarṇanañcānāhatasya ca varṇanam | viśuddhavarṇanaṃ
tasmādājñākhyavarṇanaṃ tataḥ | sahasrāravarṇanañcādho vaktre
gurudevayoḥ | sthitivījañca ṣaṭcakraprakārāntaravarṇanam |
6.4.84
p. 782) paricchedacaturthasya samāpanamiti smṛtam || jñānaprakāraṃ
jñānasya dvaividhyaṃ dvaitavarjitam | jñānaṃ
tatphalanirdeśo'dvaitajñānākṛtistataḥ | tattvajñānaṃ
tatpraśaṃsātmanaḥ sākṣitvanirṇayaḥ | rathitvañca rathāditvaṃ
śarīrādestataḥ param | bhoktṛmuktatvanirṇītiruttamādinirūpaṇam |
brahmajñasya dhyānapūjādyabhāvastadanantaram | ātmanirūpaṇaṃ
jñānaṃ trividhaṃ jñānakāraṇam | nirvāṇasādhakaṃ karma
śivavījanirūpaṇam | pāśanirūpaṇaṃ jīvātmābhedadarśanaṃ
tataḥ | ātmano janmamaraṇādyabhāvadarśanaṃ punaḥ |
piṇḍapadādinirṇītistantra śravaṇajaṃ phalam | vidyātattvaṃ
brahmavidyā praśaṃsārjitapuṇyataḥ | brahmajñānaṃ
paramātmanirṇayastadanantaram | bhikṣuniṣṭhaiva sā vidyā brahmaṇo
jagadudbhavaḥ | brahmajñānaprāptiphalaṃ
brahmamantrapraśaṃsanam | brahmamantroddhṛtirmantrārthacaitanye
tadarcanā | brahmastotraṃ tatkavacaṃ tannaivedyaphalaṃ tataḥ |
tadarcakapraśaṃsā ca tanmantrasya puraskriyā | anyānyapi ca vedyāni
yathāsthānaṃ manīṣibhiḥ | paricchedapañcamasya samāpanamiti
smṛtam | mātrādicakraviṃśañca bālādicakramadhyagam | tasya
vyākhyānametaddhi ṣaṣṭhacchedasamāpanam | sarvatobhadracakrañca
tadvyākhyā prakriyāyutā | cakraṃ śatapadaṃ tasmāt tadvyākhyā
tadanantaram | praśnapravacane vāṇī praṇāmo mantra eva ca |
praśnasya kathane tasya saṅketastadanantaram | prastāracakraṃ tasyāpi
vyākhyānaṃ tadanantaram | paricchedasaptamasya samāpanamidaṃ
kṛtam | yathāsthānamanyadapi jñeyaṃ dhīmadbhiratra tu ||
idaṃ vistṛtasaptabhirjñānakāṇḍaṃ paricchedarūpaiḥ prasūnaiḥ
suramyam | budhālokatāṃ gandhamugdho'nuvāraṃ phalaṃ kintu
gurvāsyalabhyaṃ nu vividdhi | kṣamadhvaṃ paṇḍitā ! doṣaṃ
parapiṇḍopajīvinaḥ | mamāśudhādikaṃ sarvaṃ śodhyaṃ
yuṣmābhiruttamaḥ || ādeṣṭṭasatvaratayā punarīkṣituṃ
naitacchakyamuttamavaco racitaṃ mamedam | vijñāpayāni satataṃ
p. 783) parivikṣya sarvaṃ ghorā ! bhavadbhiratisūkṣmadhiyā
viśodhyam ||
6.4.85
rudrajāmale uttarakhaṇḍe ṣaṭtriṃśatpaṭale | yathā ||
6.4.86
śrī-ānandabhairavyuvāca ||
6.4.87
triguṇajñānavikalo na paśyati divāniśam | divā rātrau jñānahetau
na paśyati kalevaram | iti kṛtyā hi maraṇaṃ nṛṇāṃ janmani janmani |
tajjanmakṣayahetośca mama yogaṃ samabhyaset |
pañcāmarāmahāyogaṃ kṛtvā syādamaro naraḥ | tat prakāraṃ
śṛṇu prāṇavallabha ! priyadaśana ! | tava bhāvena kathaye na kutravada
śaṅkara ! | yadi no kasya nikaṭe kathyate yogasādhanam | vighnā ghorā
vasantye va gātre yogādikaṃ katham |
yogayogādbhavenmokṣastatprakāśāddhi nāśanam | ato na darśayed
yogaṃ yadīcchedātmano hitam | kṛtvā pañcāmarāyogaṃ pratyahaṃ
bhaktisaṃyutaḥ | paṭhet śrīkuṇḍalīdevīsahasranāma cāṣṭakam |
mahāyogī bhavennātha ! śvāsena nātra saṃśayaḥ |
pañcāmarāyogavidyā sarvavidyāprakāśinī kṛtvā
pañcāmarāsiddhiṃ tato'ṣṭāṅgādidhāraṇā | ādau
pañcāmarāsiddhistato'lpayogasādhanam | tatprakāraṃ pravakṣyāmi
sāvadhānāvadhāraya | ahaṃ jānāmi saṃsāre kevalaṃ yogapaṇḍitā
| tatsākṣiṇī hyahaṃ nātha ! bhaktānāmudayāya ca | idānīṃ kathaye
te'hamamarāyogasādhanam | evaṃ kṛtvā nityarūpī
yogānāmaṅkurāyate | yogakālena puruṣaḥ siddhimāpnoti niścitam |
pañcāmarāvidhānāni krameṇa śṛṇu śaṅkara ! | netīyogaṃ hi
siddhānāṃ mahākaphavināśanam | dantīyogaṃ pravakṣyāmi
hṛdayagranthibhedanam | dhautīyogaṃ tataḥ paścāt sarvaṃ
malavināśanam | netīyogaṃ hi paramaṃ sarvāṅgodaracālanam |
kṣālanaṃ paramaṃ yogaṃ nāḍīnāṃ kṣālanaṃ smṛtam | evaṃ
pañcāmarāyogaṃ yamināmatigocaram | yamaniyamakāle tu
pañcāmarākriyāṃ yajet | amarāsādhanādeva amaratvaṃ
First 87 of 145 passages. Read on
Linked texts (32)
- Rudrayāmalatantra Uttarakāṇḍa — Sanskrit
- Śāktapramoda — Sanskrit
- Vārāhītantra — Sanskrit
- Haṭhapradīpikā — Svātmārāma, Sanskrit
- Dattātreyayogaśāstra — Dattātreya, Sanskrit
- Yogacintāmaṇi (Śivānanda Sarasvatī) — Śivānanda Sarasvatī 1650, Sanskrit
- Yogasārasaṃgraha — Sanskrit
- Yogatattvopaniṣad — Sanskrit
- Haṭharatnāvalī — Śrīnivāsa 1600, Sanskrit
- Dattātreyabodha — Sanskrit
- Śrīpraśnasaṃhitā — Sanskrit
- Bṛhannīlatantra — Sanskrit
- Śivasaṃhitā — Sanskrit
- Yogakuṇḍalyupaniṣad — Sanskrit
- Kulavṛtti — Sanskrit
- Kaulāvalīnirṇaya — Jñānānanda Paramahaṃsa 1500, Sanskrit
- Vivekamārtaṇḍa — Gorakṣanātha, Sanskrit
- Śāṇḍilyopaniṣad — Sanskrit
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Sūkṣmāgama (complete text) — Sanskrit
- Vīrāgama — Sanskrit
- Rasārṇava — Sanskrit
- Rasamañjarī — Śālinātha, Sanskrit
- Yogakuṇḍalyupaniṣad (complete text) — Sanskrit
- Gorakṣaśataka — Gorakṣanātha, Sanskrit
- Śārṅgadharapaddhati — Śārṅgadhara, Sanskrit
- Nīlatantra — Sanskrit
- Vivekamārtaṇḍa — Viśvarūpadeva, Sanskrit
- Haṭhatattvakaumudī — Sundaradeva 1675, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Rasakalpadruma (Jagannātha Miśra) — Jagannātha Miśra 1600, Sanskrit
- Sanatkumārasaṃhitā — Sanskrit