Mrigendra 1.42
Mṛgendra (another edition) 1.42
- Language
- Sanskrit
1.42
sambandhastvatra ṣaṭprakāraḥ parādiḥ | tathā hi sargādau parameśvara
ūrdhvaprāgdakṣiṇottarapaścimasrotaḥpañcakabhedabhinnaṃ jñānaṃ
svecchānugṛhītavidyeśvarāṣṭakaprabodhanānantaraṃ tadabhivyaktaṃ
mantreśvarādibhyo vakṣyamāṇavadādideśa | tathā coktaṃ kiraṇe -
sṛṣṭyanantarameveśaśśivān sṛṣṭvā daśātmajān | jñānamekaṃ
vibhajyāśu teṣāṃ tatsaṅkhyayā'vadat | kāmikaṃ praṇavākhyasya
yogajamityādi || atra ātmajāniti ātmanaiva
niradhikaraṇenānugraheṇānugṛhītānityāśayaḥ | tebhyaḥ umāpatiḥ prāpa |
tasmācca śakraḥ | tato'pi bharadvājaḥ | tatsakāśāttu hārītaḥ | sa punaḥ
svaśiṣyebhyaḥ prāheti parastātsarvaṃ spaṣṭīkariṣyāmaḥ | abhidheyāśceha
jñānakriyāyogacaryāḥ | prayojanaṃ cā'tra tatjñaptiḥ | tatprayojanamapi
bhuktimuktī | parameśvarasadbhāvasādhakapramāṇopa-nyāsaḥ
tadbādhakanirākaraṇaṃ ca yadyapi tatpraṇītāgamaprāmāṇyasādhanāya
prathamamevopayujyate | tathāpi śāstrakāreṇaivā'traitadvicāritaṃ atastatraiva
vakṣyāmaḥ | kevalametāvadeveha pratijānīmahe | yaduktaṃ - āyurvedācca
gaṇitānmantravādācca sasvarāt | rasopaniṣadāṭopādāptassa parigṛhyate |
iti | taccā''ptatvaṃ sāñjanatvādasarvārthadṛśāṃ
darśanāntarapraṇetṝṇāṃ svasvaviṣayameva |
nityanirmalaniratiśayasarvārthajñānakriyāśaktestu sarvadā
sarvānugrahapravṛttasya parameśvaratvādeva sarvādhiṣṭhātussarvaviṣayam |
evaṃvidhaviśeṣaṇaviśiṣṭasya vaktuṃrvipralambhakatvāsambhāvanāt
nā'prāmāṇyam | etacca yathāvasaraṃ vakṣyāmaḥ | tadevamīdṛgrūpo
bhagavānāgamasya kartā | āgamastu taṃ jñāpayati | ataśca dvayorapi
visadṛśakriyatvāt nātretaretarāśrayadoṣassyāt | yathā kaścidevaṃ vakti
devadatto'hamāyāta-iti | tadvākyaśravaṇācca tadanye manyante
devadatto'yamāyāta iti | na cātra devadattasya tadvākye cetaretarāśrayatvaṃ
yuktam | tadukteṣu ca dṛṣṭārtheṣu viṣabhūtarasavādādiṣu tadāgamasya
phalavatvamupalabhyā'dṛṣṭārthasya tacchāsanasyāpi phaladatvamanumīyata
ityalamanena | prakṛtamanusarāmaḥ || 1 ||
Commentaries (1)
- Mṛgendravṛtti — Sanskrit