Mrigendra 1.45
Mṛgendra (another edition) 1.45
- Language
- Sanskrit
1.45
vidyeśvarādīnāṃ śivānugrahādeva sarvajñatvābhivyakteḥ | yadvakṣyati -
tatrādau kevalāṇūnāṃ yogyānāṃ kurute'ṣṭakam |
vāmādiśaktibhiryuktaṃ saptakoṭiparichada miti | atastasminneveśaśabdasya
mukhyatvamityāha svātantryeṇetyādi anantādīnāṃ tatpreraṇayaiva
sṛṣṭyādikaraṇāt sarvajñatve'pi teṣāṃ śivāpekṣayā kartṛtvaṃ
nyūnamityarthaḥ | bharadvājasya ṛṣitvaprasiddhau ṛṣiśabdasya
punaruktatāmāśaṅkaya pariharati ṛṣa gatāvityādi |
sambandhāderityādigrahaṇāt abhidheyaṃ prayojanaṃ ca gṛhyete | tatra
sambandhaprakāśanārthamitihāsamāha | kadācidityādi | viharaṇabhoginamiti
krīḍāvyasaninam | nikhiladuḥkhāntaścāsya sañjāta iti nikhiladuḥkhahetutvāt
nikhilaṃ duḥkhaṃ malaḥ tasyānto vyapagamaḥ sañjātaḥ tatkāla eva
malaparipākavaśācchaktinipātapūrvakaṃ nirvāṇadīkṣāsya sampannetyarthaḥ |
ata evādhikāritvāt śrīmatkāmikākhyaṃ cāsmai parameśvara upadideśa
śāstramiti śeṣaḥ | sambandhaprakārānāha sambandhastvityādi parādiriti
paro mahānantarālo divyo divyādivyo'divyaśceti | tāneva darśayati
tathāhītyādinā | srotaḥ pañcakabhinnamiti siddhāntarūpamevedaṃ
pañcamantraparigrahatvāt pañcakṛtyapratipādakatvāt
pañcamantrātmakaśivadehābhivyaktatvācca pañcasrotorūpamucyate | na
vāmādikamapi teṣāmaśivakartṛkatvāt kathaṃ punasteṣāmapi śaivatvena
kvacitprasiddhiḥ upacārāt śivādhiṣṭhitā''tmāntarapraṇītatvena | yadyevaṃ
parameśvarasyāśarīratvāt śāstropadeśānupapattiḥ | na
jagatsṛṣṭyādivatsaṅkalpamātreṇaiva vidyeśvarādīmāṃ śāstrāvabodhakatvāt
| tadevāha svecchānugṛhītetyādi | nanu kāmikādayaśśivabhedāḥ
praṇavādīnāmupadiṣṭā iti śrūyante | tatkathaṃ vidyeśvarāṇāmupadeśaḥ | ata
āha vidyeśvarāṣṭakapravodhanānantaramiti prathamaṃ
vidyaśverāṇāmupadeśaḥ paścātpraṇavādīnāmiti | tebhya umāpatiriti
tebhyo'nantaram anantabhaṭṭārakācchrīkaṇṭhaḥ prāpa na tu sūkṣmādibhyo vā
| anantaśiṣyatvenaiva prasiddheḥ | uktañca śrīmadraurave jagataḥ kāraṇaṃ
devamananteśaṃ paraṃ gurum | tenoktaṃ parameśāna śrīkaṇṭhāya
mahātmane iti | tadevaṃ śivānantayoḥ parassabandhaḥ | ananta
śrīkaṇṭhayormahān | śrīkaṇṭhaśakrayorantarālaḥ | śakrabharadvājayoḥ
divyaḥ | bharadvājahārītayordivyādivyaḥ | hārītatacchiṣyayoradivyaḥ |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit